II SA/Po 1905/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego o d d a l a s k a r g ę /-/ B. Popowska /-/M. Dybowski /-/ P. Miładowski 4/II SA/Po 1905/02 U Z A S A D N I E N I E W dniu [...].05.2002r. J. R. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z prośbą o przyznanie zasiłku celowego na zaspokojenie potrzeb bytowych: wyżywienia, zakupu lekarstw i środków higieny, opłacenie rachunków za prąd i gaz. Skarżący dodał, iż jego sytuacja bytowa się nie zmieniła. Stan ten, potwierdzają dane z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...].06.2002r. nie wykazujące istotnych zmian w porównaniu z informacjami zawartymi w wywiadach środowiskowych z dnia [...].05.2002r. i z dnia [...].04.2002r. (wszystkie 3 wywiady znajdują się w aktach administracyjnych sprawy). J. R. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada źródła dochodu, nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z., nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżący ma ustalony lekki stopień niepełnosprawności z możliwością podjęcia pracy. Decyzją nr [...] z dnia [...].06.2002r. Rada Gminy w Z. odmówiła J. R. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego. Jako podstawę materialo-prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 3 pkt 1 i 6; art. 4 ust. 1; art. 6 ust. 1a, oraz art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29.11.1990r. (tj. Dz. U. 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.). Po wskazaniu przesłanek pozytywnych, umożliwiających przyznanie Skarżącemu żądanej formy pomocy społecznej (ubóstwo, niepełnosprawność, brak dochodów) organ wskazał przesłanki negatywne rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Jest to bierna postawa skarżącego wyrażająca się głównie niewypełnieniem zaleceń pracownika socjalnego. Chodzi przede wszystkim o niedokonanie rejestracji w Urzędzie Pracy, bez wskazania przyczyny, o brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w celu poprawy trudnej sytuacji, mimo określenia zakresu owego współdziałania podczas przeprowadzenia wywiadów środowiskowych a także o brak przedstawienia dokumentacji medycznej świadczącej o leczeniu i ponoszeniu kosztów leczenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż ewentualne późniejsze udzielenie pomocy społecznej będzie możliwe po nawiązaniu współpracy z tutejszym ośrodkiem pomocy społecznej. W odwołaniu z dnia [...].07.2002r. Skarżący stwierdził, iż nie jest zdolny ze względu na stan zdrowia pracować, mimo zmiany kwalifikacji jego niepełnosprawności na stopień umiarkowany. Skarżący potwierdził swą złą sytuację materialną i bytową oraz wskazał na brak współpracy GOPS w Z. z nim. W dniu [...].07.2002r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., decyzją nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ nie stwierdził w działaniach organu I instancji naruszeń prawa materialnego i procesowego. Zdaniem SKO w Z. w sposób prawidłowy ustalony został stan faktyczny i prawny sprawy. Rozpatrując merytorycznie sprawę organ II instancji uwzględnił, poza ostatnim wywiadem środowiskowym z [...].06.2002r. także wywiad środowiskowy z [...].04.2002r. z którego jasno wynikają zobowiązania Skarżącego do wykazania własnej aktywności zawodowej na rynku pracy, także dokonania rejestracji w Urzędzie Pracy, co zapewniłoby opłacenie składki zdrowotnej i umożliwiło leczenie Skarżącego. W dniu [...].08.2002r. J. R. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, powołując się na Konstytucję Rzeczypospolitej, zarzucając w sposób ogólny organom I i II instancji nieprawidłowe działanie i wnosząc o "zasądzenie zasiłków (...) jak we wnioskach". W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie Skargi, powołując się na argumentację zawartą w swojej decyzji. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd nie dopatrzył się w działaniach Rady Gminy w Z. i w działaniach Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. takich naruszeń prawa, które uzasadniałyby uchylenie decyzji wydanych przez oba organy bądź stwierdzenie ich nieważności (art. 145 §1 ustawy z 30.09.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej upsa). Należy zaś podkreślić, iż jedynym kryterium kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nad działalnością administracji publicznej jest legalność, czyli zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej (wyrok NSA z 12.03.2002, II SA/Wr 2356/2000). Niezależnie od danych zawartych w aktach administracyjnych rozpatrywanej tu sprawy, Sądowi znane są warunki bytowe i sytuacja materialna Skarżącego oraz postawa Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wobec niego, także z uwagi na rozpoznanie i rozstrzygnięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu sprawy 4/II SA/Po 1641/02, wywołanej wnioskiem J. R. z [...].04.2002r. a więc sprzed miesiąca w zestawieniu z datą wniosku, który wszczął postępowanie administracyjne objęte niniejszą kontrolą sądu administracyjną. W ostatnio wymienionej sprawie organ I instancji odmówił Skarżącemu przyznania pomocy społecznej powołując się również, tak jak organy w sprawie rozpatrywanej obecnie, na art. 6 ust. 1 a) ustawy z 29.11.1990r. (t.j. Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm. zwanej Ustawą). W aktach niniejszej sprawy (4/II SA/Po 1905/02) znajdują się 3 komplety aktualizacji "wywiadu środowiskowego" przeprowadzonych kolejno w dniach [...].04.2002r., [...].05.2002r., i [...].06.2002r. Wszystkie one potwierdzają brak zmian zarówno w sytuacji bytowej Skarżącego jak i w biernej postawie skarżącego wobec tejże sytuacji. Stanowią one z jednej strony dowód na fakt ubóstwa i niepełnosprawności J. R., które to okoliczności uprawniają do udzielenia pomocy społecznej (art. 3 pkt 1 i 6 oraz 4 Ustawy), oczywiście z uwzględnieniem możliwości pomocy społecznej (art. 2 ust. 4 Ustawy), z drugiej na fakt braku "współdziałania Skarżącego z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu jego trudnej sytuacji" co stanowi podstawę odmowy przyznania świadczenia pieniężnego (art. 6 ust. 1a upsa). Dla Sądu istotny jest zwłaszcza wniosek o braku zmiany w postawie Skarżącego, brak aktywnego współdziałania z pracownikiem GOPS w Z. W odwołaniu i skardze J. R. zdaje się nie rozumieć na czym owo współdziałanie miałoby polegać, eksponując postawę roszczeniową. Tymczasem organy I i II instancji uzasadniły swoje rozstrzygnięcia, zaś argumenty zawarte są w treści wywiadów środowiskowych. I tak we wszystkich formularzach w części II aktualizacji wywiadów środowiskowych znajdują się informacje o kierowanych do Skarżącego poleceniach zgłoszenia się do Urzędu Pracy, także po to aby Skarżący miał opłacone składki zdrowotne. W wywiadach z dnia [...].04.2002r. i z dnia [...].06.2002r. wpisane są także polecenia poszukiwania pracy. We wszystkich wywiadach w części IV formularza znajdują się informacje o trudnych kontaktach pracowników GOPS w Z., ze Skarżącym, między innymi nie zawsze odpowiada na pytania, odpowiedzi nie zawsze są jasne, niektóre aroganckie. Zdaniem Sądu są to wystarczające dowody dla stwierdzenia braku współpracy między J. R. a pracownikami GOPS. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów I instancji i II instancji ani niewłaściwego zebrania materiału dowodowego, ani niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego, a co za tym idzie, także nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, w tym art. 6 ust. 1a) Ustawy. Wymieniony tu przepis upoważnia organ do odmowy przyznania świadczenie pieniężnego mimo spełnienia kryteriów do jego otrzymania, wówczas, gdy występują określone w nim sytuacje, przy czym, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem organ jest obowiązany wykazać na jakiej podstawie oparł swoje twierdzenie i w czym wyrażają się przesłanki odmowy (wyrok NSA z 08.09.1998r. I SA 307/98, LEX nr 45781). Zdaniem Sądu, działania organów, objętych niniejszą kontrolą sądową, spełniają standardy narzucone przez judykaturę, nie naruszają też przepisów Konstytucji RP, zwłaszcza art. 67 ust. 2, który stanowi o prawie obywatela pozostającego bez pracy nie z własnej woli i nie mającego innych środków utrzymania. Znaczenie i wymowę tego przepisu wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14.03.2002r. ( III RN 141/01, OSNP 2002/24/584), podkreślając, iż zakres i formę owego zabezpieczenia określa ustawa. W sprawie J. R. ustawą tą, w czasie podejmowania rozstrzygnięć przez organy I i II instancji, była ustawa z 29.11.1990r. o pomocy społecznej w brzmieniu tekstu jednolitego z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Ta zaś ustawa wymaga od obywateli aktywności w celu polepszenia ich trudnej sytuacji. Chodzi oczywiście o aktywność proporcjonalną do subiektywnych i obiektywnych warunków życia danej osoby. Ustawa nie wymaga też żadnych konkretnych rezultatów takiej aktywności, a jedynie choćby minimalnego standardu staranności w działaniach wskazanych przez pracownika socjalnego. Zdaniem Sądu uchylanie się przez J. R. od zgłoszenia się w Urzędzie Pracy bez wskazania przyczyn, uchybia owym minimalnym standardom staranności i uzasadnia odmowę udzielenia Skarżącemu świadczenia pieniężnego. Jest to szczególny przypadek zastosowania także art. 7 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z 14.06.1960 (tj. Dz. U. 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), nakazującego organowi administracji publicznej załatwiającemu indywidualną sprawę uwzględniać zarówno interes społeczny jak i interes obywatelski. W interesie społecznym leży nie tylko polepszenie warunków bytowania obywateli w trudnych sytuacjach, ale i racjonalne gospodarowanie środkami budżetowymi, wypracowanymi przez społeczeństwo, przeznaczonymi na pomoc społeczną. Sąd podziela pogląd organu I instancji i organu II instancji, że racjonalnym rozwiązaniem trudnej sytuacji Skarżącego jest zarejestrowanie się w Urzędzie Pracy. Nawet jeżeli Urząd nie zaproponuje od razu konkretnej pracy, albo możliwości zdobycia kwalifikacji zawodowych to zapewni Skarżącemu opłacenie składek zdrowotnych, a to z kolei umożliwi bądź ułatwi stosowanie wobec Skarżącego zabiegów leczniczych. W tym stanie rzeczy Sąd nie widzi podstaw do uwzględnienia skargi. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 upsa w związku z art. 97 §1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 152 upsa uznano za bezprzedmiotowe. Sąd nie widzi podstaw dla zasądzenia na rzecz Skarżącego 13.000 złotych od organu, zgodnie z żądaniem J. R. wyrażonym w piśmie z [...].01.2005r. (k.22). Sąd nie widzi potrzeby ustosunkowania się do innych materiałów nadesłanych przez Skarżącego, jako nie mających bezpośredniego związku z niniejszą sprawą. Powyższe stanowisko Sądu dotyczy też "Wniosku dowodowego powoda", opatrzonego datą [...].01.2005r. /-/ B. Popowska /-/M. Dybowski /-/ P. Miładowski MK