II SA/Po 1952/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Asesor sąd. Edyta Podrazik Protokolant Sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2005 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Poznaniu Henryki Gzowskiej sprawy ze skargi B.S. i M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska /-/ B. Drzazga Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta P. – działając na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 04.09.1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299) – odmówił B. i M. S. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w P. przy al. [...] (num. geodez. [...]KW nr [...] prowadzona w Sądzie Rejonowym w Pile) w prawo własności. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że wniosek o przekształcenie prawa złożony w dniu [...].2002 r. był niepełny, wobec czego wezwano małżonków S. pismem z dnia [...].2003 r. o jego uzupełnienie. Pismem z dnia [...].2003 r. wnieśli oni o przedłużenie terminu do doręczenia odpisu księgi wieczystej oraz uzupełnili wniosek o opłatę skarbową i deklarację dotyczącą pokrycia kosztów operatu szacunkowego. Ponieważ przedmiotowy wniosek nie spełniał wymogów zawartych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 19.12.1997 r. w sprawie wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz. U. Nr 157, poz. 1037), należało zastosować przepis art. 64 § 2 kpa i wezwać do usunięcia braków formalnych pisma pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Wobec tego , iż w wyznaczonym terminie nie dostarczono odpisu księgi wieczystej, organ I instancji stwierdził, że sporny wniosek zawierał nieusunięty brak formalny. W odwołaniu od tej decyzji B. i M. S. określili ją jako rażąco naruszającą ich interes prawny, wobec czego wnieśli o jej uchylenie i rozpoznanie sprawy merytorycznie. Według nich decyzja odmowna była decyzją merytoryczną, wydaną niezgodnie ze stanem faktycznym przedmiotowej sprawy, albowiem winni oni otrzymać postanowienie o pozostawieniu ich wniosku bez rozpoznania z pouczeniem o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do doręczenia odpisu księgi wieczystej. Ponadto załączyli do odwołania żądany odpis, składając wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Według organu odwoławczego sporny wniosek nie mógł być uwzględniony, gdyż wnioskodawcy w momencie jego składania nie byli użytkownikami wieczystymi przedmiotowej działki (nie spełniali zatem warunków określonych w art. 1 ust. 2 cyt. powyżej ustawy) ze względu na uprzednie przeniesienie prawa użytkowania wieczystego na inny podmiot – Spółkę Jawną "A" w C. , która nie jest osobą fizyczną. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. i M. S. zażądali uchylenia decyzji organu II instancji. Podnieśli, że byli oni użytkownikami spornej nieruchomości jako osoby fizyczne – wspólnicy spółki cywilnej. Spółka ta uległa następnie w lutym 2002 r. przekształceniu w spółkę jawną. Zgodnie natomiast z przepisem art. 553 Kodeksu Spółek Handlowych nastąpiło przeniesienie praw przysługujących przekształcanej spółce cywilnej na spółkę jawną, w związku z czym skarżący jako wspólnicy tej spółki jawnej mogli złożyć przedmiotowy wniosek. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Według niego spółce przekształconej przysługują prawa i obowiązki spółki przekształcanej, a nie jej wspólników jako osób fizycznych. Pismem z dnia [...].2005 r. B.S. i M.S. złożyli oświadczenie o cofnięciu swojej skargi, wnosząc o umorzenie niniejszego postępowania. W uzasadnieniu swojego wniosku podnieśli, że w ciągu 2 lat od wydania zaskarżonej decyzji zmieniły się ich plany inwestycyjne, do których realizacji nie jest konieczne przekształcenie przedmiotowego prawa użytkowania wieczystego. Wojewódzki Sad Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga B.S. i M.S. okazała się uzasadniona, gdyż w ocenie Sądu zaskarżona decyzja organu II instancji została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa, a poprzedzającą ją decyzję I instancji wydano w ogóle bez podstawy prawnej. Prezydent Miasta P. wezwał skarżących pismem z dnia [...].2003 r. (k. 3 akt administracyjnych) do uzupełnienia braków ich wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, albowiem trafnie stwierdził, iż m. in. nie dołączyli oni do niego odpisu z księgi wieczystej, potwierdzającego przedmiotowe prawo użytkowania wieczystego (zgodnie z przepisem § 3 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19.12.1997 r. w sprawie wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności). Prawidłowo również pouczył ich o rygorze wynikającym z przepisu art. 64 § 2 kpa, zgodnie z którym nieusunięcie wskazanych braków wniosku w nieprzekraczalnym terminie 7 dni spowoduje pozostawienie go bez rozpoznania. Skoro wnioskodawcy nie przedłożyli żądanego odpisu w wyznaczonym terminie, organ I instancji powinien zastosować rygor wskazany przez siebie w wezwaniu i pozostawić przedmiotowy wniosek bez rozpoznania. Zgodnie przy tym z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym i poglądami doktryny pozostawienie danej sprawy bez rozpoznania nie może nastąpić w formie orzeczenia (decyzji czy też postanowienia), gdyż jest to wyłącznie czynność materialno-techniczna, o której należy poinformować zainteresowaną stronę. Wydania decyzji w takiej sytuacji nie przewiduje bowiem ani przepis art. 64 § 2 kpa, ani żaden inny przepis procesowy, czy też prawa materialnego (patrz m. in. wyrok NSA z 05.09.2000 r., sygn. akt I SA 1233/99, LEX nr 55761 ; wyrok NSA z 04.01.2000 r., sygn. akt I SAB 133/99, LEX nr 55296 ; wyrok NSA z 23.08.1999 r., sygn. akt I SA 1459/98, LEX nr 48574 i wyrok NSA z 13.07.1999 r., sygn. akt I SA 1658/98, LEX nr 48576 oraz B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004 , s. 724). Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ I instancji wydał decyzję administracyjną i to na dodatek zawierającą jej merytoryczne rozstrzygnięcie (a nie pozostawiającą wniosek skarżących bez rozpoznania) , albowiem orzekł on o odmowie przekształcenia przedmiotowego prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Należało uznać w związku z powyższym, że decyzja została wydana bez wymaganej podstawy prawnej, gdyż nie było konkretnego przepisu prawnego, który dawałby mu umocowanie do jej wydania (patrz wyrok NSA z 05.09.2000 r., sygn. akt I SA 1233/99, LEX nr 55761 oraz wyrok NSA z 13.07.1999 r., sygn. akt I SA 1658/98, LEX nr 48576). Sąd zauważył przy tym, iż błędne rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji pozostawało ponadto w sprzeczności z treścią jej uzasadnienia, z którego wynikał zamiar prawidłowego zastosowania przez ten organ rygoru pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Uzasadnienie danego rozstrzygnięcia jest integralną częścią decyzji, winno zatem z oczywistych względów odnosić się konkretnie do jego treści. Musi ono być logicznie związane i zgodne z rozstrzygnięciem zapadłym w sprawie, wobec czego nie może zawierać wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z tym rozstrzygnięciem. Niepowiązanie uzasadnienia z sentencją decyzji jest zatem uważane za jedną z jego najistotniejszych wad (patrz m.in.: wyrok NSA z 03.11.2000 r., sygn. IV SA 13/98, LEX nr 53448 ; wyrok NSA z 13.05.1999 r., sygn. IV SA 935/98, LEX nr 47268 ; wyrok NSA z 31.03.1999 r., sygn. III SA 5191/98, LEX nr 38160). Organ odwoławczy nie zauważył powyższych błędów formalnych popełnionych przez organ I instancji, pomimo tego, iż zostały one podniesione przez B.S. i M.S. w złożonym przez nich odwołaniu (k. 7 akt administracyjnych). Skupił się wyłącznie na merytorycznym rozpatrzeniu sprawy (o czym świadczy treść uzasadnienia jego decyzji), do czego nie był w żaden sposób uprawniony, bo doprowadził przez to do pozbawienia skarżących I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dostrzegło zatem poważnej nieprawidłowości, polegającej na wydaniu przez organ I instancji swojego orzeczenia bez podstawy prawnej, wobec czego samo dopuściło się rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (wyrok NSA z 05.09.2000 r., sygn. akt I SA 1233/99, LEX nr 55761 oraz wyrok NSA z 13.07.1999 r., sygn. akt I SA 1658/98, LEX nr 48576). Konieczne było bowiem wyeliminowanie aktu administracyjnego dotkniętego tak istotnymi wadami. Oczywiście organ odwoławczy nie był władny stwierdzić nieważność decyzji organu I instancji, bowiem takie rozstrzygnięcie nie mieści się w katalogu decyzji organu odwoławczego zawartym w przepisie art. 138 kpa. Z powyższych względów Sąd uznał, że orzeczenia wydane w niniejszym postępowaniu nie powinny ostać się w obrocie prawnym, gdyż decyzja organu I instancji wydana została bez podstawy prawnej, a utrzymującą ją w mocy decyzję organu odwoławczego wydano z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Nie ulega zatem wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji obu instancji, określone w przepisie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Z tego też względu nie było podstaw do umorzenia niniejszego postępowania sądowoadministarcyjnego – na zasadzie przepisu art. 161 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr.153, poz.1270) - z tytułu złożenia przez skarżących oświadczenia o cofnięciu ich skargi. Sąd uznał bowiem cofnięcie skargi za niedopuszczalne, gdyż spowodowałoby ono utrzymanie w mocy zaskarżonych aktów administracyjnych dotkniętych sankcją nieważności. Ze względu na powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 z późn. zmian.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a podstawę prawną wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 152 tej ustawy. /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska /-/ B. Drzazga