II SA/Po 1808/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska /spr./ Sędzia WSA Barbara Drzazga Asesor sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2004r. przy udziale sprawy ze skargi S.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie lokalu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu wpisu od skargi; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/L. Drewniak – Żaba /-/B. Kamieńska /-/B. Drzazga Rozpoznając po raz kolejny sprawę, Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...]r. – wydaną na podstawie art. 59 ust. 1 i art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) – udzielił A.K. i J.K. pozwolenia na użytkowanie lokalu użytkowego po przebudowie i adaptacji piwnic nr 4, 5, 10 i 11 położonych w budynku usługowo – mieszkalnym przy ul. [...] w Z. W uzasadnieniu wyjaśnił, że powyższa decyzja kończy postępowanie wszczęte na wniosek A.K. "w związku z otrzymaną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego m. Z.". Mimo że A.K. do wniosku dołączył inwentaryzację budowlaną powykonawczą, oświadczenie uprawnionej osoby o wykonaniu robót zgodnie ze sztuką budowlaną oraz dokumenty wymagane przepisem art. 55 i art. 57 ust. 1-3 prawa budowlanego z 1994r., współwłaścicielka nieruchomości S.S. zgłosiła zastrzeżenia dotyczące spełnienia przez adaptowane pomieszczenia obowiązujących warunków technicznych jakim winny odpowiadać pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi. Ponieważ – w ocenie organu orzekającego – rozstrzygnięcie tych zastrzeżeń winno nastąpić przed udzieleniem pozwolenia na użytkowanie, to "akta sprawy skierowano do rozpatrzenia przez PINB m. Z. W dniu [...] kwietnia br. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że obiekt w takim stanie jest zdatny do użytku i nie wymaga zmian i przeróbek (...) wyjaśnił również, że inwestor spełnił obowiązki nałożone przez organy wyszczególnione w art. 56 ust. 1 prawa budowlanego, a instytucje te nie wniosły sprzeciwu do użytkowania omawianych pomieszczeń". W szczególności inwestor zamontował w pomieszczeniu magazynowym nr 4 stosowny wentylator i wyposażył pomieszczenie sprzedaży materiałów papierniczych w wentylację mechaniczną. Komenda Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej dopuściła możliwość pozostawienia schodów prowadzących do lokalu usługowego nr 5 i 4 w istniejącej szerokości 1,10m, gdyż nie stanowi to zagrożenia życia ludzi przebywających w tym obiekcie, zaś Dział Sieci Gazowych w Z. dokonał przełożenia przyłącza gazowego biegnącego pod schodami prowadzącymi do lokalu. W ocenie organu orzekającego "kwestia nie normatywnych schodów prowadzących do pomieszczenia nr 10 wykonanych w schowku (pom. nr 11) nie ma istotnego znaczenia dla użytkowania pomieszczenia, ponieważ dostęp do lokalu jest zapewniony bezpośrednio z piwnicy budynku". Podnoszone przez S.S. kwestie związane z naruszeniem części wspólnych nieruchomości oraz odprowadzeniem wód opadowych w kierunku sąsiedniej nieruchomości nie mogą być przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu. Do rozstrzygania tych kwestii właściwy jest sąd powszechny. S.S. wniosła odwołanie od tej decyzji. Zdaniem skarżącej samowolne wykonanie przez A.K. schodów zewnętrznych wiodących do pomieszczeń piwnicznych nr 4 i 5 narusza interesy osób trzecich, gdyż uniemożliwiając spływ wód deszczowych powoduje stałe zalewanie sąsiedniej działki, a poza tym brak było zgody współwłaścicieli nieruchomości na wykonanie tych prac. Skarżąca sprzeciwiła się też bagatelizowaniu odstępstw od warunków technicznych schodów wiodących do pomieszczenia piwnicznego nr 10 (znaczne zaniżenie wysokości przejścia oraz zmienne gabaryty stopni) zarzucając, iż wbrew ustaleniom organu pierwszej instancji "wejście do pomieszczenia nr 10 przez pomieszczenie nr 11 (obecnie schody) jest jedynym, podstawowym wejściem dla klientów tego lokalu i wywieszona jest tabliczka informująca o czasie funkcjonowania firmy". Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu ponownie podkreślił, że samowolne adaptowanie przez A.K. w latach 80-tych pomieszczeń piwnicznych nr 4, 5, 10 i 11 w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w Z. na lokale użytkowe, polegające na wykonaniu drobnych prac remontowych, było przedmiotem badania właściwego organu nadzoru budowlanego. Organ ten po stwierdzeniu, że nie zachodzą przesłanki wskazujące na konieczność doprowadzenia przedmiotowych pomieszczeń do stanu pierwotnego i nie ma podstaw do nakazania inwestorowi dokonania zmian lub przeróbek w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem oraz że inwestycja nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – przekazał sprawę organowi architektoniczno – budowlanemu celem przeprowadzenia postępowania zmierzającego do udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Postępowanie organu architektoniczno – budowlanego, uzupełnione ponownym postępowaniem organu nadzoru budowlanego, doprowadziło do usunięcia wszelkich nieprawidłowości i braków wskazanych w dwóch poprzednich postępowaniach odwoławczych. Ponadto oba organy stwierdziły, że przedmiotowy lokal nadaje się do użytku. Wobec spełnienia wymagań określonych w art. 57 ust. 1-3 prawa budowlanego z 1994r. organ, do którego wpłynął wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie lokalu, nie mógł odmówić wydania w tym przedmiocie pozytywnej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Wojewoda [...] wskazał, że sprawa zalewania przez wody opadowe sąsiedniej posesji przy ul. [...] była przedmiotem odrębnego postępowania przed organami nadzoru budowlanego. W postępowaniu o udzielenie pozwolenia na użytkowanie samowolnie zrealizowanego obiektu nie bada się też kwestii legitymowania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wojewoda uznał za chybiony zarzut, iż wejście do lokalu nr 10 nie spełnia warunków technicznych. Jak bowiem przyjął organ pierwszej instancji na podstawie projektu przedłożonego przez inwestora – dostęp do lokalu nr 10 jest zapewniony bezpośrednio z korytarza piwnicy budynku, a nie wyłącznie przez wewnętrzne schody znajdujące się w pomieszczeniu nr 11. Nadto "zarzut ten nie został też potwierdzony przez organ nadzoru budowlanego, który stwierdził, że lokal nadaje się do użytku". Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi wniesionej przez S.S. Skarżąca zarzuciła, iż zaskarżona decyzja wydana została bez należytego wyjaśnienia sprawy i z pominięciem przedłożonych dokumentów. Wynika z nich, że do lokalu nr 10 wchodzą klienci schodami z zewnątrz, a nie przez wspólny korytarz piwniczny. Wojewoda [...] oraz uczestnicy postępowania A.S. i E.S. wnieśli o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. – właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – zważył, co następuje: Jest w sprawie bezsporne, że samowolne przerobienie przez A.K. pomieszczeń piwnicznych nr 4, 5, 10 i 11 w budynku mieszkalnym nr [...] przy ul.[...] w Z. na lokale użytkowe nastąpiło w latach 80-tych. Mimo to podstawą materialną pozwolenia na użytkowanie przerobionych pomieszczeń nie są przepisy prawa budowlanego z 1974r. Przepis art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994r. dopuszcza bowiem stosowanie starych przepisów tylko w odniesieniu do zaistniałej przed 1 stycznia 1995r. samowoli budowlanej odpowiadającej hipotezie art. 48 ustawy. Ten ostatni przepis dotyczy samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu bez pozwolenia na budowę albo zgłoszenia obiektu budowlanego lub jego części (patrz wyrok NSA z 20 marca 2002r. sygn. akt II SA/Po 2068 – 2069/00). Samowolna zmiana przez A.K. pomieszczeń piwnicznych na lokale użytkowe podlegała rygorom art. 71 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane z 1994r. Stosownie do art. 55 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego z 1994r. – w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji – uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest wymagane miedzy innymi jeżeli właściwy organ wydał, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 lub art. 71 ust. 3, decyzję nakazującą dokonanie określonych czynności, zmian lub przeróbek. Jakiej treści decyzją organów nadzoru budowlanego zakończyło się postępowanie w sprawie samowolnej adaptacji przedmiotowych pomieszczeń piwnicznych nie można sprawdzić, gdyż decyzji ostatecznej brak jest w aktach administracyjnych. W ramach postępowania o wydanie pozwolenia na użytkowanie organ administracji architektoniczno – budowlanej przede wszystkim sprawdza wykonanie obowiązków nałożonych przez organy nadzoru budowlanego w celu doprowadzenia pomieszczeń do stanu zgodnego z prawem, może również żądać przedłożenia dodatkowych dokumentów i ekspertyz. W tym trybie ustalono, iż pomieszczenie magazynowe nr 4 zostało wyposażone w dodatkowy wentylator, a pomieszczenie sprzedaży materiałów papierniczych – w wentylację mechaniczną. Odpadło już zagrożenie spowodowane przebiegiem rury gazowej pod schodami, bowiem przyłącze to zostało przełożone w inne miejsce. Wadliwość odprowadzania wody deszczowej z budynku przy ul. [...] była przedmiotem osobnego postępowania administracyjnego. Zastrzeżenia skarżącej wysuwane odnośnie zbyt wąskich schodów prowadzących do lokalu usługowego nr 5 i 4 także nie są skuteczne, bowiem Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej dopuściła pozostawienie tych schodów w istniejącej szerokości 1,10m. Należy natomiast uznać zasadność zarzutu skargi odnośnie niedostatecznego wyjaśnienia kwestii nienormatywnych schodów wiodących do pomieszczenia nr 10, wykonanych w pomieszczeniu nr 11 (nazywanym schowkiem). Nie wiadomo dokładnie jakie wady mają te schody i jakie obowiązki organ nadzoru budowlanego nałożył na inwestorów w celu ich doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, a zatem powoływanie się na nieistotność tej kwestii z uwagi na zapewnienie dostępu do lokalu nr 10 bezpośrednio z piwnicy jest chybione. Jak bowiem wywodziła S.S. najpierw w odwołaniu a potem w skardze, dokumentując to dodatkowo fotografiami (k. 54 akt sądowych) do lokalu nr 10 wchodzi się nie przez piwnicę, lecz przez drzwi z zewnątrz budynku (od strony podwórza) po uprzednim pokonaniu schodów usytuowanych w schowku nr 11. W toku dalszego postępowania Wojewoda powinien zatem jeszcze raz rozpatrzyć zarzut odwołania odnośnie niespełnienia przez schody w pomieszczeniu nr 11 wymogów stawianych przez organy nadzoru budowlanego. Należy przy tym odnieść się do ostatecznej decyzji organów nadzoru budowlanego wydanej w trybie art. 71 ust. 3 prawa budowlanego z 1994r. w poprzednim brzmieniu i w tym aspekcie poczynić ustalenia pozwalające na przyjęcie, iż inwestor wykonał wszelkie nałożone tą decyzją obowiązki. Podzielić natomiast należy stanowisko organów administracyjnych, zgodne z utrwalonym orzecznictwem sądowym, iż kwestia własności nieruchomości i udzielenia przez właścicieli zgody na dokonanie prac adaptacyjnych nie ma istotnego znaczenia w postępowaniu o udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Udzielenie takiego pozwolenia nie przesądza bowiem spraw własnościowych i nie ma bezpośredniego wpływu na ustalenie tych spraw (patrz wyroki NSA z: 04 listopada 1991r. sygn. akt IVSA 927/91 i 20 stycznia 1999r. sygn. akt IVSA 90/97). Uwzględniając skargę z przyczyn wyżej wymienionych, należało na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzec jak w sentencji. /-/L. Drewniak – Żaba /-/B. Kamieńska /-/B. Drzazga kk