II SA/Po 190/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie del. sędzia WSA Maria Bohdanowicz as.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent - stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2005 r sprawy ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie prawa jazdy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatowego z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M.M. kwotę 20 ( dwadzieścia ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ M.Bohdanowicz /-/ J.Stankowski /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak jfs JFS W związku z ustawowym obowiązkiem wymiany praw jazdy wnioskiem z dnia 08 sierpnia 2002 r. M.M. zwrócił się do Starostwa Powiatowego o wymianę posiadanego dokumentu - prawa jazdy kategorii A, B, C, E, i T Nr [...] nr druku [...], wydanego w dniu [...] przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Decyzją z dnia [...] Nr [...] działający z upoważnienia Starosty Naczelnik Wydziału Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego, na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 4, art. 97 ust. 1 i art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98 poz. 602 ze zm.) §5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany prawa jazdy (Dz.U. Nr 69 poz. 640), §2 i 7 ust. 1 lit.d rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 150 poz. 1680) zarządził wydanie wnioskodawcy prawa jazdy kategorii A, C, C+E, T, zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami oraz odmówił wydania prawa jazdy kategorii B, B+E. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w trakcie rozpatrywania wniosku dokonano weryfikacji materiałów dowodowych z akt ewidencyjnych kierowcy, w których nie stwierdzono wcześniejszego ubiegania się wnioskodawcy o prawo jazdy kategorii B, dowodów potwierdzających spełnienie warunków do uzyskania tej kategorii, a w aktach archiwalnych z egzaminów kandydatów na kierowców z 1973 r., znajdujących się w przechowaniu Urzędu Wojewódzkiego, nie ma protokołu, w którym odnotowano nazwisko wnioskodawcy. Zdaniem organu wskazane okoliczności dowodzą brak uprawnień do uzyskania prawa jazdy kategorii B. Składając odwołanie od powyższej decyzji M.M. wniósł o jej uchylenie w części dotyczącej odmowy wydania prawa jazdy kat. B i B+E oraz o wydanie prawa jazdy zgodnie ze złożonym wnioskiem oraz posiadanymi kwalifikacjami. W uzasadnieniu odwołania strona wyjaśniła, iż prawo jazdy kat. T posiadała od 1972 r. , a w 1973 r. odbył kurs na prawo jazdy kat. C, w trakcie którego uiścił dodatkową opłatę za przeszkolenie na samochodzie osobowym oraz egzamin w zakresie prawa jazdy kat. B. Strona wyjaśniła, iż warunkiem uzyskania prawa jazdy na samochód ciężarowy było uzyskanie prawa jazdy kat. B, a mając praktykę na samochodach osobowych i ciężarowych, mógł przystąpić do egzaminu teoretycznego ogólnego na prawo jazdy kat. B i C. Wyjaśnił także, iż przez lata był przeświadczony, iż ma wymagane uprawnienia do kierowania samochodami osobowymi i nie widział potrzeby sprawdzania dokumentacji, a w takiej samej sytuacji są także inne osoby. Decyzją nie z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium podzieliło argumentację przyjętą przez organ I instancji, tak w zakresie nie dysponowania przez M.M. uprawnieniami do posiadania prawa jazdy kat. B, jak i weryfikowania dokumentacji ewidencyjnej kierowcy w postępowaniu o wymianę prawa jazdy. Zdaniem Kolegium uprawnienie do takiej weryfikacji daje przepis §5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wymiany praw jazdy, który stanowi, że przy wymianie dokumentów stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z §7 tego rozporządzenia organ zobowiązany jest m.in. do przeprowadzenia weryfikacji dokumentów kierowcy, obejmujących sprawdzenie poprawności ich wypełnienia, kompletności oraz spełnienia przesłanek do wydania prawa jazdy oraz zgodności danych z danymi ujętymi w prowadzonej ewidencji kierowców. Zdaniem Kolegium doszkolenie w zakresie nauki jazdy samochodem osobowym nie zwalniało z obowiązku zdania egzaminu przed komisją egzaminacyjną, w świetle §195 ust. 2 w zw. z §194 ust. 2 pkt 5 obowiązującego w 1973 r. rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz.U. Nr 27 poz. 183 ze zm.). Organ wyjaśnił ponadto, iż przepisy wymienionego rozporządzenia nie warunkowały możliwości uzyskania prawa jazdy kat. C od posiadania prawa jazdy kat. B. W skardze na to rozstrzygnięcie M.M. wniósł o jego uchylenie oraz o wydanie prawa jazdy kat. B i B+E. Powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wyjaśnił, iż po uzyskaniu uprawnień, jako zawodowy kierowca przejeździł samochodami ciężarowymi i osobowymi przez okres 30-tu lat, a decyzja pozbawiająca go uprawnień do kierowania samochodami osobowymi narusza zaufanie do organów państwa. Wskazał ponadto na treść art. 196§3 powołanego przez organ rozporządzenia z dnia 20 lipca 1968 r., zgodnie z którym osoba otrzymująca prawo jazdy kat. C może otrzymać także prawo jazdy kat. B, jeżeli odbyła praktykę w kierowaniu samochodem osobowym, co miało miejsce w przypadku jego osoby. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. W przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna, lecz z innych powodów, aniżeli wskazano w jej treści. Przedmiotem zaskarżenie jest odmowa wymiany prawa jazdy w zakresie dwóch kategorii, B i B+E, w związku z upływem okresu jego ważności i ustawowym obowiązkiem wymiany posiadanych przez kierowców dokumentów potwierdzających posiadane kwalifikacje do prowadzenia pojazdów. Obowiązek wymiany posiadanych praw jazdy przewiduje przepis art. 150 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważność do czasu ich wymiany dokonywanej na koszt osoby uprawnionej w zakresie na jaki zostały wydane. Minister Infrastruktury rozporządzeniem z dnia 29 kwietnia 2002 r., wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 150 ust. 2 ustawy prawo o ruchu drogowym, określił warunki i terminy wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami oraz wysokość opłat za te czynności. Wbrew stanowisku organów rozstrzygających w sprawie zakres tej delegacji nie daje organowi działającemu w trybie art. 150 ustawy oraz przepisów rozporządzenia, wydanego na podstawie delegacji zawartej w ustawie, upoważnienia do weryfikowania w postępowaniu w sprawie wymiany prawa jazdy uprawnień, które kierowca nabył po zdaniu egzaminu państwowego, teoretycznego i praktycznego, a które zostały potwierdzone w decyzji o wydaniu prawa jazdy. W przypadku skarżącego decyzja taka zastała wydana przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w dniu [...] czerwca 1973 r., a wydane wówczas prawo jazdy stanowiło potwierdzenie zdobycia umiejętności prowadzenia i kierowania pojazdami oraz złożenia egzaminu państwowego. Sama zaś czynność wydania prawa jazdy, jak i jego wymiany, ma charakter czynności materialno-technicznej, stąd bez wzruszenia decyzji w sprawie wydania prawa jazdy, w trybie wznowienia postępowania lub stwierdzenia jej nieważności, nie jest możliwa odmowa wymiany posiadanego dotychczas prawa jazdy. W niniejszej sprawie organ I instancji nie wszczął oraz nie prowadził postępowania w sprawie wzruszenia decyzji z 1973 r. w sprawie wydania skarżącemu prawa jazdy (choć w sentencji swojej decyzji powołał przepis art. 90 ustawy Prawo o ruchu drogowym), stąd zobligowany był dokonać wymiany prawa jazdy zgodnie ze złożonym przez skarżącego wnioskiem oraz treścią dotychczasowego dokumentu. Jak wyżej wskazano wymiana prawa jazdy w trybie rozporządzenia z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy jest czynnością materialno-techniczną i nie jest możliwe w tym postępowaniu weryfikowanie uprawnień kierowcy do kierowania pojazdami. Co prawda przepis §5 ust. 1 wskazanego rozporządzenia stanowi, iż przy wymianie dokumentów stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, lecz zakres zastosowania przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 150 poz. 1680) w postępowaniu o wymianę praw jazdy ograniczony jest zakresem delegacji zawartej w art. 150 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w których wskazano, jakie kwestie Minister Infrastruktury zobligowany był uregulować w drodze aktu wykonawczego. Analiza treści tej delegacji wskazuje, iż przepis art. 150 ust. 2 tej ustawy nie daje uprawnienia do weryfikowania uprawnień kierowców w postępowaniu o wymianę prawa jazdy; w rozporządzeniu wydanym na podstawie tej delegacji mogły bowiem zostać uregulowane wyłącznie kwestie wymiany i terminów wymiany dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami oraz wysokość opłat za te czynności. Wobec uregulowania w rozporządzeniu w sprawie wymiany praw jazdy, w sposób szczegółowy, jakie wymogi winien spełniać wniosek o wymianę prawa jazdy, w ramach postępowania o wymianę zastosowanie mają wyłącznie te przepisy §7 rozporządzenia w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, które nie wkraczają w kwestie weryfikacji posiadanych przez kierowcę uprawnień. Jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, iż zachodzą rozbieżności pomiędzy posiadanym prawem jazdy, a dokumentacją znajdującą się w ewidencji kierowcy, może skorzystać z uprawnień, jakie na podstawie delegacji zawartej w art. 100 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym uregulowano w rozporządzeniu w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, które reguluje m.in. sprawy związane z wydawaniem przedmiotowych dokumentów oraz cofaniem uprawnień. Jednakże, jak wyżej wskazano, wydanie dokumentu o innej treści, aniżeli podlegający wymianie, nie może mieć miejsca bez uprzedniego wzruszenia istniejącej w obrocie prawnym decyzji o wydaniu dokumentu, który podlega wymianie. Tym samym odesłanie w przepisie §5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wymiany praw jazdy do przepisów rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami obejmuje wyłącznie te przepisy wskazanego rozporządzenia, które dotyczą czynności przedsięwziętych w związku z dokonywaną czynnością wymiany. Czynności te należy odróżnić od czynności podejmowanych w związku z wydawaniem dokumentu na skutek uzyskanych uprawnień. Rozróżnienie ta ma istotny wpływ na kompetencje organu w postępowaniu o wymianę dokumentu, co w niniejszej sprawie uszło uwadze organów obu instancji. W konsekwencji zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatowego wydane zostały bez podstawy prawnej. Niezależnie od powyższego za zasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący nie uwzględnienia przez organy obu instancji odbycia przez skarżącego przeszkolenia w zakresie nauki jazdy samochodem osobowym, co ma znaczenie dla oceny posiadanych przez niego uprawnień. Zgodnie z treścią wskazanego przez niego przepisu §196 ust. 3 obowiązującego w tamtym czasie rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz.U. Nr 27 poz. 183 ze zm.) osoba, która ubiega się o otrzymanie prawa jazdy kat. C może otrzymać prawo jazdy kat. B, jeżeli w czasie nauki odbyła ćwiczenia w kierowaniu samochodem osobowym. Akta administracyjne sprawy nie zawierają dokumentacji ze złożonego przez skarżącego egzaminu, na karcie akt 11 znajduje się natomiast świadectwo ukończenia przez niego kursu kandydatów na zawodowych kierowców samochodowych, w ramach którego skarżący odbył zajęcia oraz zaliczył takie przedmioty, jak budowa i działanie pojazdów samochodowych - ujęto ogólnie, bez podziału na pojazdy samochodowe ciężarowe lub osobowe, technika prowadzenia samochodu ciężarowego i nauka kierowania samochodem ciężarowym, a z treści zaświadczenia nr [...] wynika, że w ramach tego kursu został doszkolony w zakresie nauki jazdy samochodem osobowym (karta akt 10 - ten sam numer kursu [...]). Właśnie z taką dokumentacją skarżący przystąpił do zdania egzaminu na prawo jazdy, jeżeli więc uzyskał uprawnienie do kierowania samochodami ciężarowymi, to zgodnie z treścią wskazanego przepisu, uzyskał również uprawienie do kierowania samochodami osobowymi. Okoliczności tych organy rozstrzygające w sprawie nie uwzględniły, stąd zaskarżone decyzje należy uznać za wadliwe. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 2 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 135 tej ustawy oraz art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatowego z dnia [...] Nr [...], w części dotyczącej odmowy wydania prawa jazdy kategorii B i B+E. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 152 tej ustawy nie zastosowano wobec negatywnego charakteru rozstrzygnięcia podlegającego weryfikacji w niniejszym postępowaniu. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego o wymianę prawa jazdy organ I instancji uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku, wyda skarżącemu prawo jazdy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Stankowski /-/ M.Bohdanowicz jfs