II SA/Po 1851/00

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Bożeny F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 29 czerwca 2000 r. (...) w przedmiocie wymeldowania - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia 6 kwietnia 2000 r. (...), (...) Wójt Gminy B. decyzją z dnia 10 kwietnia 2000 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ odmówił wymeldowania Izabeli F. i jej syna Aleksa z pobytu stałego w Z. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono m.in., że Izabela F. i jej syn Aleks zostali zameldowani na pobyt stały w ww. miejscowości dnia 23 kwietnia 1996 r. Czynność dotycząca zameldowania została wykonana zgodnie z przepisem art. 47 wyżej cyt. ustawy. Izabela F. i jej syn jednak nigdy nie zamieszkali na pobyt stały na posesji nr (...) w Z. Wymeldowanie osoby z lokalu, w którym nigdy nie przebywała nie jest możliwe. Brak jest bowiem przesłanki opuszczenia, o czym jest mowa w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy. Usunięcie skutków wadliwego zameldowania może nastąpić przez uchylenie czynności materialno-technicznej na podstawie art. 47 ust. 2, ale wówczas, gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości. Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, tj. wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. w sprawie o rozwód małżonków Izabeli i Tomasza F. oraz orzeczenie Sądu w sprawie stwierdzenia praw do spadku po zmarłym Włodzimierzu F., dziadku Aleksa F. wykluczają - zdaniem organu pierwszej instancji - możliwość wymeldowania z pobytu stałego w miejscowości Z. Izabelę F. i jej małoletniego syna Aleksego F. Wyrokiem w sprawie o rozwód rozwiązano małżeństwo Izabeli i Tomasza F., a władzę rodzicielską nad małoletnim synem stron Aleksym powierzono jego matce Izabeli F. Z kolei orzeczeniem Sądu w sprawie stwierdzenia prawa do spadku ustalono małoletniego Aleksego F. spadkobiercą po zmarłym dnia 23 grudnia 1997 r. jego dziadku Włodzimierzu F. W skład spadku po zmarłym wchodzi m.in. udział we współwłasności nieruchomości nr (...), położonej w Z. Izabela F. jest więc pośrednio związana z powyższą nieruchomością. Wykonuje ona bowiem władzę rodzicielską nad małoletnim synem, którego chronią przepisy kodeksu cywilnego jako współwłaściciela nieruchomości. Na Izabeli F. spoczywa więc m.in. obowiązek prowadzenia starannego zarządu majątkiem jej dziecka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 29 czerwca 2000 r. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji z dnia 6 kwietnia 2000 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji m.in. stwierdził, że bezspornie ustalono w sprawie, że syn Izabeli F. Aleks jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w miejscowości Z. (...). Z tego też względu posiada on uprawnienia samoistne do przebywania pod ww. adresem. Izabela F. natomiast wywodzi swoje prawa do przebywania na powyższej nieruchomości od uprawnień swojego małoletniego syna Aleksa F. Uprawnienia jej będą trwały tak długo jak długo będzie jej syn współwłaścicielem nieruchomości położonej w Z. (...). Bożena F. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 29 czerwca 2000 r. z wnioskiem o uchylenie tej decyzji z powodu naruszenia przepisów art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżąca między innymi podniosła, że Izabela F. nigdy nie zamieszkiwała w miejscu zameldowania na pobyt stały w Z. Po rozwiązaniu małżeństwa syna skarżącej Tomasza F., jego była żona Izabela F. nadal zamieszkuje w poprzednim miejscu stałego zameldowania w K. przy ul. H.S. (...). Zameldowanie Izabeli F. i małoletniego Tomasza nastąpiło na prośbę jej rodziców, którzy zamieszkując w lokalu spółdzielczym i nie chcieli być obciążeni dodatkowymi opłatami za te dwie osoby. Skarżąca podniosła także okoliczności związane z niezachowaniem przez członków Kolegium stosownej procedury w postępowaniu odwoławczym. Izabela F. wniosła o oddalenie skargi. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł także o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uzasadniony jest zarzut skarżącej, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 2001 nr 87 poz. 960/ dalej nazwaną ustawą. Dotyczy to także decyzji organu pierwszej instancji. Wprawdzie przepis ten nie został wskazany w sentencji decyzji, ale z uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika, że stanowił on podstawę prawnomaterialna rozstrzygnięcia sprawy. Według tego przepisu /zdanie pierwsze/ wymeldowanie określonej osoby następuje na wniosek lub z urzędu w sytuacji, gdy osoba zameldowana opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu bez wymeldowania i utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu. Odmowa wymeldowania na podstawie przepisu art. 15 ust. 2 następuje natomiast w sytuacji niespełnienia choć jednej z wyżej wymienionych przesłanek tego przepisu. Zastosowanie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy w obu przedstawionych sytuacjach następuje wyłącznie, gdy uprzednio dokonana czynność materialno-techniczna polegająca na zameldowaniu była prawidłowa. W przypadku stwierdzenia, że osoba zameldowana na pobyt stały nie spełniała w dacie tej czynności warunków przewidzianych w przepisach art. 9 ust. 2, art. 10 i art. 11 ustawy, tj. nie przebywała w określonej miejscowości pod wskazanym adresem lub nie posiadała uprawnień do przebywania w miejscu jej zameldowania, to organ administracyjny z urzędu winien uchylić tą wadliwą czynność. Należy zwrócić uwagę, że wpis w dowodzie osobistym o zameldowaniu rodzi jedynie domniemanie, że dana osoba mieszka pod wskazanym adresem i że ma ona uprawnienie do przebywania w danym lokalu. Domniemanie to może zostać jednak obalone w drodze rozstrzygnięcia na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy. Nie można zatem zgodzić się z wykładnią tego przepisu przedstawioną przez organ administracyjny w niniejszej sprawie, że usunięcie skutków wadliwego zameldowania może nastąpić na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy w drodze uchylenia czynności materialno-technicznej jedynie wówczas, gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości. Jeżeli przyjąć, że przepis ten ma przeciwdziałać powstawaniu fikcji mieszkaniowej, to winien mieć zastosowanie także do sytuacji ujawnienia, że zgłoszone dane stanowiące podstawę zameldowania były nieprawdziwe. W świetle powyższych okoliczności należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w celu ponownego rozpatrzenia sprawy przy zapewnieniu obu stronom czynnego udziału w postępowaniu. Ponadto zachodzi potrzeba zwrócenia uwagi, że zgodnie z przepisem art. 50 ust. 3 dodanym przez art. 1 pkt 11 lit. "b" ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. 2001 nr 43 poz. 476/ wojewoda jest organem odwoławczym od orzeczeń administracyjnych wydanych przez organy gminy na podstawie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z tych względów na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.