II SA/Po 1939/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Asesor sąd. Edyta Podrazik Protokolant St. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2005r. sprawy ze skargi 1) H. K., 2) W. N. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości; oddala skargę. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Drzazga Starosta P. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił H.K i W. N. zwrotu nieruchomości niezabudowanej, położonej w P. przy ul. [...], wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...], o pow. [...] ha w obrębie 4, zapisanej w księdze wieczystej numer KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w oparciu o art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958r. aktem notarialnym Rep. A numer [...] z dnia [...] 1978r. O. i S.N. przenieśli na rzecz Skarbu Państwa własność nieruchomości położonej w P. , przy ul. [...], o pow. 0,1640 ha, oznaczonej numerem ewidencyjnym nr [...]. Nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w celu przekazania nieruchomości Wojewódzkiemu Zarządowi Inwestycji Rolniczych w P. pod budowę zbiornika retencyjnego "[...]", na potoku [...] w P. . Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miasta i Osiedli Wiejskich, Biuro Planowania Przestrzennego w P. wydał informację o terenie nr [...] z dnia [...]1976r. dotyczącą wskazania terenu na realizację inwestycji polegającej na budowie zbiornika "[...]" wraz z określeniem warunków wykorzystania wskazanego terenu. Ważność powyższej informacji o terenie została przedłużona do dnia [...]1977r. Przedmiotowa działka, zgodnie z zapisem miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta P. , zatwierdzonego uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. Nr [...] z dnia [...]1981r. oraz uchwała Rady Miejskiej w P. nr [...] z dnia [...] 1991r. przeznaczona jest pod ośrodek przywodny nad Zalewem [...], wypoczynku codziennego z plażami piaszczystymi i trawiastymi, akwenem dla pływających i niepływających, przystaniami dla sprzętu pływającego, hotel turystyczny z gastronomią i obiektami towarzyszącymi. Nieruchomość będąca przedmiotem postępowania znajduje się we władaniu Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. , Rejonowego Oddziału w P. , które w piśmie z dnia [...] października 2000r. poinformowało, że w ramach budowy zbiornika [...] na działce nr [...] został wykonany rów oraz drenaż odcinający i dlatego część działki znajduje się w strefie oddziaływania zbiornika. W piśmie z dnia [...] stycznia 2001r. Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. – Oddział Rejonowy w P. określił teren działki niezbędnej nadal na cel określony w umowie zbycia nieruchomości z dnia [...]1978r. W czasie prowadzonego postępowania, H.K i W. N. , spadkobiercy O. i S.N.. nie wyrazili zgody na zwrot części działki, zaproponowanej przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. – Oddział Rejonowy w P. w piśmie z dnia [...]stycznia 2001r. zaznaczonej na wyrycie z mapy zasadniczej. Swoją propozycję, co do żądania zwrotu działki H.K i W. N. przedstawili ostatecznie w piśmie z dnia [...] grudnia 2002r. i załączonym wyrycie z mapy zasadniczej. Organ pierwszej instancji wskazał, że w okresie ważności informacji o terenie został zatwierdzony plan realizacyjny – decyzją Urzędu Miejskiego w P. nr [...] z dnia [...] i decyzją nr [...] z dnia [...]. Budowa zbiornika została zrealizowana i potwierdzona odbiorem końcowym w dniu [...] września 1981r. Zdaniem organu orzekającego, zgodnie z art. 136 ust. 3 i 4 i art. 137 ut. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), zwrotowi na żądanie poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, podlegać może tylko część gruntu z przedmiotowej nieruchomości, w granicach określonych przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. – Oddział Rejonowy w P. , którą to część uznaje się za zbędną na cel wywłaszczeniowy określony w umowie, bowiem cel wywłaszczeniowy został zrealizowany na pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości. Z uwagi na to, że wnioskodawcy nie zgodzili się na zwrot proponowanej im części działki, organ odmówił zwrotu części działki wnioskowanej przez H.K i W. N.. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli H.K i W. N. , wskazując, że określony cel inwestycji nie został zrealizowany, bowiem budowa zbiornika nie doszła do skutku, a proponowany do zwrotu teren byłby niemożliwy do prawidłowego zagospodarowania. Wojewoda decyzją z dnia [...]. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ podzielił ustalenia organu pierwszej instancji wskazując, że zgodnie z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość może być zbędna wyłącznie w sensie faktycznym, co ma miejsce wtedy, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna (w niniejszej sprawie od dnia zawarcia aktu notarialnego) nie rozpoczęto prac związanych z realizacją określonego celu (ust. 1 pkt 1) lub w sensie prawnym czyli wówczas, gdy utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (ust. 1 pkt 2). Organ wskazał, że podstawą wykupu nieruchomości była decyzja Urzędu Miejskiego w P. nr [...] z dnia [...] . zatwierdzająca plan realizacyjny budowy zbiornika wodnego [...] na potoku [...] w P. . Zgodnie z załącznikiem graficznym do decyzji, na działce nr [...] projektowano przebieg infrastruktury, stanowiącej część zbiornika wodnego, budowę rowu melioracyjnego (nowa trasa) i budowę drenażu odcinającego wraz z lokalizacją studzienki nadziemnej. Powyższa decyzja została wprawdzie uchylona w części i Urząd Miejski w P. wydał nową decyzję Nr [...] z dnia [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, jednakże zmiana nie obejmowała wnioskowanej nieruchomości, a jedynie części północno-wschodniej zbiornika. Zebrany materiał dowodowy potwierdził fakt pełnej realizacji zadania inwestycyjnego, zakończonego protokołem odbioru końcowego spisanego w dniu [...] września 1981r. Wykonanie drenażu odcinającego nastąpiło w dniu [...] lipca 1980r. Powyższe ustalenia, zdaniem organu odwoławczego, wskazują na niemożność uznania, że nieruchomość stała się zbędna na cel uzasadniający jej nabycie w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1974r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Organ wskazał też, że po wykonaniu zadania realizacyjnego zmienione zostały warunki wodne, co odzwierciedla zmiana klasyfikacji użytków. Do momentu wykupu działka stanowiła grunt rolny (łąki kl. V), a po wybudowaniu zbiornika, do chwili obecnej, działka sklasyfikowana jest jako wody stojące. Rzędna normalnego poziomu piętrzenia wody w zbiorniku wynosi 61,00 m npm (maksymalnego 61,30 m npm), a dla działki nr [...] rzędne terenu wynoszą od 61,50 m do 63,00 m npm, a zatem część działki znajduje się w strefie oddziaływania zbiornika. Zdaniem organu odwoławczego, nowowybudowany rów, stanowiący integralną część zbiornika, pełni strategiczną funkcję związaną z regulacją stosunków wodnych gruntu narażonego na częste zalewanie, jak również stanowi element budowy zbiornika wodnego. Rów ten zaliczony jest do urządzeń melioracji podstawowej, zgodnie z treścią art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) i zgodnie z art. 72 tej ustawy stanowi własność Skarbu Państwa. W tej sytuacji wniosek H.K i W. N. o zwrot części działki nr 80 obejmującej rów melioracyjny nie mógł zostać uwzględniony. Powyższa decyzja organu odwoławczego jest przedmiotem skargi H.K i W. N. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem skarżącej, znajdującej się na działce zanieczyszczonej strugi nie można uznać za rów melioracyjny. W v odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Umowa sprzedaży nieruchomości z dnia 8 grudnia 1978r., zawarta pomiędzy O. i S. N. , poprzednikami prawnymi skarżących, i Skarbem Państwa wskazywała, że podstawę prawną umowy stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) , w szczególności art. 6 ustawy. Za datę wywłaszczenia nieruchomości należy przyjąć zatem datę aktu notarialnego tj. 8 grudnia 1978r. i żądanie zwrotu nieruchomości winno być rozpoznawane zgodnie z przepisami art. 136, 137 w związku z art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 546 ze zm.). Jak wynika z treści umowy z dnia [...] 1978r. nabycie działki nr [...] nastąpiło w celu przekazania terenu Wojewódzkiemu Urzędowi Inwestycji Rolniczych w P. pod budowę zbiornika retencyjnego "[...]" na potoku R. w P.. W § 2 umowy wskazano, że przedłożony została odpis decyzji lokalizacyjnej wydanej przez Urząd Miejski w P. Wydział Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...]. nr [...]. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania decyzji przez obydwa organy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W art. 137 wskazano, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (ust. 1 pkt 1), albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. W niniejszej sprawie, w świetle zgromadzonych dokumentów, nie może budzić wątpliwości, że realizacja celu wywłaszczenia – budowa zbiornika "[...]" – została zakończona, co zostało potwierdzone protokołem odbioru końcowego z dnia [...] września 1981r. Zatem art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mógł stanowić podstawy uwzględnienia żądania skarżących. Tym bardziej, że w świetle brzmienia przepisu art. 13 ust. 2 zwrot części nieruchomości byłby możliwy jedynie w przypadku o którym mowa w ust. 1 pkt 2 wyżej wskazanego przepisu, a więc gdyby decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji utraciła moc, a cel nie został zrealizowany. Jak wynika z treści umowy, podstawą zawarcia umowy (zgodnie z treścią art. 16 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania) była decyzja lokalizacyjna z dnia [...]. Urzędu Miejskiego w P., wydana na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 30, poz. 229). Decyzja ta została uchylona w części dotyczącej północno-wschodniej części zbiornika (nieobejmującej działki nr [...]) decyzją Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...]. A więc decyzja lokalizacyjna będąca podstawą wywłaszczenia nie utraciła mocy, a jak już wyżej wskazano, cel inwestycji został zrealizowany w 1981r. Nie zachodzą więc również przesłanki uwzględnienia wniosku skarżących na podstawie art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Trafnie wskazał organ odwoławczy , że działka nr [...] znajduje się w strefie oddziaływania zbiornika, rów melioracyjny stanowi element jego budowy i w myśl powołanych przepisów art. 71 i 72 prawa wodnego stanowi własność Skarbu Państwa. Zwrot więc części działki, gdzie rów melioracyjny przebiega, nie jest możliwy. Skoro więc po nabyciu nieruchomości, w ciągu 3 lat cel wywłaszczeniowy został zrealizowany, to słusznie organy orzekające w sprawie odmówiły zwrotu części działki nr [...] wnioskowanej przez skarżących. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze m.) orzeczono jak w sentencji. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Drzazga MarK