II SA/Po 188/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2009 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] nr [...]. II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ E. Brychcy /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ W. Batorowicz H. B. w dniu 9.10.2008 r. złożyła na urzędowym formularzu wniosek do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej o zasiłek celowy w związku z suszą w 2008 r. W pkt.1 oświadczenia ,które według druku brzmi : " jestem rolnikiem /co najmniej jedna z osób jest rolnikiem , w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie " skarżąca odręcznie wpisała : " ( ubezpieczenie ZUS) jednak prowadzimy gospodarstwo rolne " W pkt.4 wnioskodawczyni odręcznie wpisała obszar swojego gospodarstwa – "5.40 ha " Decyzją [...] z [...] 11.2008 r. powołując się na art. 104 kpa , art.7 pkt.15 , art.18 ust.1pkt.4, art.24 ust.2 , art.40 ust.2 i 3 , art.98 , art.106 ust.1ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej / Dz. U . z 2008 r. nr 115 poz.728/ i §2 §3pkt.1 §4 pkt.1 i 2 §5 pkt.1 i 2 §6pkt.1 podp.1 pkt.2 podp.1 §8 rozporządzenia Rady Ministrów z 26.09.2008 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych , w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 r. / Dz. U nr 173 poz.1070 /, art.7 ust.1 i art. 16 ust.3 ustawy z 20.12.1990 r. o Ubezpieczeniu społecznym rolników / Dz. U . z 1991 r. nr 7 poz.24 / Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Cz. działając z upoważnienia Wójta Gminy Cz. odmówił przyznania świadczenia na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej z innego powodu ponieważ nikt z rodziny nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. W uzasadnieniu wskazano treść §2 pkt.1 rozporządzenia Rady Ministrów z 26.09.2008 r. zgodnie z którym pomocy udziela się rodzinie rolniczej jeżeli co najmniej jedna osoba jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników ,który jest objęty tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie. W rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników , rolnikiem podlegającym temu ubezpieczeniu w pełnym zakresie jest osoba ,która z mocy ustawy lub na wniosek podlega ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu oraz ubezpieczeniu wypadkowemu , chorobowemu i macierzyńskiemu , przy czym przez rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną , zamieszkującą i prowadzącą na terytorium RP , osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym , w tym również w ramach grupy producentów rolnych , a także osobę ,która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Wskazano dalej ,że wnioskodawczyni nie jest objęta w KRUS –ie ubezpieczeniem społecznym rolników w pełnym zakresie ,ponieważ we wniosku zawarto oświadczenie ,że podlega ubezpieczeniu w ZUS . Odwołanie od tej decyzji złożyła osobiście H. B. twierdząc ,że decyzja jest niesłuszna. Według odwołującej przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z 26.09.2008 r. w §2 pkt.1 są niezgodne z Konstytucją w zakresie kiedy różnicują rolników na objętych ubezpieczeniem w KRUS i na inne ubezpieczenie. W ocenie odwołującej skoro poniosła straty w rolnictwie z powodu suszy to powinna otrzymać taką sama pomoc jak inni poszkodowani. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...].12.2008 r. na podstawie art. 138 §1 pkt.1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach uzasadniających decyzję wskazano na treść §2 cyt rozporządzania i podano ,że z oświadczenia zawartego we wniosku wynika ,że H. B. jest ubezpieczona w ZUS .Nie podlega zatem ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy art. 7 ust.1 i art.16 ust.3 ustawy z 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skoro odwołująca nie spełnia warunku określonego w §2 pkt.1 cyt rozporządzenia to brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji organu pierwszej instancji . Skargę do Sądu na powyższą decyzje złożyła H. B. .Z treści skargi wynika ,że skarżąca domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i pozytywnego załatwienia jej wniosku. Podobnie jak w odwołaniu skarżąca zarzuca ,że §2 rozporządzenia Rady Ministrów z 26.09.2008 r. jest niezgodny z Konstytucją i nie ma podstaw aby dzielić rolników jako grupę społeczną i zawodową oraz rodziny prowadzące gospodarstwo rolne na rolników podlegających ustawowemu ubezpieczeniu społecznemu oraz na niepodlegających takiemu obowiązkowi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona chociaż nie z powodu zarzutów zawartych w skardze. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności mająca aktualnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 §1 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153 poz.1270 / dalej p.p.s.a Zgodnie z tą zasadą sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi , czy też zawartą w skardze argumentacją .Zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji państwowej w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej zaskarżonej sprawie z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącej. Przenosząc te ogólne rozważania do przedstawionego zarzutu skargi Sąd doszedł do przekonania ,że skarżąca nie ma racji zarzucając niekonstytucyjność przepisu §2 rozporządzenia Rady Ministrów z 26.09.2008 r. Wskazany przepis uzależnia udzielenie pomocy rodzinie rolniczej ,której gospodarstwo rolne zostało dotknięte suszą lub huraganem w 2008 r. , od tego czy co najmniej jedna osoba w rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników ,który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. Trafnie organy administracji wskazały na przepisy ustawy z 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z art. 7 ust.1 i art. 16 ust.1 i 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników skarżąca nie spełnia wymogu podlegania z mocy ustawy ubezpieczeniu określonemu w §2 pkt.1 cyt. rozporządzenia. W ocenie Sądu nie ma sprzeczności pomiędzy §2 pkt.1 cyt. rozporządzenia i przepisami zawartymi w art. 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i przepisami Konstytucji RP w znaczeniu naruszenia zasady równości wobec prawa. Adresatem normy z §2 wskazanego rozporządzenia jest rodzina rolnicza , która nie posiada innych źródeł dochodu niż gospodarstwo rolne .W ocenie Sądu ustawodawca jest uprawniony do kierowania pomocy społecznej do osób i rodzin tej pomocy wymagającej i musi określić zakres osób uprawnionych. Mimo ,że skarżąca uzasadniając swoje stanowisko nie ma racji to jednak zaskarżona decyzja nie może się ostać ponieważ została wydana z naruszeniem przepisów o postępowaniu w szczególności art. 7 kpa- zasady prawdy obiektywnej , art. 10 kpa – zasady czynnego udziału stron , art. 11 kpa – zasady przekonywania , oraz Rozdziału 4 kpa dotyczącego postępowania dowodowego w tym art. 75 i 77 kpa. W aktach administracyjnych brak jakiekolwiek dowodu z którego można by wnosić ,że żadna z osób wchodzących w skład rodziny skarżącej nie spełnia przesłanki z §2 ust.1 cyt. rozporządzania. Sąd jeszcze raz podkreśla ,że pomoc w związku z suszą i huraganem w 2008 r. jest kierowania do rodziny rolniczej. Wystarczy więc ,że jeden z członków rodziny rolniczej skarżącej prowadzący wspólnie ze skarżącą gospodarstwo rolne objęta jest ubezpieczeniem w pełnym zakresie w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. W tym zakresie organ pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego. Z oświadczenia H. B. zawartego we wniosku ,że jest ubezpieczona w ZUS absolutnie nie można twierdzić ,że żaden z członków rodziny nie ma ubezpieczenia społecznego rolników w pełnym zakresie. Wątpliwość ta rodzi się z faktu ,że w omawianym wniosku skarżąca stwierdza używając liczby mnogiej że "prowadzimy gospodarstwo rolne ". Wskazać należy ,że zgodnie z art. 75 §1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy , a nie jest sprzeczne z prawem. W tej sprawie nie sięgnięto po żaden środek dowodowy celem ustalenia jak wygląda sprawa ubezpieczenia innych członków rodziny wnioskującej , nie pomyślano nawet o przesłuchaniu strony na tę okoliczność ,która ma na pewno najlepszą wiedzę w tym względzie. W końcu z naruszeniem art. 10 kpa nie umożliwiono stronie wypowiedzenia co do zebranego materiału. W ocenie Sądu uchybienia natury procesowej są tak istotne ,że mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ pierwszoinstancyjny weźmie pod rozwagę powyższe wskazania i precyzyjnie ustali czy ktoś z członków rodziny skarżącej objęty jest ubezpieczeniem społecznym rolników w pełnym zakresie. Reasumując w ocenie Sądu zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania ,które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy , a to skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit.c ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o czym Sąd orzekł w pkt.I w wyroku , a na zasadzie art. 152 cyt. ustawy jak w pkt. II /-/E.Brychcy /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/W.Batorowicz br