II SA/Po 186/09

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2009r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. C. i J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka Skarżący K. C. i J. C. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że oboje są emerytami i przewlekle chorują. Stan ich zdrowia wymaga systematycznego przyjmowania leków oraz zabiegów rehabilitacyjnych, co znacząco obciąża ich budżet domowy. Oświadczyli, że mają na utrzymaniu ponad 30-letni dom jednorodzinnym, którego stan techniczny wymaga remontów. W części wniosku dotyczącej posiadanego stanu majątkowego wnioskodawcy wskazali, że są właścicielami domu o powierzchni [...] m² oraz działki o powierzchni [...] m², prócz tego nie posiadają żadnego innego wartościowego majątku. Wnioskodawcy podali, że utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości [...] netto miesięcznie. Zgodnie z dyspozycją art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym osoby fizycznej. Wobec faktu, że oświadczenie wnioskodawców zawarte we wniosku na formularzu było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz ich możliwości płatniczych zostali wezwani w trybie art. 255 cytowanej ustawy do uzupełnienia swoich oświadczeń w tym zakresie oraz poparcia podanych informacji dokumentami źródłowymi. W odpowiedzi wnioskodawcy wskazali, że wydatki związane z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego wynoszą około 1.700 zł miesięcznie, składają się na nie: opłaty za energię, gaz, wodę i telefon – 300 zł, wyżywienie – 700 zł, środki czystości – 100 zł, utrzymanie samochodu – 200 zł, bieżące remonty domu – 100 zł, leczenie – 200 zł, imprezy kulturalne – 50 zł, inne – 50 zł. Nadto wnioskodawcy oświadczyli, że posiadają 10-letni samochód osobowy marki [...] o wartości około [...] zł. Powtórzyli, że dom, w którym mieszkają wymaga nakładów na remonty, uiszczania podatku od nieruchomości i nie przynosi żadnych dochodów. Wnioskodawcy załączyli kserokopie następujących dokumentów: - wyciągu z rachunku bankowego obojga wnioskodawców, na którym widnieje, na dzień 1 kwietnia 2009r., dodatnie saldo na kwotę [...] zł. - wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawcy, na którym widnieje, na dzień 1 kwietnia 2009r., dodatnie saldo na kwotę [...] zł, - zaświadczenie kierownika apteki A w K. o wydatkach wnioskodawców w wysokości około 90 zł miesięcznie, - zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku 2008r., z którego wynika, że wnioskodawcy osiągają dochód z tytułu emerytury, a wnioskodawca dodatkowo osiąga dochód z działalności wykonywanej osobiście w łącznej wysokości [...] zł, - decyzja o wymiarze podatku od nieruchomości za rok 2009 w wysokości 170 zł. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie mają możliwości poniesienia wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, chociażby w części. Instytucja prawa pomocy ma, bowiem charakter szczególny i skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby, które znajdują się w rzeczywiście trudnej sytuacji finansowej, bez majątku, bez dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie pokryć niezbędnych bieżących swoich potrzeb. Przyznanie dobrodziejstwa prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie nie tyle utrudnione, co niemożliwe (postanowienia NSA z dnia 6 października 2004r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Przedstawiona przez wnioskodawców sytuacja finansowa i majątkowa wskazuje, że mogą ponieść koszty niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego w pełnej wysokości. Główne źródło utrzymania stanowią świadczenia społeczne, których wysokość nie jest znaczna, ale pozwalająca na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków bieżących utrzymania. Wnioskodawcy nie wskazali, bowiem by mieli jakieś zaległości płatnicze, czy dodatkowe zobowiązania finansowe. Prócz tego z zeznania podatkowego PIT wynika, że wnioskodawca uzyskuje dodatkowe dochody z działalności wykonywanej osobiście. Z istoty instytucji prawa pomocy wynika, że ubiegający się o taką pomoc winien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające - strona może zwrócić się o pomoc do państwa. W niniejszej sprawie z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że wnioskodawcy mają możliwości by poczynić oszczędności w swoich wydatkach, skoro na dzień wniesienia skargi dysponowali wolnymi środkami w wysokości około [...] zł., która znacznie przewyższa wszystkie przewidywane koszty sądowe przedmiotowego postępowania. Mając powyższe na uwadze, sytuacja majątkowa i finansowa wnioskodawców pozwala na uiszczenie przez nich pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznych wydatkach bieżącego ich utrzymania. W świetle treści art. 246 §1 pkt 2 cytowanej ustawy wniosek o prawo pomocy okazał się niezasadny, co musiało skutkować jego oddaleniem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka