II SA/Po 187/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 08 sierpnia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki "A" i z .o.o. z siedzibą w N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] . Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektów oddala skargę /-/ W.Batorowicz /-/ A.Zieliński /-/ B.Kamieńska Decyzją z dnia [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 105 § 1 Kpa umorzył postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynków w firmie "A" sp. z o.o. w B. ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w toku kontroli spółka "A" przedłożyła organowi wymagane dokumenty, w tym książki obiektów budowlanych oraz "opinię techniczną w sprawie przydatności funkcjonalno-użytkowej budynków byłego Zakładu Produkcji Tworzyw Sztucznych "B" na Zakład Granulatu z trocin – pellet" sporządzoną w lutym 2006r. na potrzeby organów ochrony środowiska w zakresie architektury i zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, pod względem konstrukcji oraz wymagań ochrony środowiska. Autorzy opinii technicznej dokonali analizy wymagań podstawowych określonych w art. 5 oraz warunków określonych w art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego w zakresie zmiany sposobu użytkowania i stwierdzili, że obecny sposób użytkowania nie wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Z opinii wynikało, że zmiana technologii procesu produkcyjnego w istniejących budynkach nie wymaga zmiany sposobu użytkowania, gdyż nie nastąpiły zmiany warunków bezpieczeństwa pożarowego, bezpieczeństwa i higieny pracy, warunków higieniczno-sanitarnych, ochrony środowiska, a także wielkości i układu obciążeń. Ponadto organ I instancji stwierdził, że w obrębie jego zainteresowania są budynki i związane z nimi instalacje budowlane, natomiast instalacje technologiczne nie mogą być przedmiotem oceny, gdyż pozostają poza właściwością organów nadzoru budowlanego. Dlatego organ nie znalazł podstaw do uznania, że w budynkach firmy "A" nastąpiła samowolna zmiana sposobu użytkowania. Sprawa zaś ewentualnego zapylenia, zadymiania, hałasu i wibracji w związku z prowadzoną działalnością stanowią tzw. immisje, których oddziaływanie na działki sąsiednie może stanowić podstawę roszczeń cywilnych zgodnie z dyspozycją art. 363 § 1 w zw. z art. 144 kodeksu cywilnego. Odwołanie od powyższej decyzji wniosło Społeczne Zrzeszenie Mieszkańców Gminy B.. Podniesiono, iż organ I instancji nie zawiadomił stron o wszczęciu postępowania administracyjnego, ani nie zapewnił stronom możliwości czynnego uczestnictwa i zapoznania się z dowodami w sprawie. Wskazano, że poprzedni sposób użytkowania – produkcja kajaków i laminatów oraz wielkość produkcji (ok. 100 kajaków na miesiąc) są nieporównywalne z aktualną produkcją paliwa ekologicznego. Zmianie uległy technologie produkcji, stosowane materiały, jak i wielkość produkcji. W ocenie odwołującego się Zrzeszenia organ winien zgodnie z art. 12 § 1 kpa wnikliwie wyjaśnić i zbadać wszelkie okoliczności faktyczne i prawne, nie zaś opierać się na dokumentacji przedłożonej przez stronę zainteresowaną pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem. Przedłożone opinie pochodzą z lutego 2006r., a produkcję paliwa ekologicznego rozpoczęto w 2005r. Nadmierne zapylenie środowiska trwa od rozpoczęcia produkcji do chwili obecnej. Oczywiste jest również, że nastąpiła zmiana warunków bezpieczeństwa pożarowego, zdrowotnego, pracy i higieniczno-sanitarnych oraz ochrony środowiska. Tym samym zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nastąpiła zmiana sposobu użytkowania obiektów firmy "A". O powyższym świadczy również fakt, iż Wójt Gminy "B" postanowieniem z dnia [...]. zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy na zmianę sposobu użytkowania istniejących budynków produkcyjnych. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie wskazał, że opinia, w oparciu o którą organ I instancji wydał decyzję, zawiera uchybienia. W opinii przede wszystkim błędnie stwierdzono, iż lokalizacja zakładu jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym do [...] grudnia 2003r., co oznacza, że w momencie wydzierżawienia zakładu przez "A" plan miejscowy nie obowiązywał. Organ odwoławczy wskazał, ze organ winien swobodnie ocenić opinię na podstawie zasad wiedzy. Winien przy tym sprawdzić na jakich przesłankach biegły oparł konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego. Brak krytycznej analizy opinii nie pozwolił organowi I instancji dostrzec, iż art. 46 ust. 4 a ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2006r. Nr 129, poz. 209) zawiera wymóg uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przed dokonaniem zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części na podstawie ustawy – Prawo budowlane. W § 3 ust. 1 pkt 44 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2004r. Nr 257, poz. 2573) instalacja do produkcji paliw z produktów roślinnych zaliczona została do przedsięwzięć mogących wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Dlatego w myśl art. 46 ust. 1 Prawa ochrony środowiska wymaga wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, a to oznacza, iż doszło do zmiany sposobu użytkowania. Skargę na powyższą decyzję wniosła spółka "A". Zdaniem skarżącej spółki organ odwoławczy błędnie przyjął, że skoro instalacja do produkcji pellets została zaliczona do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko i może wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, jej użytkowanie automatycznie powoduje zmianę sposobu użytkowania budynku. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Konieczne jest zatem zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania obiektu każdorazowo, gdy może dojść do zmiany wskazanych w przepisie warunków. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, iż spółka "A" w obiektach położonych w B. przy ul. [...] zlikwidowaną produkcję kabin w.c. oraz innych elementów z żywic poliestrowych (np. kajaków) zastąpiła produkcją paliwa ekologicznego z trocin (pellet). Kluczowym dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy zmiana w opisanym zakresie wymagała zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych. W ocenie Sądu organ odwoławczy słusznie uchylił decyzję organu I instancji z powodu bezkrytycznego przyjęcia stanowiska zawartego w opinii technicznej wykonanej na zlecenie skarżącej spółki oraz pominięcia kwestii związanej ze zmianą warunków ochrony środowiska. W szczególności organ I instancji naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa poprzez niewykazanie, dlaczego dał wiarę argumentacji zaprezentowanej w powołanej opinii oraz z jakiego powodu odmówił wiarygodności twierdzeniom przedstawicieli Społecznego Zrzeszenia Mieszkańców Gminy "B" (pisma z [...] 02.2006r. i z [...].04.2006r.). Wojewódzki Inspektor trafnie wskazał, że organ I instancji pominął istotny dla sprawy fakt, a mianowicie, że instalacja do produkcji paliw z produktów roślinnych jako przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko może wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (§ 3 pkt 44 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko - Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), a w konsekwencji wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Zgodnie bowiem z art. 46 ust. 4a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006r. Nr 129, poz. 902 ze zm.) wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje także przed dokonaniem m.in. zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części - na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Skoro zatem przepisy z zakresu ochrony środowiska uznają, że produkcja granulatu z trocin może stanowić zagrożenie dla środowiska i podlega szczególnemu reżimowi w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanych przedsięwzięć jest to równoznaczne ze zmianą warunków ochrony środowiska określoną w art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Dodatkowo zaznaczyć należy, iż bez znaczenia pozostaje kwestia w jakim stopniu poprzednio prowadzona działalność produkcyjna (z tworzyw sztucznych) miała wpływ na warunki ochrony środowiska. W szczególności nieistotne jest czy działalność ta kwalifikowała się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Przepis art. 71 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 Prawa budowlanego zakłada bowiem, że każdorazowa zmiana warunków ochrony środowiska wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Nie chodzi przy tym o to , by doszło do zwiększenia ingerencji bądź zagrożenia dla środowiska, ale o zmianę warunków ochrony środowiska. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. /-/ W.Batorowicz /-/ A.Zieliński /-/ B.Kamieńska Brak podpisu sędziego spowodowany jest jego nieobecnością /-/ A.Zieliński