II SA/Po 2040/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie: sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) sędzia WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant referent stażysta Paweł Grzęda Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.z dnia[...] sierpnia 2003 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 10/ dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus /-/B. Popowska MB Pismem z dnia [...] czerwca 2003 r. E. K. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości. Wnioskodawca uzasadnił, iż jest osobą samotnie gospodarującą i bezrobotną, której jedyny dochód stanowi zasiłek przyznawany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K.. Skarżący podał także, że aktywnie lecz bezskutecznie poszukuje pracy - ze względu na lekki stopień niepełnosprawności - w zakładach pracy chronionej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] sierpnia 2003 r. pozostawiającą bez rozpoznania wniosek E.K. o przyznanie zasiłku celowego. Uzasadniając wydaną decyzję organy obu instancji powołały się na treść art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm. – dalej ups). Powołano się na okoliczność, iż decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego może być wydana po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Organy wskazały, że pomimo prób skontaktowania się ze skarżącym – w dniu [...] czerwca 2003 i [...] lipca 2003 r. oraz [...] lipca 2003 r. (pismo MOPR) – nie udało się przeprowadzić ze skarżącym wywiadu środowiskowego, niezbędnego dla wydania decyzji w sprawie przyznania wnioskowanego świadczenia. Organy obu instancji wskazały na konieczność przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. Jak zaznaczył organ odwoławczy ostatni wywiad środowiskowy nosi datę [...] kwietnia 2003 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu, skarżący podniósł, iż pomiędzy datą złożenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego, a datą aktualizacji wywiadu środowiskowego upłynął zaledwie jeden miesiąc i trzy dni, a konieczność ponownej jego aktualizacji spowodowała kilkumiesięczna opieszałość związana z podjęciem decyzji w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. organ pierwszej instancji pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania, natomiast organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. W myśl przepisów ustawy o pomocy społecznej, obowiązujących w dacie wydania decyzji przez organ I i II instancji kiedy osoba ubiegająca się o pomoc, nie wyraża zgody na zbieranie danych osobowych w zakresie ustalonym przepisami ustawy, kierownik ośrodka pomocy społecznej może wydać "decyzję odmawiającą przyznania pomocy"(art. 43 ust. 3b ups). Natomiast decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia może być wydana po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego (rodzinnego) lub jego aktualizacji, dokonywanej nie rzadziej niż co 6 miesięcy (art. 43 ust. 3 ups). Ustawa o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji przez organy obydwu instancji, wyraźnie stanowiła, iż w sprawie przyznania wnioskowanego świadczenia organ rozstrzyga sprawę merytoryczne. W przedmiotowej sprawie organ zastosował konstrukcję, której ustawa o pomocy społecznej w ogóle nie przewidywała; pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku celowego bez rozpoznania. Przewidziane natomiast w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 64) rozwiązanie - pozostawienie sprawy bez rozpoznania - "nie następuje ani w formie decyzji, ani postanowienia. Jest to czynność materialno-techniczna, o której należy poinformować stronę" (wyrok NSA z dn. [...] stycznia 2000 r., sygn. [...]). Z akt sprawy wynika, iż wywiad środowiskowy, w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej E. K. przeprowadzano [...].02.2002 r. i [...].04.2003 r. (z babcią skarżącego). Tak więc w celu przyznania wnioskowanego świadczenia, nie zachodziła konieczność ponownej aktualizacji wywiadu. Zarówno bowiem w dacie złożenia wniosku przez skarżącego, jak i w dacie wydania decyzji przez organy obu instancji nie upłynął jeszcze półroczy okres wskazany w ustawie. Z załączonych do akt sprawy protokołów przeprowadzanych wywiadów środowiskowych wynikało, iż sytuacja skarżącego była stabilna, a skarżący zawsze udzielał wszystkich żądanych informacji. Uzasadniając swoją decyzję "o pozostawieniu bez rozpoznania" wniosku skarżącego, organ wskazuje na próby skontaktowania się ze skarżącym. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji podniesiono, iż pomimo wezwania w trybie art. 50 kpa, celem uzgodnienia terminu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, skarżący nie zgłosił do ośrodka. "Zwrócić należy uwagę na obowiązek zachowania zasady jawności wobec osób wzywanych przez dokładne określenie celu wezwania. Osoba wzywana do udziału w sprawie lub w czynności postępowania powinna mieć możliwość przygotowania się przez np. zebranie i uporządkowanie dokumentów czy udzielenie pełnomocnictwa" (J. Borkowski; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 316). Poza sporem pozostaje, iż w rozpatrywanej sprawie wezwanie na dzień [...] lipca 2003 r. wysłano [...] lipca 2003 r., a podjęła je [...] lipca 2003 r (dzień przed terminem) babcia wnioskodawcy. Nie można się więc zgodzić, iż E. K. otrzymał przedmiotowe wezwanie z wymaganym wyprzedzeniem, a co się z tym wiąże czynić skarżącemu zarzutu z faktu, iż w ośrodku stawił się już po wyznaczonym terminie. W ocenie Sądu postępowanie administracyjne prowadzone było niedbale i z naruszeniem przepisów procedury, o czym świadczą bez wątpienia nadesłane do Sądu nieuporządkowane akta - w których zgromadzone dokumenty nie znajdują się w chronologicznej kolejności, nie opisano numerów kart oraz nie załączono tak istotnych dla toku postępowania dokumentów jakimi są wezwanie z dnia [...] lipca 2003 r., pismo skarżącego z dnia [...] sierpnia 2003 r., na które powołuje się w odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2003 r. - przez co naruszone zostało prawo do rzetelnej procedury, które ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego ( art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r.- Dz.U. 78/97/483, sprost. 28.01.319; wyrok NSA z 19.X.1993 r.- sygn. V SA 250/93, ONSA 2/94/84). Naruszenie tych przepisów postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) należało orzec, jak w sentencji wyroku. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 15 kwietnia 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) z dniem wejścia w życie ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.10)), dlatego Sąd nie orzekł w trybie art. 152 upsa. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku celowego, organ I instancji przeprowadzi postępowanie stosownie do dyrektyw kodeksu postępowania administracyjnego, kierując się wskazaniami wynikającymi z treści niniejszego wyroku. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus /-/B. Popowska MB