II SA/Po 195/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 07 października 2008r. sprawy ze skargi H. i W. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] Nr [..] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska /-/ M. Kwiecińska Wyrokiem z dnia 20 lipca 2007r. (sygn. akt II SA/Po 130/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. z dnia [..] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności wykonania okien w budynku mieszkalnym na działce nr [..], położonej przy ul. D. w N. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż rozbudowa budynku mieszkalnego, w którego ścianie wschodniej - oddalonej od granicy działki o 3,61 m - znajdują się dwa okna (jedno na parterze i drugie na piętrze) zrealizowana została przez M. K. na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [..] nr [..] o udzieleniu pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego. W sentencji tej decyzji nakazano inwestorce, aby przy wykonywaniu robót budowlanych zostały zachowane między innymi warunki określone w protokole rozprawy administracyjnej z dnia 30 marca 1993r. wraz z oświadczeniem uczestników tego postępowania małżonków B. Pertraktowanie z uczestnikami postępowania w kwestii wymagań, jakie ich zdaniem muszą spełnić okna budynku inwestorski wychodzące na ich działkę było podyktowane tym, że według § 12 obowiązującego wówczas rozporządzenia wykonawczego do Prawa budowlanego z 1974r., to jest rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. z 1998r. nr 17, poz. 62 ze zm.) budynki mieszkalne musiały być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Tymczasem po rozbudowie, ściana budynku inwestorki miała znaleźć się bliżej granicy. W takiej sytuacji przepis § 12 ust. 1 zd. 2 powołanego wyżej rozporządzenia wykonawczego dopuszczał zmniejszenie odległości poniżej 4 m, ale nie więcej niż 3 m. od granicy "jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie będzie miała otworów okiennych lub drzwiowych". Za zgodą skarżących ten wymóg prawny zastąpiono w decyzji z dnia [..] zastrzeżeniem, żeby "zaprojektowane okna w istniejącym b.m., od strony sąsiada - Pani H. B. wykonać uchylne górą z oszkleniami szkłem ornamentowym - białym". Decyzja ta weszła do obrotu prawnego i została przez inwestorkę wykonana, z tym że według twierdzeń skarżących - pięć lat temu inwestorka naruszyła warunki pozwolenia na budowę wymieniając okna na takie, które z jednej strony dają się nie tylko uchylić, ale też otworzyć i z tej możliwości mieszkańcy budynku korzystają. Twierdzenia skarżących dokumentują fotografie na k. 7 akt administracyjnych I instancji. Jak wskazał Sąd, wbrew stanowisku organów administracyjnych I i II instancji, dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest istotne ustalenie, że powyższe rozwiązanie konstrukcyjne wymienionych okien "jest poprawne ze względów techniczno-użytkowych". Konieczne jest natomiast wyjaśnienie, czy właścicielka rozbudowanego budynku utrzymuje i użytkuje obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 (art. 61 Prawa budowlanego z 1994r.), w tym utrzymuje użytkowany obiekt względnie jego część (ścianę wschodnią budynku) w należytym stanie technicznym. Organ nadzoru budowlanego może uznać obiekt lub jego część za będące w nieodpowiednim stanie technicznym wówczas, gdy stwierdzony stan narusza wymagania, wynikające z obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych. W takim przypadku może nałożyć obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Sąd nakazał, by w toku dalszego postępowania administracyjnego uwzględniono fakt, iż wszystkie kolejne rozporządzenia wykonawcze, a nie tylko wyżej powołane rozporządzenie wykonawcze z dnia 3 lipca 1980r. przewidują usytuowanie w odległości mniejszej niż 4 m od granicy ściany bez okien. Jako namiastkę braku okien w ścianie - pozwolenie na rozbudowę zezwoliło na wykonanie takich okien, które wprawdzie oświetlają i wietrzą pomieszczenie mieszkalne, ale uniemożliwiają wyglądanie na zewnątrz. Konieczne zatem w ocenie Sądu będzie stwierdzenie, czy po wymianie okien przez M. K. ściana wschodnia rozbudowanego budynku nadal znajduje się w odpowiednim stanie technicznym w rozumieniu prawa budowlanego i § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). W zależności od wyniku tych ustaleń organ orzekający albo nakaże w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (np. przez przywrócenie do stanu określonego w pozwoleniu na budowę) określając termin wykonania obowiązku (art. 66 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego) albo - gdy nie stwierdził nieodpowiedniego stanu technicznego ściany wschodniej rozbudowanego budynku - uzna postępowanie za bezprzedmiotowe. Zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma istotnego znaczenia, że wcześniej skarżący z naruszeniem uzyskanego pozwolenia na budowę zbliżyli swój dom do granicy. Naruszenia prawa popełnione przez skarżących i uczestniczkę postępowania nie znoszą się wzajemnie. Upływ czasu od wybudowania obiektu do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie ma wpływu na zastosowanie przepisów art. 66 Prawa budowlanego. Stosując się do wytycznych powyższego wyroku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. przeprowadził w dniu 9 listopada 2007r. oględziny, w których udział wzięły strony postępowania. W ich trakcie ustalono, że na ścianie wschodniej budynku mieszkalnego należącego do M. K., położonego się w N. przy ul. D. znajdują się dwa okna - jedno na parterze, drugie na piętrze. Ściana ta oddalona jest od granicy działki na odległość 3,61 m. Budynek został zrealizowany przez M. K. na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [..] Nr [..], w której nakazano, aby przy wykonywaniu robót budowlanych zostały zachowane warunki określone w protokole rozprawy administracyjnej z dnia 30 marca 1993r., tj. zaprojektowane okna w istniejącym budynku mieszkalnym od strony sąsiadów małżonków B. wykonać uchylne górą z oszkleniem ornamentowym białym. Stwierdzono również, że przed około 5 laty M. K. wymieniła okna na takie, które z jednej strony dają się nie tylko uchylić, ale też otworzyć. Okna te mają wymiary 134 x 134 cm i są oszklone szybami termoizolacyjnymi klejonymi z szybą zewnętrzną ornamentowa białą. Okna te są dwudzielne, lewe skrzydła są białe, stałe, prawe zaś rozwieralno-uchylne, otwierane. W czasie oględzin H. i W. B. podali, iż w związku z tym, że odległość od granicy nie uległa zmianie uważają ugodę z dnia 1 kwietnia 1993r. za zerwaną z powodu wymiany okien bez ich wiedzy i zgody. Następnie organ zawiadomił strony w trybie art. 10 § 1 kpa o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów. Strony nie skorzystały z powyższego uprawnienia. Decyzją z dnia [..] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) nakazał M. K. - właścicielce budynku mieszkalnego w N. przy ul. D. na dz. nr [..] - usunięcie do dnia 30 grudnia 2007r. stwierdzonych nieprawidłowości na ścianie wschodniej rozbudowanego budynku poprzez przywrócenie do stanu określonego w pozwoleniu na budowę Nr [..] z [..] tj. okna w istniejącym budynku mieszkalnym od strony sąsiadów p. H. i W. B. wykonać uchylne górą - z oszkleniem szkłem ornamentowym nieprzejrzystym. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ wskazał, że oświadczenie uczestników postępowania H. i W. B. z dnia 1 kwietnia 1993r. skierowane do Urzędu Rejonowego w Ś. zawiera zapis, iż "okna muszą być skrzydła uchylne górą do wietrzenia, oszklone szkłem ornamentowym nieprzezroczystym", gdy tymczasem zapis w decyzji z dnia [..] o pozwoleniu na budowę brzmi "zaprojektowane okna w istniejącym budynku mieszkalnym od strony sąsiada Pani H. B., wykonać uchylne górą z oszkleniem szkłem ornamentowym - białym". Niemożliwe jest ustalenie dlaczego zapisy te różnią się, zwłaszcza poprzez dodania w decyzji słowa "biały". Osoba, która podejmowała decyzję nie żyje, a żaden z ówczesnych urzędników Urzędu Rejonowego już tam nie pracuje. Jednak zdaniem organu orzekającego kolor szyb nie ma w tej sprawie znaczenia, chodzi tylko o to, aby szyby nie były przeźroczyste. Taki wymóg zawarty został w ostatecznej i wykonanej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zważywszy, że pięć lat temu M. K. naruszyła - bez zgody sąsiadów H. i W. B. - warunki pozwolenia na budowę, wymieniając okna na dwudzielne wykonane z PCV - lewe skrzydła okien stałe, nieotwieralne, prawe zaś uchylne górą z możliwością otwierania, a okna te oszklone są szybami termoizolacyjnymi klejonymi z szybą zewnętrzną ornamentową białą, to zastosować należało przepis art. 66 Prawa budowlanego. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego. W art. 5 ust. 2 tejże ustawy określono, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymogami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowej i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymogami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Organ nadzoru budowlanego może uznać obiekt lub jego część za będące w nieodpowiednim stanie technicznym wówczas, gdy stwierdzony stan narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych. Po wymianie okien przez M. K. ściana wschodnia rozbudowanego budynku nadal znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym w rozumieniu Prawa budowlanego i § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Odległość ściany budynku posiadającej otwory okienne od działki sąsiedniej jest mniejsza niż 4 metry. Stwierdzony stan narusza wymagania wynikające z powołanego przepisu. Dlatego też należało nałożyć obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli H. i W. B. podnosząc, iż zerwali ugodę z dnia 30 marca 1993r. dotyczącą budowy spornych okien, wobec czego żądają ich zamurowania. Zdaniem odwołujących się, zerwanie przez inwestorkę ugody doprowadziło do nieważności pozwolenia na budowę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [..] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 104 kpa uchylił zaskarżona decyzję w części, w jakiej wskazano termin wykonania obowiązku: "do dnia 30 grudnia 2007r." i wyznaczył nowy termin wykonania obowiązku: "do dnia 15 marca 2008r.", w pozostałej części pozostawiając zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z wytycznymi Sądu rozważenia wymagała kwestia, czy po wymianie okien ściana wschodnia, w której się one znajdują, jest w należytym stanie technicznym w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego i warunków technicznych. W ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że otwory okienne wykonane zostały w ścianie oddalonej o 3,61 m od granicy działki, co jest sprzeczne z obowiązującymi obecnie warunkami technicznymi (wymagane są 4 m). Niemniej jednak organ winien uwzględnić interes społeczny (obowiązek usunięcia naruszenia przepisów prawa budowlanego) i słuszny interes strony (art. 7 kpa), którym w niniejszym wypadku są zarówno interesy odwołujących się do swobodnego korzystania z ich nieruchomości, jak i prawo do korzystania przez inwestorkę z wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę pomieszczeń oraz wykonanych otworów okiennych. Tym samym właściwym jest nałożenie obowiązku przywrócenia otworów okiennych do stanu zgodnego z udzielonym pozwoleniem na budowę z dnia [..]. Z uwagi zaś na upływ terminu , organ II instancji wyznaczył nowy termin wykonania obowiązku. Odnosząc się do zarzutów odwołujących się organ odwoławczy wskazał, iż wprawdzie zerwali oni ugodę z dnia 30 marca 1993r., jednakże w obrocie prawnym pozostaje decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia [..]. Stąd też na właściciela nieruchomości nałożono obowiązek doprowadzenia okien do stanu zgodnego z tą decyzją. H. i W. B. wnieśli skargę na powyższą decyzję Inspektora nadzoru Budowlanego. Wskazali, iż w dniu 3 września 2007r. zerwali ugodę zawartą z M. K. w dniu 30 marca 1993r., w oparciu o którą inwestorka otrzymała pozwolenie na zamontowanie przedmiotowych okien. Zgoda sąsiadów była zaś jedynym warunkiem udzielenia pozwolenia na budowę, bowiem odległość wspomnianych otworów okiennych od granicy działki wynosi 3,61 m. Skoro inwestorka nie dotrzymała ugody i zamontowała okna otwierane i uchylane górą - uzasadnione było zerwanie ugody i żądanie przywrócenie stanu sprzed udzielenia pozwolenia na budowę przez zamurowania okien. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że skarżący nie podnoszą nowych okoliczności i zarzutów, które miałyby wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Wobec faktu, że w niniejszej sprawie zapadł już wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (z dnia 20 lipca 2007r., sygn. akt II SA/Po 130/07) wskazać należy, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że organy nadzoru budowlanego prowadząc ponownie postępowanie w wyniku wskazanego wyżej wyroku Sądu zobowiązane były zastosować się do wytycznych w nim wskazanych. W tej sytuacji przytoczenia wymagają kluczowe rozważania zawarte w powołanym wyroku. Sąd stwierdził mianowicie, że: "Jako namiastkę braku okien w ścianie – pozwolenie na rozbudowę zezwoliło na wykonanie takich okien, które wprawdzie oświetlają i wietrzą pomieszczenie mieszkalne, ale uniemożliwiają wyglądanie na zewnątrz. Konieczne zatem będzie stwierdzenie, czy po wymianie okien przez M. K. ściana wschodnia rozbudowanego budynku nadal znajduje się w odpowiednim stanie technicznym w rozumieniu prawa budowlanego i § 12 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002r. W zależności od wyniku tych ustaleń organ orzekający albo nakaże w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (np. przez przywrócenie do stanu określonego w pozwoleniu na budowę), określając termin wykonania obowiązku (art. 66 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego), albo - gdy nie stwierdzi nieodpowiedniego stanu technicznego ściany wschodniej rozbudowanego budynku - uzna postępowanie za bezprzedmiotowe. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma istotnego znaczenia, że wcześniej skarżący z naruszeniem uzyskanego pozwolenia na budowę zbliżyli swój dom do granicy. Naruszenia prawa popełnione przez skarżących i uczestniczkę postępowanie nie znoszą się wzajemnie. Należy tez wskazać, że upływ czasu od wybudowania obiektu do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie ma wpływu na zastosowanie przepisów art. 66 ustawy". Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego zastosowały się do powyższych wytycznych. Organ I instancji rozpoznając ponownie sprawę przeprowadził oględziny, w wyniku których ustalił, iż około 2002r. M. K. - wbrew pozwoleniu na budowę z dnia [..] Nr [..] - dokonała zmiany przedmiotowych okien na takie, które dają się otworzyć z jednej strony i są oszklone szybami termoizolacyjnymi klejonymi z szybą zewnętrzną ornamentową białą. Precyzując ustalenia organ wskazał, że okna te są dwudzielne, lewe skrzydła są białe, stałe, a prawe - rozwieralno-uchylne, otwierane. Jednocześnie stwierdził, że odległość ściany budynku, na której znajdują się te okna od granicy działki skarżących wynosi 3,61 m. W tej sytuacji, skoro Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo ustalił, że stan budynku nie odpowiada wymogom określonym w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) z uwagi na przekroczenie odległości 4 m ściany budynku, w której znajdują się okna od granicy działki, trafnie nakazał inwestorze usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Wątpliwości może budzić kwestia, iż nakaz ten obejmował przywrócenie do stanu określonego w decyzji z dnia [..] poprzez zastąpienie istniejących okien oknami uchylnymi górą, z oszkleniem ornamentowym nieprzejrzystym, a nie białym. Tymczasem w decyzji z [..] zezwolono na wykonanie okien uchylnych górą z oszkleniem szkłem ornamentowym białym. Wydawać by się więc mogło, że nakazanie wstawienia okien ornamentowych nieprzejrzystych, zamiast białych nie odpowiada treści decyzji z [..] Istotne jest jednak, że w decyzji tej wskazano również, że przy wykonywaniu robót budowlanych należy zachować warunki określone w protokole rozprawy administracyjnej z dnia 30 marca 1993r. wraz z oświadczeniem małż. H. i W. B. W protokole wspomnianej rozprawy znajduje się zaś zapis, że H. i W. B. w terminie dwóch tygodni ustosunkują się do propozycji przebudowy okien. Dochowując tego terminu skarżący w dniu 1 kwietnia 1993r. złożyli oświadczenie, iż "okna muszą być: skrzydła uchylne górą do wietrzenia, oszklone szkłem ornamentowym nieprzezroczystym". Zdaniem Sądu intencją organu wydającego powołane pozwolenie na budowę było zezwolenie na wykonanie okien uchylnych górą, z takim oszkleniem, które przepuszczać będzie światło. Miało to stanowić namiastkę ściany bez okien. W ocenie Sądu pozbawiony podstaw jest zarzut skarżących, jakoby cofnięcie przez nich zgody na wykonanie okien z przekroczeniem odległości 4 m od granicy ich działki winno skutkować nakazaniem zamurowania tychże okien. Okoliczność ta nie może mieć wpływu na kwestię legalności budowy tych okien, bowiem w obrocie prawnym istnieje decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia [..] nr [..] zezwalająca na ich wykonanie, której integralną częścią są warunki zawarte w oświadczeniu skarżących. Cofnięcie oświadczenia woli skarżących nie powoduje usunięcia tej decyzji z obrotu prawnego. Nie można pominąć jednak faktu, że przy wydaniu decyzji z dnia [..] organ I instancji dopuścił się naruszenia prawa procesowego (art. 107 § 1 kpa) wskazując błędną podstawę prawną rozstrzygnięcia. Zważyć bowiem trzeba, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w podstawie prawnej swej decyzji wadliwie powołał przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, wskazując na obowiązek usunięcia nieprawidłowości z powodu nieodpowiedniego stanu technicznego. Tymczasem w dacie wydania tej decyzji przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (j.t. Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118) odnosił się do nakazania usunięcia nieprawidłowości wtedy, gdy występuje zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, nie zaś z uwagi na stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego. W stanie prawnym obowiązującym na ten dzień, to przepis art. 61 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego regulował kwestię nakazania usunięcia nieprawidłowości z powodu stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego. Skoro jednak w dniu wydania zaskarżonej decyzji, a więc w dniu [..], istniała podstawa prawna do jej wydania w takiej treści, w której ją wydano, uznać należy, że wskazane naruszenie prawa nie miało wpływu na wynik sprawy. Tym samym nie ma podstawy do jej uchylenia. Mając na względzie powyższe, skargę H. i W. B. należało w oparciu o przepis art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić. /-/ E.Podrazik /-/ B.Kamieńska M.Kwiecińska Za nieobecnego sędziego korzystającego z urlopu uzasadnienie wyroku podpisał sędzia /-/ E.Podrazik MK