II SA/Po 1846/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Asesor sąd. Edyta Podrazik Protokolant sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 lipca 2005r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego I. Uchyla zaskarżoną decyzję, II. Zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 10zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ E.Podrazik /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska Decyzją nr [...] z dnia [...] Starosta S. zatwierdził projekt budowlany i wydał Polskiej Telefonii Cyfrowej Sp. z o. o. z siedzibą w W. pozwolenie na rozbudowę istniejącej stacji bazowej telefonii komórkowej Era nr [...] na działce o num. ewidenc. gruntu [...] położonej w W., gm. S., obejmującą montaż kontenera z urządzeniami teletransmisyjnymi i zasilaniem elektrycznym oraz zainstalowanie na istniejącej wieży wysokości 62,5 m pięciu anten parabolicznych. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że inwestor przedłożył stosowny projekt budowlany oraz wymagany przepisami prawa "Raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko". Przeprowadzono również postępowanie w sprawie oceny oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko z udziałem społeczeństwa, polegające na podaniu do publicznej wiadomości o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie oraz wniosku o wydanie niniejszej decyzji. Przez okres 21 dni istniała możliwość składania uwag i wniosków. W dniu [...].05.2003r. do organu I instancji wpłynął protest przeciwko planowanej inwestycji, podpisany przez 5 mieszkańców W., którzy jako osoby nie mieszkające w bezpośrednim sąsiedztwie działki z wieżą antenową nie zostały uznane za strony postępowania. Ponadto ustalono, iż spodziewane promieniowanie wystąpi wyłącznie na znacznej wysokości ( ok. 60 m n. p. m. ), w związku z czym nie powinno oddziaływać na osoby fizyczne. Z tego powodu nie ustanawiano dla istniejącego stanu zabudowy i zagospodarowania otoczenia planowanego przedsięwzięcia obszaru ograniczonego użytkowania. Ponieważ projekt budowlany nie budził zastrzeżeń a projektowana inwestycja była zgodna z planem zagospodarowania przestrzennego gm. S. i wymaganiami dotyczącymi ochrony środowiska , wydano przedmiotowe pozwolenie na budowę. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M.L. , która uznała się - jako właścicielka zabudowanych i użytkowanych działek nr [...] i [...], położonych ok. 20 m od przedmiotowej stacji bazowej Era – za stronę niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Według niej funkcjonowanie planowanego obiektu naraża ją i jej rodzinę na promieniowanie anten, co wzmocni się jeszcze po zainstalowaniu dodatkowych anten. Zarzuciła organowi I instancji nieprzeprowadzenie pomiarów kontrolnych w otoczeniu stacji w miejscu dostępnym dla ludności. Wojewoda decyzją z dnia [...]. umorzył postępowanie odwoławcze, ze względu na to, iż odwołująca się M.L. nie ma w jego ocenie przymiotu strony niniejszego postępowania. Jej działki nie leżą bowiem w bezpośrednim sąsiedztwie działki objętej inwestycją, gdyż położone są w bliskiej odległości. Ponadto obszar oddziaływania inwestycji nie obejmuje jej działek. Odwołująca się nie wykazała w związku z tym indywidualnego interesu prawnego , dlatego nie było podstaw do uznania jej za stronę. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.L. powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wskazała ponadto, iż działka uczestników postępowania – J. i S. L. znajduje się w tej samej odległości od działki objętej inwestycją jak nieruchomości skarżącej (jest to przy tym według niej sąsiedztwo bezpośrednie). W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty podniesione w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga M.L. okazała się uzasadniona, gdyż w ocenie Sądu nie było podstaw do umorzenia przedmiotowego postępowania odwoławczego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 105 § 1 kpa organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania jedynie wtedy, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania występuje w sytuacji braku któregoś z elementów materialnego stosunku administracyjnoprawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej daną sprawę przez jej rozstrzygnięcie co do istoty (patrz : B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004 , s. 478). Mogą to przy tym zarówno elementy przedmiotowe , jak i podmiotowe – takie jak brak przymiotu strony u podmiotu wszczynającego dane postępowanie, śmierć osoby fizycznej będącej stroną bądź ustanie bytu prawnego osoby prawnej itd. Stroną danego postępowania administracyjnego jest natomiast – według art. 28 kpa – każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przyjmuje się zgodnie obiektywną wykładnię pojęcia interesu prawnego strony, według której powinien on wynikać z przepisu prawa materialnego i dotyczyć bezpośrednio jej sfery prawnej (patrz m. in. wyrok NSA z dnia 20.09.2001r., sygn. akt II SA 1539/00, LEX nr 53449). Organ odwoławczy odmówił skarżącej M.L. posiadania przymiotu strony w niniejszym postępowaniu ze względu na to, iż jest ona właścicielką działek (nr [...] i [...]) nie graniczących bezpośrednio z nieruchomością, której dotyczy planowana inwestycja. Według Sądu takie stwierdzenie było nieuprawnione w świetle wykładni obowiązujących przepisów prawa oraz dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym w postępowaniach administracyjnych związanych z procesem budowlanym właściciel nieruchomości sąsiedniej posiada przymiot strony w takim zakresie, w jakim dana inwestycja narusza jego uzasadnione prawem chronione interesy (patrz m. in. wyrok NSA z 27.06.2001r., sygn. akt IV SA 1056/99, LEX nr 78932 ; wyrok NSA z 13.07.1999r., sygn. akt IV SA 703/97, LEX nr 47299). Pojęcie nieruchomości sąsiedniej nie oznacza przy tym wyłącznie działki przylegającej bezpośrednio do danej nieruchomości. Zakłada się bowiem, że w sprawie inwestycji stwarzającej uciążliwości dla otoczenia interes prawny ma osoba posiadająca działkę w strefie ich oddziaływania, a nie tylko posiadająca działkę graniczącą bezpośrednio z działką, której dotyczy dana inwestycja (wyrok NSA z 11.08.2000r., IV SA 1355/98, nie publ.) Jeżeli zatem projektowana inwestycja może szkodliwie oddziaływać poza terenem, którym dysponuje inwestor, to należy uznać istnienie interesu prawnego po stronie tych podmiotów, których taka uciążliwość może dotknąć (wyrok NSA z 12.01.1999r., sygn. akt IV SA 6/97, LEX nr 48173). W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż działki skarżącej nie sąsiadują bezpośrednio z nieruchomością, na której funkcjonuje stacja bazowa telefonii komórkowej, są one bowiem oddzielone od niej drogą. Nie ulega jednak wątpliwości, że dowieszenie w ramach projektowanej inwestycji do przedmiotowej wieży o wysokości 62,5 m pięciu anten parabolicznych (na wysokości 61,7 – 62, 0 m) stworzy konkretną uciążliwość w postaci elektromagnetycznego promieniowania niejonizującego emitowanego przez anteny, co wynika jednoznacznie z ustaleń " Raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko". Promieniowanie tego typu może wywołać w organizmach ludzkich tzw. "efekt termiczny", polegający na powstaniu zaburzeń w reakcjach biochemicznych występujących w poszczególnych komórkach organizmu (s. 10 "Raportu"). Ochrona przed tym szkodliwym promieniowaniem polegać ma na umieszczaniu anten na odpowiednio dużej wysokości w celu wyeliminowania ich fizycznego oddziaływania na ludzi czy zwierzęta. Z planu obrazującego zasięg obszaru dla którego przekroczony jest dopuszczalny poziom promieniowania w płaszczyźnie poziomej ( powyżej 0,1 W/ m kw. ) wynika jednak, że również działka nr 128 – należąca do skarżącej - znajduje się już obecnie pod wpływem jego oddziaływania i będzie pod wpływem promieniowania pochodzącego również z projektowanych anten ( zob. "Raport" ). Pomimo tego, że – według stwierdzeń raportu oddziaływania na środowisko - promieniowanie to dotyczy znacznej wysokości ( pow. 60 m ) i z tego względu nie może ono powodować bezpośredniego zagrożenia dla środowiska i zdrowia ludzi, stanowić ono może w ocenie Sądu istotną uciążliwość, którą należy uznać za ingerencję w prawa przysługujące M. L. jako właścicielce przedmiotowej działki nr [...]. Zgodnie bowiem z przepisem art. 143 Kodeksu cywilnego prawo własności danego gruntu rozciąga się (w granicach określonych społeczno – gospodarczym przeznaczeniem tego gruntu) na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Wynika stąd , że tylko właściciel jest wyłącznie uprawniony do korzystania z przestrzeni powietrznej nad jego gruntem ( do granic wyznaczonych przez jego przeznaczenie społeczno – gospodarcze ), a nie mogą tego czynić w jakikolwiek sposób osoby trzecie (patrz m. in. E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Kraków 2001). Ze względu na powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że istniały przesłanki do przypisania skarżącej M.L. przymiotu strony postępowania, albowiem można uznać, iż ma ona określony interes prawny w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy - ze względu na bliskie położenie jej działek w stosunku do przedmiotowej inwestycji oraz możliwość wystąpienia nad ich terenem szkodliwego promieniowania, naruszającego jej uprawnienia właścicielskie ( wynikające z art. 140 Kodeksu cywilnego ). Sąd zauważył ponadto niekonsekwencję organu odwoławczego, który nie uznając prawa skarżącej do występowania w postępowaniu przed II instancją jako strona, potraktował jednocześnie jako stronę J. i S. L.. Tymczasem są oni właścicielami działki, która nie sąsiaduje bezpośrednio z nieruchomością objętą sporną inwestycją, a odległość między nimi jest porównywalna z odległością pomiędzy działką skarżącej a przedmiotową stacją bazową telefonii komórkowej. Skoro wbrew stanowisku organu II instancji odwołanie wniosła strona, to organ ten nie mógł uchylić się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy na skutek odwołania wniesionego przez skarżącą, ponieważ mogła być ona uznana za stronę w niniejszej sprawie, nawet pomimo tego, iż nie brała udziału w postępowaniu I – instancyjnym i nie była adresatem kwestionowanej przez nią decyzji administracyjnej ( patrz wyrok NSA z 13.07.1999r., sygn. akt IV SA 703/97, LEX nr 47299 ; wyrok NSA z 07.02.2001r., sygn. akt II SA/ Gd 2258/98, LEX nr 46472 ). Organ II instancji, w ocenie Sądu, zbyt arbitralnie przyjął istnienie podstaw do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego i w konsekwencji do jego umorzenia. Ze względu na naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania administracyjnego ( art. 138 § 1 pkt. 3 kpa w zw. z art. 105 § 1 kpa i art. 28 kpa ) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr.153, poz.1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 z późn. zmian. ) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a podstawę prawną wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 152 tej ustawy. /-/ E.Podrazik /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska MarK