II SA/Po 2049/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś ( spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Beata Sokołowska Protokolant: ref. staż. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2004r. sprawy ze skargi E.R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] z dnia [...] r. /-/ M. Kosewska /-/ B. Koś /-/ B. Sokołowska Decyzją z dnia [...] r., NR [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny na podstawie art. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 14.03.1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. nr 90 poz. 575 ze zm.) oraz art. 104 kpa oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.), orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu u E. R. W uzasadnieniu podał, że w wyniku przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego ustalono, iż E.R. pracowała przez okres 20 lat i 5 miesięcy w hałasie o poziomach od 80dBA do 94 dBA na stanowiskach: tokarz ściernic, wózkowa-suszarniowa, kontroler jakości. Orzeczeniem z dnia [...] r. Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu [...] stwierdziła u E. R. brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu ze względu na "obustronny asymetryczny niedosłuch odbiorczy większy w uchu lewym. Stwierdzony ubytek słuchu nie ma klinicznych cech przewlekłego urazu akustycznego i nie wykazuje związku przyczynowego z narażeniem na hałas w środowisku pracy. Społeczna wydolność słuchu zachowana (szept słyszalny obustronnie z odległości 5m)". Podczas ponownych badań przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi (orzeczenie nr [...] z dnia [...] r.) stwierdzono "obustronny odbiorczy ubytek słuchu, większy w uchu lewym. Stwierdzony ubytek nie wykazuje związku przyczynowego z narażeniem na hałas". Biorąc pod uwagę, że charakterystycznym dla skutków wieloletniego narażenia na hałas jest obustronnie stwierdzony odbiorczy ubytek słuchu z lokalizacją ślimakową (trwałym uszkodzeniem części receptorowej narządu słuchu), którego nie stwierdzono u E.R. brak jest wystarczających podstaw do uznania związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym niedosłuchem, a wykonywaną pracą zawodową. W odwołaniu E.R. podała, że czuje się pokrzywdzona powyższą decyzją, ponieważ straciła słuch pracując przez 20 lat i 5 miesięcy w narażeniu na uciążliwy hałas, a nigdy przedtem nie miała problemów ze słuchem. Rozpatrujący odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że organ I instancji wydał decyzję w oparciu o dwa orzeczenia lekarskie, a także na podstawie przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego. E.R. była badana w dwóch jednostkach właściwych do orzekania w sprawach chorób zawodowych, a jednostki te orzekały na podstawie wszechstronnie zebranego materiału, przy czym orzeczenia są zbieżne w treści i nie budzą wątpliwości co do tego, że schorzenie stwierdzone u E.R. nie ma charakteru choroby zawodowej, a jego etiologia jest pozazawodowa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E.R. podtrzymała zarzuty zgłoszone w odwołaniu odkreślając, że jej problemy ze słuchem zaczęły się dopiero w czasie pracy wykonywanej w spółce A (obecnie spółka B) w K., a nadto zarzuciła, że niedosłyszy już z odległości 2m, a nie z 5m, a ponadto nie wskazano jakie inne okoliczności miały wpływ na utratę słuchu, jeśli nie był to hałas pracujących maszyn. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji co do tego, że zmiany chorobowe rozpoznane u E.R. nie spełniają kryteriów diagnostyczno-orzeczniczych upoważniających do uznania ich jako choroby zawodowej zgodne z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona. Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) schorzenie ma charakter zawodowy o ile zostało umieszczone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia i zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a tymi warunkami (por. wyrok SN z 19.07.1984 r., II PRN 9/84, OSNC 1985/4/53 i wyrok SN z 3.02.1999 r., III RN 110/98, Prok. i Prawo 1999/7-8/56). W sprawie poza sporem jest, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż E.R. w latach 1979 - 2001 pracowała w spółce A na stanowiskach tokarza ściernic, wózkowej-suszarniowej i kontrolera jakości, gdzie była narażona na hałas o poziomie równoważnym 80-94 dB(A), jak też to, że stwierdzono u niej niedosłuch, większy w uchu lewym. Sporna natomiast jest kwestia, czy E.R. zachorowała na chorobę zawodową. Wobec rozpoznania u niej "obustronnego asymetrycznego niedosłuchu odbiorczego, większego w uchu lewym" z zachowaniem społecznej wydolności słuchu, powstał problem prawny, czy tego typu schorzenie jest chorobą zawodową wymienioną w punkcie 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do wymienionego na wstępie rozporządzenia, tj. uszkodzeniem słuchu wywołanym działaniem hałasu. Organy orzekające, powołując się na orzeczenia lekarskie wykluczyły taką chorobę u skarżącej. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do przepisów § 10 ust. 1 rozporządzenia RM z 18.11.1983 r. o chorobie zawodowej orzeka organ administracji publicznej - inspektorzy sanitarni obu szczebli, a orzeczenia lekarskie czy też opinia przywołanego instytutu wydane w trybie § 8 są jedynie elementem postępowania dowodowego w tych sprawach i zgodnie z utrwalonym orzecznictwem tak Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegają stosownej ocenie organu orzekającego, jak każdy inny dowód. W tym zakresie inspektora sanitarnego, prowadzącego postępowanie w sprawie choroby zawodowej obowiązują wszystkie reguły postępowania administracyjnego, w szczególności przepis art. 77 § 1 kpa. Reguły te dotyczą oceny dowodu z orzeczeń lekarskich, które muszą nosić cechy opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa., w szczególności nie mogą się ograniczać do konkluzji, lecz w sposób wyczerpujący wyjaśniać wszelkie występujące w sprawie wątpliwości. Muszą być umotywowane w sposób zrozumiały i przekonujący dla stron, organów orzekających, a także dla sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, a obowiązany jest ocenić, czy wydane na podstawie takich orzeczeń decyzje są zgodne z prawem (por. wyrok NSA z 15.04.1998 r., I S.A. 2074/97, LEX nr 45828). Stwierdzić należy w niniejszej sprawie, że orzeczenia lekarskie będące podstawą wydania decyzji organów I i II instancji nie spełniają powyższych wymogów. Zawierają w szczególności braki w zakresie przekonywującego uzasadnienia odmowy rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. W orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy stwierdza się ogólnikowo, że w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań audiologicznych zweryfikowanych audiometrią obiektywną brak jest wystarczających podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Podobnie lakoniczne uzasadnienie, a raczej tylko wnioski zawiera orzeczenie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy [...] z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny usiłował uzyskać od tej ostatniej jednostki jednoznaczne wyjaśnienie co do tego czy rozpoznane u E. R. schorzenie stanowi chorobę narządu słuchu, która pozostaje w związku przyczynowym z pracą wykonywaną przez w/w oraz czy można wykluczyć wpływ czynnika szkodliwego - hałasu - występującego w środowisku pracy w/w na stan jej narządu słuchu. Takiego wyjaśnienia nie otrzymał, gdyż w piśmie z dnia 24.06. 2002 r. podano jedynie, że zgodnie ze współczesnym stanem wiedzy skutki narażenia na hałas w narządzie słuchu manifestują się symetrią zmian i towarzyszy im upośledzenie społecznej wydolności słuchu. Jednocześnie podano, że skoro u E. R. nie stwierdzono tego typu zmian to hałas nie miał wpływu na rozwój ubytku słuchu. W tym miejscu wskazać należy, że w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, w punkcie 15 wymienia się "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu", bez określenia stopnia uszkodzenia słuchu, a zwłaszcza brak jest ograniczenia w postaci społecznej wydolności słuchu. Ogólnikowe odwołanie się do współczesnego stanu wiedzy dla uzasadnienia odmowy stwierdzenia zawodowego uszkodzenia słuchu u skarżącej, u której jednocześnie nie stwierdzono żadnych innych poza hałasem czynników mogących wywołać istniejący obiektywnie niedosłuch odbiorczy, powoduje konieczność uchylenia decyzji organów administracji sanitarnej. Podkreślenia wymaga, że uszkodzenie słuchu nie będzie mogło być rozpoznane u skarżącej jako choroba zawodowa, w przypadku niekwestionowanego wykonywania pracy zawodowej z narażeniem na działanie hałasu tylko wówczas, gdy właściwy zakład służby zdrowia, w sposób wyczerpujący i jednoznaczny w uzasadnieniu swej opinii stwierdzi, że uszkodzenie słuchu jest następstwem innych, konkretnie wskazanych okoliczności. W niniejszej sprawie jest to szczególnie istotne z uwagi na to, że u skarżącej nie zostało ustalone współistnienie jakichkolwiek innych chorób mogących mieć wpływ na stwierdzony niedosłuch. W przypadku braku szczegółowego uzasadnienia opinii, organ sanitarny powinien wezwać placówkę służby zdrowia do jej uzupełnienia z powołaniem się na § 7 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem jednostki organizacyjne, właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych wydają orzeczenia w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Dopiero na podstawie uzupełnionych w wyżej wskazanym zakresie opinii organ inspekcji sanitarnej, będzie mógł prawidłowo ocenić materiał dowodowy w sprawie i podjąć rozstrzygnięcie. Skoro, z przedstawionych motywów, skarga okazała się uzasadniona, sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). /-/ M. Kosewska /-/ B. Koś /-/ B. Sokołowska