II SA/Po 2/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 maja 2010r. sprawy ze skargi J. J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A z siedzibą w M. na czynność Starosty W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu; I. uchyla zaskarżoną czynność Starosty W. i stwierdza uprawnienie J. J. do otrzymania zwrotu nadpłaconej kwoty za wydanie kart pojazdu, II. zasądza od Starosty W. na rzecz skarżącego kwotę [...]([...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona czynność nie podlega wykonaniu. /-/ E.Brychcy /-/ J.Szaniecka /-/ B.Drzazga Pismem z 30 listopada 2009 r. skarżący J.J. złożył skargę do sądu na czynność Starosty W. z dnia [...].08.2009 r. polegającą na odmowie zwrotu kwoty 11.500 zł za wydanie kart pojazdu. W uzasadnieniu skargi podano, że skargę wniesiono po wezwaniu Starosty W. do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 52 § 3 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr153 poz.1270) - dalej zwanej p.p.s.a Wskazano dalej, że zaskarżona czynność została wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. ponieważ wyrokiem z dnia 28.05.2008 r. w sprawie II SA/PO 972/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznając skargę J. J. w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie kart pojazdu wskazał, że żądanie skarżącego ma charakter sprawy administracyjnej i przesądził o zasadności wniosku skarżącego i zobowiązał organ administracji publicznej do określenia kwoty nadpłaty za wydanie 26 kart pojazdów z uwzględnieniem kosztów i nakładów poczynionych przez organ do ich wydania. Skarżący wskazał także na naruszenie art. 6 i art.8 kpa poprzez jego niezastosowanie. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności i uznanie uprawnień skarżącego do otrzymania zwrotu nadpłaconej kwoty za wydanie kart pojazdu. Z przedstawionych przez skarżącego dowodów wynika, że niesporne jest iż w okresie od 8 marca 2004 r. do 9 listopada 2005 r. na wniosek skarżącego zostało zarejestrowanych 26 pojazdów samochodowych sprowadzonych z zagranicy, na które Starosta W. wydał 26 kart pojazdów, a skarżący za każdą wydaną kartę pojazdu uiścił 500 zł. Gdy skarżący powziął wiadomość, że koszt wydania karty winien wynosić 75 zł w dniu 2.09.2008 r. wystąpił o zwrot kwoty 11.500 zł, ponieważ otrzymał odpowiedź odmowną wezwał starostę do usunięcia naruszenia prawa. Starosta W. podtrzymał swoje stanowisko, wobec czego skarżący złożył skargę do Sądu .Wyrokiem z dnia 28.05.2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie II SA/PO 972/08 uchylił zaskarżoną czynność. W uzasadnieniu tego wyroku sąd wyjaśnił, że sprawa ma charakter sprawy administracyjnej. Dalej w motywach uzasadniających sąd wyjaśnił jak należy rozumieć wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.01.2006 r. Sygn U 6/04, w którym uznano niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.07.2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. nr 137 poz.1310). Wskazano, że czynność Starosty odmawiająca zwrotu kwoty za kartę pojazdu miała miejsce nie tylko po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku orzekającego niekonstytucyjność przepisu rozporządzenia, ale także po upływie terminu, do którego Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej tego przepisu. W końcu Sąd w uzasadnieniu polecił, aby Starosta W. ponownie rozpoznając wniosek uwzględnił wyrażone stanowisko sądu i określił kwotę nadpłaty za wydanie dwudziestu sześciu kart pojazdu z uwzględnieniem kosztów i nakładów poczynionych przez organ na ich wydanie. Po otrzymaniu ze sądu akt administracyjnych wraz z uzasadnieniem wyroku organ administracji publicznej w dniu 2 lipca 2009 r. wydał postanowienie, którym zwrócił wniosek wnioskodawcy, wskazując iż spawa ma charakter sprawy cywilnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. postanowieniem z dnia[...]sierpnia 2009 r. [...] uchyliło powyższe postanowienie w całości. W uzasadnieniu tego postanowienia SKO podkreśliło, że administracyjny charakter sprawy został przesądzony wyrokiem sądu w sprawie II SA/PO 972/08, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tymże wyroku sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ oraz, że ta sprawa polega rozpatrzeniu przez Starostę W. zgodnie z zaleceniami zawartymi w prawomocnym wyroku. Pomimo tak jasnych wskazań Starosta W. w dniu [...].08.2009 r. po raz kolejny odmówił zwrotu nadpłaty za karty pojazdu. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa – w piśmie z dnia 9 listopada 2009 r. Starosta W. podał, że ocena prawna zawarta w uzasadnieniu wyroku WSA nie wiąże tutejszego organu. W dalszej części pisma przedstawił własną wersje rozumienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.01.2006 r. Sygn U 6/04 i podkreślił fakt, że opłaty za wydanie kart pojazdu zostały uiszczone w okresie od 8 marca 2004 do 9 listopada 2005 r., a w tej dacie istniała podstawa prawna do ich pobrania właśnie w takiej wysokości. W odpowiedzi na skargę Starosta W. wniósł o jej oddalenie na koszt skarżącego i podtrzymał swoja argumentację, że zwrot opłaty się nie należy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. nr 153 poz. 1270 ze zm.) ustawa ta normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jej przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministnacyjne). Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269) i art. 1-3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Badając w takim ujęciu wydany zaskarżony akt należy stwierdzić, że skarga jest zasadna. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną natęży rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. W pojęciu ocena prawna mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu komentowanego przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Jan Paweł Tamo, LexisNexis, Warszawa 2008 r). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na Sądzie może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. np wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, LEX 44392). Rozstrzygając niniejszą skargę Sąd był zatem związany ustaleniami, które zapadły w toku rozpoznawania skargi J. J. zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2009 r. (II SA/PO 972/08). Wyrok ten wiąże w konkretnej sprawie - w tym także w odniesieniu do stwierdzonej w nim niekonstytucyjności aktu wykonawczego do ustawy (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 grudnia 2004 r. VI SA/Wa 46/04 (LEX nr 177371). We wskazanym uzasadnieniu orzeczenia Sądu wskazano, że objęta kontrola sądową czynność Starosty W. z dnia [...] września 2008 r. dokonana została bez podstawy prawnej. Podano także, że ponownie rozpoznając wniosek Starosta winien uwzględnić wskazane stanowisko Sądu i określić kwotę nadpłaty za wydanie 26 kart pojazdów. W przedmiotowej sprawie organ administracji nie zastosował się zupełnie do zaleceń i oceny prawnej przyjętej w prawomocnym wyroku Sądu. Twierdząc w sposób nieuprawniony i wbrew literalnemu brzmieniu przepisu art. 156 p.p.s.a, że wskazania sądu nie wiążą tego organu. Sąd rozpoznający trafne zarzuty skarżącego jeszcze raz podkreśla, że skoro obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, to obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, natomiast organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a więc podejmuje akt lub czynność W takim przypadku przedmiotem sprawy jest to, czy strona miała obowiązek uiszczenia określonej opłaty wynikającej z przepisu prawa. Zupełnie nietrafne są wywody organu kierujące skarżącego na drogę postępowania cywilnego. Także nieuprawnione są twierdzenia organu o braku podstaw do zwrotu opłaty w związku z odsunięciem w czasie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującego rozporządzenia z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat do dnia 1 maja 2006 r. W niespornym stanie faktycznym ustalono przecież, że opłata została pobrana na podstawie § 1 cyt. rozporządzenia, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą jak i z Konstytucją. Pomimo odroczenia utraty mocy obowiązującej do 1 maja 2006 r. § 1 tegoż rozporządzenia był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Konsekwencją uznania przepisu za niekonstytucyjny, w dacie jego stosowania przez organ, jest ustalenie, że poddana kontroli sądowej czynność wydana została bez podstawy prawnej i do tego jeszcze jak wyżej wskazano wbrew zaleceniom i wyraźnym wskazaniom sądu zawartym w wyroku z dnia 28 maja 2009 r. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego (stosownie do sentencji wyroku) należy ustalić kwotę nadpłaty przedmiotowej opłaty za wydane 26 kart pojazdu, uwzględniając koszty i nakłady poczynione przez organ na jej wydanie. Z tych przyczyn na zasadzie art. 146 § 1 i § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną czynność Starosty W. i stwierdził uprawnienie skarżącego do otrzymania zwrotu opłaty za karty pojazdu pobrana ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. O kosztach postępowania sąd orzekł na zasadzie art. 200 p.p.s.a. /-/ E.Brychcy /-/ J.Szaniecka /-/ B.Drzazga MK