II SA/Po 182/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński Sędzia NSA Stanisław Małek /spr./ Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi E. i R.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]stycznia 2005r. Nr [...] w przedmiocie przedłożenia dokumentacji w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 500zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ A. Łaskarzewska /-/ A. Zieliński /-/ St. Małek Burmistrz Miasta i Gminy w K. . decyzją z dnia [...] lipca 1997r. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla zamierzonej przez A.P. budowy budynku mieszkalnego i gospodarczego w miejscowości L. przy ulicy [...] (działka Nr [...]). Ustalono, iż budynek mieszkalny winien być parterowy z poddaszem mieszkalnym o spadku dachu do ulicy. Kierownik Urzędu Rejonowego w T. decyzją z dnia [...] września 1997r. zatwierdził M. i A.P. projekt budowlany budynku mieszkalnego – jednorodzinnego i udzielił pozwolenia na budowę. Starosta C. decyzją z dnia [...] października 1999r. na podstawie przepisu art. 36 a ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 1994r. Nr 89 poz. 414 z zm.) uchylił powyższą decyzję o udzieleniu pozwolenia na budowę. W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] lipca 1999r. oględzin stwierdzono, iż inwestor, realizując budowę budynku mieszkalnego dokonał odstępstw od udzielonego pozwolenia i to poprzez: a) odwrócenie posadowienia budynku o 90° w stosunku do osi ulicy [...], b) podwyższenie budynku o 175 cm, c) zabudowę połowy tarasu w celu uzyskania dodatkowego pomieszczenia mieszkalnego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. postanowieniem z dnia [...] września 2004r. na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy Prawo budowlane wstrzymał roboty budowlane przy budowie budynku mieszkalnego. Decyzją z dnia [...] listopada 2004r. Powiatowy Inspektor na podstawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 50 ust. 4 Prawa budowlanego (Dz. U. z 2000r. Nr 207 poz. 2016 z zm.) nałożył na M. i A. P. obowiązek dostarczenia w terminie do 31 stycznia 2005r.: a) czterech egzemplarzy projektu architektoniczno–budowlanego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, wykonanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia wraz z niezbędnymi opiniami i uzgodnieniami, b) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, c) aktualnej mapy geodezyjnej uwzględniającej wykonane roboty budowlane, d) oświadczenia o podjęciu obowiązków kierownika budowy – w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na ich wznowienie. Przeprowadzona [...] września 2004r. kontrola potwierdziła odstępstwa budowy od udzielonego pozwolenia (usytuowanie budynku na działce o 90°, podwyższenie budynku przez wyniesienie części podziemnej a także częściowe zabudowanie tarasu, zachowując jednocześnie odległości od granic sąsiada 4,19 m). Odwołanie wnieśli [...] (właściciele sąsiedniej działki nr [...]). Podali, że zgodnie z udzielonym pozwoleniem budynek miał być parterowy z poddaszem użytkowym, przykryty dachem dwuspadowym, częściowo podpiwniczony, o powierzchni użytkowej 148 m² i o wysokości 8,20 m. W wyniku realizacji budowy powstał budynek piętrowy, wydłużony o około 4 m, ze spadem połaci dachu odwróconym o 90°, o wysokości 10,49 m i powierzchni użytkowej 364 m². W postępowaniu karnym inwestorzy zostali wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z 11 czerwca 2002r. skazani za realizację budowy pomimo jej wstrzymania (art. 90 Prawa budowlanego). Podkreślili, iż budowa narusza przepisy prawa i to w stopniu uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję organu pierwszej instancji i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207 poz. 2016 z zm.) nałożył na M. i A.P. obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie do 18 lutego 2005r. projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż przeprowadzone kontrole ujawniły istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego. Organ odwoławczy stwierdził, iż obowiązki o których mowa w decyzji organu pierwszej instancji mogą być nałożone w podstawie art. 48 ust. 3, a więc w przypadku gdy obiekt budowlany jest realizowany lub został wybudowany samowolnie bez wymaganego pozwolenia na budowę. W niniejszej sprawie inwestorzy przed rozpoczęciem robót uzyskali pozwolenie na budowę. Ponieważ w trakcie budowy odstąpili w sposób istotny od zatwierdzonego pozwolenia, to zastosowanie ma przepis art. 51 ust. 1 pkt 3. Po wykonaniu obowiązków wynikających z tego przepisu organ nadzoru budowlanego może udzielić inwestorom pozwolenia na wznowienie robót budowlanych bądź też w razie ich niewykonania może wydać stosowaną decyzję na podstawie art. 51 ust. 5. E i R. S. wnieśli skargę, domagając się wyeliminowania z obiegu prawnego zaskarżonych decyzji. Skarżący po szczegółowym przedstawieniu dotychczasowego postępowania stwierdzają, iż w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 48, a nałożony na inwestorów obowiązek został przez nich zrealizowany w listopadzie 1999r. Zdaniem skarżących na inwestorów nie nałożono żadnego obowiązku celem doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z prawem. Podkreślili, iż przed wydaniem zaskarżonych decyzji nie umożliwiono im zapoznania się z materiałami i dowodami zebranymi w sprawie. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wyjaśniono, iż wbrew sugestiom skarżących budowa nie narusza wymogów przepisu § 13 dotyczącego wysokości obiektu przesłaniającego (rozporządzenie w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z 1994r. Dz. U. z 1995r. Nr 10 poz. 46 oraz z 2000r. Dz. U. Nr 75 poz. 690 z zm.). Spełnienie powyższego wymogu umożliwiło obrócenie przedmiotowego budynku w rzucie poziomym o 90° w stosunku do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z [...] września 1997r. Organ nadzoru może dokonywać oceny czy możliwa jest legalizacja samowolnie rozbudowanej i nadbudowanej części budynku tylko w oparciu o aktualne przepisy techniczno – budowlane i projekt budowlany zamienny, gdyż pozwolenie na budowę zostało uchylone a plan zagospodarowania przestrzennego stracił ważność z dniem [...] stycznia 2004r. Zdaniem organu odwoławczego brak było podstaw na tym etapie postępowania do wydania decyzji o rozbiórce poddasza użytkowego przedmiotowego budynku. Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207 poz. 2016). Wskazany przepis uprawnia organ nadzoru budowlanego w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę do nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia i przedstawienia w określonym terminie projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz w razie potrzeby wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Organ odwoławczy, nakazując inwestorom sporządzenie i przedstawienie projektu zamiennego, nie zwrócił uwagi, iż w rozpoznawanej sprawie zastosowanie winien mieć przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 w brzmieniu sprzed nowelizacji, o której mowa w ustawie z 27 marca 2003r. o zmianie ustaw – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 80 poz. 718) a nie powołany przepis art. 51 ust. 1 pkt 3. Stosownie bowiem do przepisu art. 7 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003r. do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy (10 lipiec 2003r.), a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe. Z akt sprawy wynika, iż postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją wszczęte zostało z urzędu 23 kwietnia 2003r. (k-55 akt administracyjnych). Organ odwoławczy winien był zatem stosować przepisy dotychczasowe, to jest przepis dotyczący doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem w brzmieniu sprzed nowelizacji. Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z [...] lipca 1997r. wydana w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Miasta K. (uchwała nr IX/37/85 dziennik urzędowy województwa p. nr 19/85) określała dla przedmiotowej inwestycji warunki, które przewidywały na przedmiotowym terenie budowę budynku mieszkalnego parterowego z poddaszem mieszkalnym o spadku dachu do ulicy. Tymczasem wbrew powyższym ustaleniom i udzielonemu pozwoleniu na budowę z [...] września 1997r. powstał budynek piętrowy z poddaszem mieszkalnym ze spadem dachu na działki sąsiednie. Skarżący zarówno w odwołaniu jak i w skardze powoływali się na powyższe okoliczności, domagając się zastosowania przepisu art. 48. Organ odwoławczy do tak sformułowanych zarzutów nie odniósł się w nie wyjaśnił czy w ogóle możliwe jest doprowadzenie przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem (legalizacja). W szczególności nie zostało wyjaśnione czy aktualnie obowiązujący na tym terenie plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza budowę piętrowego budynku mieszkalnego. Według bowiem twierdzeń skarżących obowiązujący plan zawiera w tym zakresie identyczne ustalenia jak w poprzednim planie zagospodarowania przestrzennego. W razie ustalenia, iż część budynku została wybudowana bez wymaganego pozwolenia to zastosowanie miałby przepis art. 7 ust. 2 powołanej ustawy z 27 marca 2003r. a w konsekwencji przepis art. 1 pkt 37-39 tej ustawy, dotyczący realizacji budowy w ramach tzw. samowoli budowlanej. Spełnienie kryteriów określonych w tych przepisach umożliwia legalizację samowoli budowlanej poprzez następcze uzyskanie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, decyzji o pozwoleniu na użytkowanie oraz na skutek zapłacenia odpowiedniej opłaty legalizacyjnej. Inwestor wprawdzie dysponował decyzją o pozwoleniu na budowę ale część tego budynku (piętro) wybudowana została bez wymaganego pozwolenia. Uznając, iż skarga zasługuje na uwzględnienie na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III-im traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku (art. 152). /-/ A. Łaskarzewska /-/ A. Zieliński /-/ St. Małek jw