II SA/Po 197/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Edyta Podrazik /spr./ Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi W. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ E.Podrazik /-/ A.Zieliński /-/ A.Łaskarzewska S. i S. M. wnieśli pismem z dnia [...] o wydanie pozwolenia na nadbudowę o poddasze użytkowe budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce oznaczonej nr [...] przy ul. [...] w O., posadowionego w granicy z działką nr [... ] O toczącym się postępowaniu została zawiadomiona, jako strona postępowania, W. C., właścicielka sąsiedniej działki nr [...] W toku postępowania W.C. oświadczyła, iż sprzeciwia się realizacji nadbudowy o wysokości wskazanej w projekcie budowlanym, tj. do wysokości 8,50 m, wskazując, iż spowoduje to przesłonięcie i zacienienie zamieszkałego przez nią budynku od strony południowej. Starosta postanowieniem z dnia [...] w trybie art. 35 ust. 3 ustawy Prawo budowlane nałożył na S. i S. M. obowiązek uzupełnienie projektu budowlanego o część dotyczącą zgodności projektowanego obiektu z § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), oraz w razie stwierdzenia przez projektanta naruszenia warunków zawartych w § 13 dotyczących przesłania okien dla pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, dostosowania przedłożonego projektu do przepisów § 13 wskazanego rozporządzenia. S. i S. M. w wykonaniu postanowienia Starosty przedłożyli opinię z dnia [...], sporządzoną przez technika M. K., autora przedłożonej przez nich dokumentacji projektowej nadbudowy. W myśl tej opinii projektowana nadbudowa budynku mieszkalnego jest zgodna z warunkami określonymi rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a w szczególności z przepisem art. 13 wskazanego rozporządzenia. W.C. pismami z dnia [...] i [...] podniosła, iż nadbudowa budynku sąsiadów doprowadzi także do zacienia pomieszczeń znajdujących się w piwnicy, w tym kuchni. Domagała się również sporządzenia opinii przez niezależnego biegłego dotyczącej przesłania dopływu światła dziennego oraz przeprowadzenia wizji lokalnej. Starosta decyzją z dnia [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia dla S. i S. M. na rozbudowę budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w O. W uzasadnieniu wskazano, iż projekt nadbudowy budynku mieszkalnego zgodny jest z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta O. zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej Nr [...] z dnia [...], zgodnie z którym zabudowa w granicy działki dopuszczalna jest na działkach o szerokości mniejszej niż 18 m, jak i w przypadku terenów zabudowanych z budynkami usytuowanymi w granicy w odległości mniejszej niż 3 m. Ponadto wypełnione są wymogi określone § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle i ich usytuowanie są spełnione. Okno w budynku W. C. znajduje się na wysokości ok. 2,4 m, odległość między budynkami wynosi 6,16 m, a pozostała maksymalna wysokość budynku ponad parapet wynosi 5,60 m, wobec czego projekt wypełnia przepisy dotyczące wysokości przesłaniania. Natomiast pomieszczenia piwniczne o posadzce poniżej poziomu terenu nie mogą być uznane za pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi. W. C. odwoła się od powyżej wskazanej decyzji Starosty domagając się jej uchylenia oraz ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Odwołująca podała, iż zgadza się na nadbudowę do wysokości 5,70 m. Wskazała, iż jej budynek mieszkalny pozbawiony jest okien od strony wschodniej ze względu na zlokalizowanie w granicy działki sąsiedniego budynku. Wnioskowana przez S. i S. M. nadbudowa budynku mieszkalnego od strony południowej doprowadzi do całorocznego zacienienia budynku odwołującej się. Podniosła, iż obecnie cień rzucany przez budynek państwa M. sięga do okna znajdującego się na parterze, po nadbudowie zaś zacieniał będzie większość okien budynku skarżącej. Podniesiono także, iż organ wydając pozwolenie na budowę nie wziął pod uwagę okien znajdujących się w piwnicy, w której z racji posiadania pomieszczeń użytkowych skarżąca spędza większość swojego czasu. Skarżąca zarzuciła również nieuwzględnień jej wniosków dotyczących sporządzenie opinii przez niezależnego biegłego oraz przeprowadzenia wizji lokalnej, a oparcie się organu na opinii sporządzonej przez projektanta rozbudowy przedmiotowego budynku. Wojewoda decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż planowana nadbudowa budynku mieszkalnego spełnia wymogi wynikające z przepisu § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, natomiast pomieszczenia znajdujące się w części piwnicznej budynku nie mogą być uznane za pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi, a tym samym przepis § 13 rozporządzenia nie znajduje w tym przypadku zastosowania. Planowana rozbudowa jest również zgodna z postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W. C. wniosła skargę na decyzję Wojewody domagając się jej uchylenia, a także ustalenia wysokości rozbudowywanego budynku mieszkalnego na 5,70 m. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a. oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W uzasadnieniu skarżąca wskazuje, iż zaskarżone decyzje uniemożliwiają planowaną rozbudowę budynku należącego do skarżącej, a który zamieszkują także córka skarżącej z rodziną. W obecnej sytuacji skarżąca może rozbudować dom tylko od strony południowej o 2 m w stronę sąsiada, natomiast w przypadku pozwolenia na nadbudowę budynku będącego przedmiotem postępowania uniemożliwi to rozbudowę budynku skarżącej. Wojewoda w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Sąd nie podzielił zarzutów skarżącej co do naruszenia zasady czynnego udziału stron wyrażonej w art. 10 k.p.a. Z akt sprawy wynika, iż organy administracji architektoniczno-budowlanej prowadząc przedmiotowe postępowanie każdorazowo informowały strony postępowania o czynnościach podejmowanych w jego toku oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Podkreślić należy, iż skarżąca aktywnie korzystała z przysługującego jej prawa. Sąd nie znajduje również potwierdzenia zarzutu dotyczącego naruszenia przepisu art. 9 k.p.a. tj. zasady informowania stron. Zasada informowania stron wyrażona w art. 9 k.p.a. obejmuje m.in. wskazanie na okoliczności faktyczne i prawne, które mogą mieć wpływ na ustalenia praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, tak aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, co realizuje się poprzez wskazania konsekwencji prawnych wypełniania bądź niewypełnienia przepisów ustalających wysokość przesłaniania, nie oznacza jednak, iż na organach administracji publicznej ciąży obowiązek prowadzenia doradztwa prawnego. W pozostałym zakresie zarzuty podniesione przez skarżącą należy uznać za uzasadnione. Wskazać należy, iż postępowanie prowadzone przez organy administracji architektoniczno-budowlanej pierwszej i drugiej instancji prowadzone było w sposób naruszający zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 oraz art. 77 k.p.a. Całość materiału dowodowego zebranego w sprawie ogranicza się do projektu budowlanego złożonego wraz z wnioskiem o pozwolenie na nadbudowę budynku mieszkalnego. Opinia dotycząca przesłaniania przez projektowaną nadbudowę budynku W.C. sporządzona przez M. K., jest w rzeczywistości częścią projektu budowlanego, której projekt błędnie nie zawierał, a o którą został uzupełniony po nałożeniu tego obowiązku postawieniem Starosty z dnia [...]. Pomimo zgłaszanych kilkakrotnie przez skarżącą żądań o przeprowadzenie wizji lokalnej i sporządzenie opinii dotyczącej przesłaniania jej budynku przez niezależnego biegłego, organ pierwszej instancji nie tylko nie przychylił się do jej żądań, ale również w żaden sposób się do nich nie odniósł, nie wskazał także na ich niecelowość. Podkreślić przy tym należy, iż organ drugiej instancji nie uzupełnił postępowania dowodowego i również oparł swoje rozstrzygnięcie na przedłożonym projekcie budowlanym, nie podejmując jakiejkolwiek próby weryfikacji przedłożonych danych. Niewątpliwe jest więc, iż materiał dowodowy nie został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, a tym samym doszło do naruszenia przepisów art. 7 i 77 k.p.a. Sąd przychyla się również do uznania, iż postępowania przeprowadzone zostało w sposób, który prowadzi do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a. Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Nie odniesienie się przez organy prowadzące postępowanie do zasadności żądań skarżącej dotyczących przeprowadzenia wizji lokalnej oraz sporządzenia opinii przez niezależnego biegłego, oraz nie przeprowadzenie żadnej z wnioskowanych czynności dowodowych nie tylko nie pogłębia zaufania do organów państwa, ale może w istotnym stopniu podważać zaufanie co do rzetelności i obiektywności organów prowadzących postępowania. Powyższe naruszenia podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie przeprowadzenie w należyty sposób postępowania dowodowego ma znaczenie dla oceny czy przesłanki dopuszczalności usytuowania obiektu określone przepisem § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zostały spełnione. Wskazać również należy, iż błędna interpretacja przepisu § 13 rozporządzenia, którą zaprezentował organ pierwszej instancji w uzasadnieniu do decyzji w połączeniu z brakami postępowania wyjaśniającego uzasadnia możliwość naruszenia przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W uzasadnieniu do decyzji organ pierwszej instancji przyjął, iż odległość pomiędzy budynkami wynosi 6,16 cm, co w połączeniu z wysokością projektowanej nadbudowy oznacza, iż spełnione są przesłanki przepisu § 13 rozporządzenia. Organ za wystarczające dla oceny spełnienia przesłanek dotyczących przesłania obiektów przyjął odległość w linii prostej pomiędzy budynkiem przewidzianym do nadbudowy oraz budynkiem skarżącej. Tymczasem powołany przepis wymaga spełnienia przesłanek dotyczących odległości przesłaniania przez wszystkie części budynku znajdujące się w zakresie kąta o rozwarciu 60o wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego. W tej sytuacji stwierdzić należy wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe skutkować musi uchyleniem zaskarżonej decyzji Wojewody. Organ ponownie rozpatrując sprawę uzupełni postępowanie dowodowe w zakresie, który pozwoli na obiektywne stwierdzenie czy przesłanki dopuszczalności usytuowania obiektu przeznaczonego do nadbudowy określone w § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zostały spełnione. Z przedstawionych powyżej powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r.) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję. O wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca zwolniona była z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego i nie poniosła innych kosztów postępowania sądowego, stąd nie orzeczono o obowiązku zwrotu kosztów postępowania. /-/ E.Podrazik /-/ A.Zieliński /-/ A.Łaskarzewska MK