II SA/Po 1906/02

WyrokWSA w Poznaniu2005-01-11

Skład orzekający: Maria Hrycaj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba pozostająca w związku małżeńskim, która odbywa karę pozbawienia wolności, może być pozbawiona lub ograniczona w prawie do zasiłku stałego wyrównawczego na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej, które wprowadzają ograniczenia dla osób samotnych odbywających karę pozbawienia wolności?
Ratio decidendi
Przepisy ograniczające prawo do zasiłku stałego wyrównawczego dla osób odbywających karę pozbawienia wolności dotyczą wyłącznie osób samotnych. Osoba pozostająca w związku małżeńskim, nawet jeśli odbywa karę pozbawienia wolności, nie podlega tym ograniczeniom i ma prawo do otrzymywania zasiłku w pełnej wysokości, o ile spełnia pozostałe kryteria ustawowe. Organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy, stosując ograniczenia do osoby niebędącej osobą samotną.
Stan faktyczny
K. M. został przyznany zasiłek stały wyrównawczy. Następnie został osadzony w Zakładzie Karnym. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej uchylił decyzję o przyznaniu zasiłku, uznając, że K. M. nie jest osobą samotną i nie przysługuje mu 30% świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. K. M. zaskarżył obie decyzje do sądu administracyjnego, argumentując, że jego żona jest chora i nie pracuje, a on sam powinien otrzymywać zasiłek w pełnej wysokości.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w K.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Hrycaj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2005 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] /-/M. Hrycaj 4/II SA/Po 1906/02 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 27 i art. 28 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania K. M. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] - utrzymało tę decyzję w mocy, opierając się na następujących ustaleniach. Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2001 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przyznał K. M. zasiłek stały wyrównawczy. W dniu [...] lutego 2002 r. K. M. został zatrzymany, a następnie osadzony w Zakładzie Karnym w W. Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. uchylił z dniem [...] marca 2002 r. decyzję Nr [...], powołując się na zmianę sytuacji osobistej K. M. oraz na zmianę przepisów prawa, w szczególności art. 28 ustawy o pomocy społecznej, który po zmianie przewiduje wypłacanie osobie samotnej odbywającej karę pozbawienia wolności 30 % przyznanego świadczenia. W ocenie organu K. M. nie ma prawa do otrzymywania 30 % świadczenia, ponieważ pozostaje w związku małżeńskim, nie jest więc osobą samotną. K. M. odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o przyznanie mu 30 % zasiłku. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, podzielił przedstawione w niej argumenty, powołał się nadto na przepis art. 43 ust. 2 a ustawy o pomocy społecznej, stanowiący że właściwy organ zmienia lub uchyla, decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa oraz zmian w sytuacji osobistej i dochodowej otrzymującego świadczenie. K. M. zaskarżył decyzję organu II instancji do sądu administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie łącznie z decyzją organu I instancji. Twierdził, że jego chora i niepracująca żona pozbawiona została środków utrzymania. Organ odwoławczy, odpowiadając na skargę i wnosząc o jej oddalenie podtrzymał motywy przedstawione w zaskarżonej decyzji. Skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.). Na wniosek skarżącego o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym i wobec nie zgłoszenia żądania przeprowadzania rozprawy przez organ odwoławczy, sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego zgodnie z art. 120 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Decyzje organów obu instancji podjęto z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Przyjęto mianowicie, że źródłem uprawnienia skarżącego do otrzymywania zasiłku stałego wyrównawczego jest przepis art. 28 ustawy o pomocy społecznej oraz, że przepis ten zgodnie z art. 1 pkt 7 ustawy zmieniającej z dnia 17 grudnia 2001 r. uległ w stosunku do poprzedniego stanu prawnego zmianie na niekorzyść skarżącego. Pogląd ten nie zasługuje na aprobatę. Zarówno w dacie przyznania skarżącemu zasiłku stałego wyrównawczego jak i w momencie podejmowania kontrolowanych obecnie decyzji administracyjnych źródłem uprawnienia skarżącego do zasiłku stałego wyrównawczego był art. 27 ust. 4 ustawy. W art. 28 wprowadzono ograniczenie w korzystaniu z tego prawa wobec osób samotnych tymczasowo aresztowanych lub odbywających karę pozbawienia wolności. Poprzedni zapis wobec osób uprawnionych do zasiłku, mimo odmiennej redakcji, nie różnił się od obecnego, dotyczył bowiem "osoby", o której mowa w art. 27 ust. 4 pkt 1 czyli osoby samotnej. Przepis wprowadzający ograniczenie w korzystaniu z prawa musi być interpretowany ściśle. Nie ma zatem żadnych podstaw do uznania, że osoba mająca rodzinę może być ograniczona lub pozbawiona zasiłku stałego wyrównawczego w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Skoro skarżący nie jest osobą samotną, ma, mimo osadzenia w Zakładzie Karnym, prawo do otrzymywania zasiłku określonego w decyzji z dnia [...] września 2001 r. w całości. Z przedstawionych motywów, na podstawie cyt. przepisów art. 145 § 1 pkt 1 a prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. /-/M. Hrycaj KB/

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło