II SA/Po 1835/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Janusza W. na decyzję Wojewody G. z dnia 9 października 1998 r. (...) w przedmiocie odmowy nakazania rozbiórki obiektu budowlanego - oddala skargę. Kierownik Urzędu Rejonowego w M. decyzją z dnia 27 sierpnia 1998 r. (...), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, wszczętego wnioskiem Janusza W. z dnia 11.06.1997 r., odmówił wydania nakazu rozbiórki kabla światłowodowego umieszczonego na działce nr 57116 w D. gmina S. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że inwestor wybudował kablową linię światłowodową na działce Janusza W. w oparciu o decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w M., która chociaż nie ostateczna, zaopatrzona była rygorem natychmiastowej wykonalności. Fakt, że rygor ten nadano w sposób sprzeczny z prawem i sama decyzja następnie została uchylona, a postępowanie w sprawie umorzono, nie wpływa negatywnie na ocenę, że dysponując wyżej wymienioną decyzją, inwestor mógł zrealizować inwestycję objętą decyzją. Zdaniem organu I instancji na legalność postępowania inwestora, to czasie realizacji robót, nie może mieć również wpływu, późniejsze unieważnienie decyzji, w zakresie rygoru natychmiastowej wykonalności, bowiem inwestor dysponował wymagalnym pozwoleniem, które upoważniało go do wykonania robót i położenia kabla w dacie realizacji robót. Z tych względów w ocenie organu I instancji, nie zostały spełnione przesłanki z art. 48 prawa budowlanego i brak podstaw do uwzględnienia wniosku Janusza W. W odwołaniu od decyzji organu I instancji Janusz W. zarzucił, że stwierdzenie nieważności decyzji pozwolenia na budowę kabla światłowodowego z dnia 3 kwietnia 1997 r. w części dotyczącej nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, przez Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 23 kwietnia 1998 r. odniosło ten skutek, że rygor natychmiastowej wykonalności nie istniał w dniu jego wydania tj. 3 kwietnia 1997 r. Wojewoda G. decyzją z dnia 9.10.1998 r. (...) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia 27.08. 1998 r. Podkreślając argumentację organu I instancji, organ odwoławczy uznał, że konkretny przypadek wybudowania linii światłowodowej, nie może być traktowany jako samowola budowlana w rozumieniu art. 48 prawa budowlanego, bowiem artykuł ten ma zastosowanie dla obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 prawa budowlanego, lub jego części, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Z taką oceną nie spotkało się działanie inwestora, który w dacie realizacji robót dysponował pozwoleniem na budowę. Wojewoda w swej decyzji podkreślił, że zgodnie z art. 160 par. 1 Kpa, stronie która poniosła szkodę, na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 par. 1 Kpa, albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, za wyrządzenie której, skarżący może żądać odszkodowania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Janusz W. podniósł podobne argumenty jak w odwołaniu od decyzji I instancji, zarzucając obu decyzjom naruszenie prawa i w konkluzji wnosił o ich uchylenie. Wojewoda G. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Również o oddalenie skargi wnosiła strona zainteresowana - System Gazociągów Tranzytowych EuRoPoL Gaz S.A. w W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Przypadki łamania prawa w budownictwie, powinny być rozpatrywane przy uwzględnieniu okoliczności, które doprowadziły do naruszenia porządku prawnego, a wynikające z tego wnioski powinny być kształtowane przy uwzględnieniu słusznego interesu obywateli, nie kolidującego z interesem ogółu. W niniejszej sprawie inwestor położył kabel światłowodowy dysponując decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia 3 kwietnia 1997 r. (...) o pozwoleniu na budowę, zaopatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 Kpa. Decyzję tę w wyniku odwołania Romana i Janusza W. utrzymał w mocy Wojewoda G. Dopiero Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II SA/Po 881/97 wyrokiem z dnia 23 kwietnia 1998 r. stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji dotyczących obu skarżących w części w jakiej dotyczyły rygoru natychmiastowej wykonalności. Fakt, że organom administracyjnym wytknięto w wyroku błąd w stosowaniu prawa w szczególności art. 108 par. 1 Kpa, nie może powodować negatywnych wobec inwestora skutków, w postaci rygoryzmu z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz. nr 89 poz. 414 ze zm./. Naruszenie prawa, polegające na dopuszczeniu się przez obywatela samowoli budowlanej, nie może być rozpatrywane w oderwaniu od wszelkich okoliczności, jakie wiążą się ze stosunkiem obywatel - państwo, środki zaś przewidziane do wyeliminowania tego niekorzystnego społecznie zjawiska muszą być ustalane z zachowaniem zasady proporcjonalności - stosownie do treści zasady zawartej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z której wynika, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W świetle okoliczności związanych z wydaniem pozwolenia na budowę nie można przyjąć, że inwestor w sposób samowolny wybudował na nieruchomości skarżących kabel światłowodowy. W okresie podjęcia i zakończenia robót inwestor legitymował się tytułem prawnym - decyzją organu pierwszej instancji z dnia 3 kwietnia 1997 r. w sprawie pozwolenia na budowę zaopatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności. Mógł on zatem uznać, że decyzja ta została wydana zgodnie z prawem, co zresztą znajdowało potwierdzenie w zasadach wynikających z przepisów ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego między innymi art. 7 i art. 8 Kpa o domniemaniu legalności wydanych decyzji znajdujących się w obrocie prawnym. Stwierdzenie wyrokiem Sądu z dnia 23 kwietnia 1998 r. w sprawie II SA/Po 881/97 - nieważności decyzji z dnia 3 kwietnia 1997 r. w części objętej rygorem natychmiastowej wykonalności wywołało wprawdzie skutek ex tunc, ale nie może to przesądzić o braku legalności działania inwestora w czasie podjęcia i realizacji przez niego budowy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stosowanie rygoryzmu wobec inwestora z art. 48 prawa budowlanego, byłoby nieuzasadnione, przy czym w wyjątkowych sytuacjach odstąpienia od stosowania cytowanego wyżej przepisu orzekał również Naczelny Sąd Administracyjny /vide orzeczenie NSA z dnia 12 grudnia 1996 r. II SA/Kr 236/96/. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nie można pominąć argumentu uczestnika - Systemu Gazociągów Tranzytowych "EuRoPoL" Gaz SA, że "inwestor, jako przedsiębiorstwo energetyczne w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne /Dz.U. nr 54 poz. 348/, jest obowiązany do utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji dostaw gazu w sposób ciągły i niezawodny /art. 4 prawa energetycznego/, a rozbiórka jednego tylko odcinka światłowodu spowoduje wstrzymanie pracy całego systemu". Z tych względów uznając, że w niniejszej sprawie nie występuje "klasyczny" przypadek samowoli budowlanej Naczelny Sąd Administracyjny, nie podzielając zarzutów skarżącego na zasadzie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.