II SA/Po 1850/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Asesor. sąd. Edyta Podrazik (spr.) Protokolant sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 lipca 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi I. i F. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] Nr [...], II. Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska /-/A. Łaskarzewska II SA/Po 1850/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego , po rozpatrzeniu odwołania uczestników I. i F.J. , utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. , w której na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane, nakazano inwestorom H. i W. K. zaniechanie dalszych robót związanych ze zmianą ukształtowania terenu działki nr [...] przy ul. [...] w P. . W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż na przełomie września i października 2002 r. inwestorzy wykonali roboty mające zabezpieczyć sąsiednią nieruchomość przed nadmiernym spływem wód opadowych. Roboty te polegały na utworzeniu systemu dołów chłonnych usytuowanych równolegle do granicy obu działek oraz na wyprofilowaniu dojazdu z ul. [...] do istniejącego na działce budynku jednorodzinnego. Roboty te były przewidziane także w projekcie budynku gabinetu stomatologicznego, który został zatwierdzony decyzją Starosty S. z dnia [...]r. wraz z pozwoleniem na budowę. Wymienione prace ziemne wykonane zostały przez inwestorów przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. W toku postępowania inwestorzy przedstawili ekspertyzy: ekspertyzę techniczną dotyczącą problemu rozwiązania wód opadowych rzeczoznawcy J. L. , opinię uzupełniającą tego rzeczoznawcy, opinię geotechniczną geologa A. G. , z ekspertyz tych wynika prawidłowość wykonanych robót i sugestia ich uzupełnienia. Uczestnicy przedstawili ekspertyzę techniczną dotyczącą poprawności wykonanych robót i przyczyn zalewania wodą opadową ich posesji rzeczoznawcy R. K. , która uznaje zastrzeżenia zgłaszane przez I. i F.J. . Ekspertyza R. K., podobnie jak i pozostałe ekspertyzy, zawiera rozważania natury prawnej i "wyręcza" organy w dokonywaniu ustaleń. Organy nadzory budowlanego przyjmując ekspertyzy jako dowody biorą pod uwagę jedynie te ich części, które dotyczą aspektów technicznych. Biorąc pod uwagę termin wykonania powyższych robót i fakt, iż w znacznym stopniu nie pokrywają się one z planowanym usytuowaniem gabinetu stomatologicznego, stwierdzić należy, że ich wykonanie było działaniem doraźnym, nie związanym z przyszłą budową. Biorąc pod uwagę zniszczenia na posesji państwa J. jakie powstały na skutek ulewy w dniu 13.08.2002 r. należy uznać, że działania doraźne były w tym przypadku dopuszczalne. Zastosowanie przez PINB procedury przewidzianej przez art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane było w pełni uzasadnione. Nakazanie rozbiórki przedmiotowych robót byłoby nieuzasadnione ze względu na istniejące zagrożenie zalania sąsiedniej nieruchomości. Istniejące doły chłonne zagrożenie to zmniejszają. Uzasadnione jest wykonanie dodatkowych robót, które zapewnią kompleksowe rozwiązanie problemu spływu wód, takie roboty muszą być jednak poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na budowę. Od powyższej decyzji skargę złożyli uczestnicy I. i F.J., domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż decyzje obu instancji legalizują szkodliwą dla skarżących samowolę sąsiadów, urzędy nie podjęły wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie udzielały odpowiedzi na pisma skarżących, WINB nie dotrzymał ustawowego terminu do wydania decyzji. Skarżący twierdzą, iż prace wykonane przez inwestorów były wyłącznie rozpoczęciem budowy gabinetu stomatologicznego, dokumentacja odwodnienia terenu zatwierdzona przez Starostę S. pozwoleniem na budowę z dnia [...].2002 r. zawiera błędy rzeczowe i brak w niej warunków technicznych, skarżący nie byli powiadomieniu o tym postępowaniu, później Starosta Śremski odmówił skarżącym wznowienia postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę gabinetu stomatologicznego. Postępowanie prowadzone przez PINB było przewlekłe, skarżącym odmówiono udziału w oględzinach w dniu [...]05.2003 r., po oględzinach ich uwagi zostały spisane, lecz nigdy nie wykorzystane, organy nie wzięły pod uwagę zastrzeżeń skarżących do opinii J. L., ani ekspertyzy R. K.. W konsekwencji skarżący domagają się likwidacji zbiorników chłonnych i przywrócenia poprzedniego ukształtowania terenu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, choć częściowo z innych przyczyn niż w niej podniesiono. Zarzuty skargi przytoczone powyżej, dotyczące prawidłowości decyzji Starosty S. z dnia [...]r. o pozwoleniu na budowę budynku gabinetu stomatologicznego i postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego przywołaną decyzją z dnia [...]r. odnoszą się do innych postępowań administracyjnych. Zarzuty powyższe nie mogą być skutecznie podnoszone w niniejszym postępowaniu. Podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji były przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawą z dnia 27.03.2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw – Dz. U. Nr 80 poz. 718 z 2003 r.). W myśl tych przepisów, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 ustawy Prawo budowlane, zostały wykonane m. in. bez wymaganego pozwolenia albo zgłoszenia, właściwy organ wydaje decyzję nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Natomiast przepis art. 48 ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji organu I instancji), do którego odwołują się wymienione przepisy stanowi, iż nakazuje się rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Z kolei przepisy art. 3 pkt 1, 3, 6 ustawy (w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawą z dnia 27.03.2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw – Dz. U. Nr 80 poz. 718 z 2003 r.) zawierają definicje obiektu budowlanego, budowli i budowy. Budową jest więc wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa i przebudowa obiektu budowlanego, obiektem budowlanym jest budynek, budowla i obiekt małej architektury, zaś pojęciem budowli objęte są między innymi budowle ziemne, ochronne i zbiorniki. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym fotografii nieruchomości, oraz z twierdzeń zawartych w skardze wynika, iż na działce nr [...] przy ul. [...] w P. inwestorzy H. i W. K. wykonali jesienią 2002 r. kilka zbiorników ziemnych o głębokości od 40 cm do 80 cm, rów o długości 30 m, szerokości 3,5 m i głębokości 80 cm, obwałowanie (wał ziemny) równoległy do rowu, wał ziemny wzdłuż ogrodzenia przy granicy z nieruchomością skarżących, nasyp ziemny, na którym wykonano dojazd z ul. [...] do budynku inwestorów. Obiekty te mają charakter budowli ziemnych i zbiorników. Są to budowle oraz obiekty budowlane w rozumieniu powyżej przytaczanych przepisów art. 3 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane, zaś ich wykonanie stanowi budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 tejże ustawy. W myśl art. 28 ustawy Prawo budowlane do wybudowania tych budowli konieczne było uzyskanie uprzednio decyzji o pozwoleniu na budowę. Prace powyższe nie zostały zwolnione od tego obowiązku na podstawie art. 29 i 30 Prawa budowlanego. Inwestorzy wykonali powyższe obiekty budowlane nie dysponując ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Zaznaczyć należy, iż co do nasypu, na którym wykonano następnie dojazd z ulicy [...] do budynku mieszkalnego, z akt sprawy nie wynika jednoznacznie czy był on przewidziany w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją z dnia [...]r. nr [...] o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego, czy też projekt ten przewidywał jedynie dojazd bez uformowania nasypu. Okoliczność ta nie została przez organy nadzoru budowlanego dostatecznie wyjaśniona. Dotychczas zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż powyższe obiekty budowlane wybudowane zostały w warunkach samowoli budowlanej z art. 48 Prawa budowlanego, a tym samym w niniejszej sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane. Bez znaczenia dla oceny legalności robót pozostają motywy wykonania tych obiektów jakimi kierowali się inwestorzy. W przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym nie wyjaśniono w wystarczający sposób, czy wykonane przez inwestorów obiekty ziemne są tożsame co do rodzaju i usytuowania z obiektami przewidzianymi w projekcie odwodnienia terenu, który został wraz z projektem budowy gabinetu stomatologicznego zatwierdzony decyzją Starosty S. z dnia [...]r. nr [...] i na który udzielono tą decyzją pozwolenia na budowę. Ustalenia organów obu instancji są w tym zakresie sprzeczne, w aktach sprawy brak wyżej wymienionego projektu odwodnienia terenu, brak również dokumentacji jednoznacznie określającej usytuowanie i wymiary budowli, np. rysunku, zaś istniejące opisy w protokołach oględzin są niepełne. Okoliczność ta jest istotna, bowiem wprawdzie przedmiotowe budowle ziemne i zbiorniki wybudowano bez pozwolenia na budowę, ale już po ich wykonaniu inwestorzy uzyskali ostateczną decyzję o pozwoleniu na ich budowę, która na dzień wydawania zaskarżonej decyzji nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Organy nadzoru budowlanego winny rozważyć, czy wydanie po wykonaniu obiektu decyzji o pozwoleniu na jego budowę nie legalizuje jego istnienia tak długo, jak decyzja ta funkcjonuje w obrocie prawnym. Nie wyjaśnienie tej okoliczności stanowi naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż organy obu instancji wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]r. dopuściły się naruszenia wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić. Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę należy wyjaśnić wyczerpująco okoliczności faktyczne, w tym kwestie poruszone wyżej, uwzględnić całość zgromadzonego materiału dowodowego i dokonać prawidłowej kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego, z uwzględnieniem obecnej treści art. 48 ustawy Prawo budowlane. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r.) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...]r. Ponieważ skarżący reprezentowani przez pełnomocnika będącego radcą prawnym nie złożyli wniosku o przyznanie kosztów postępowania, zgodnie z art. 210 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi utracili to uprawnienie. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o przepis art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska /-/ A. Łaskarzewska