II SA/Po 206/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Rektora Politechniki z dnia [...] stycznia 2016r. Nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora Politechniki na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 16 września 2015r., sygn. akt II SA/Po 447/15 uchylił decyzję Rektora Politechniki z dnia [...] marca 2015r. utrzymującą w mocy decyzję z [...] listopada 2013r. o nie przyznaniu P. K. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2013/2014. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że skoro Prorektor ds. Edukacji Ustawicznej P. wydał decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. o odmowie przyznania P. K. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2013/2014, to jako pracownik Rektora P (przez niego upoważniony do wydania decyzji w sprawach studenckich) podlegał wyłączeniu na mocy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. od rozpoznania wniosku P. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją. Wydanie zatem przez Prorektora ds. Edukacji Ustawicznej P. zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2015 r. z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 3 k.p.a., podstawę do wznowienia postępowania i zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. samodzielnie uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji. Nadto Sąd zwrócił uwagę, że ponownie rozpoznając sprawę Rektor P. powinien mieć na względzie, iż w świetle przepisu art. 200 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005r. - Prawo o szkolnictwie wyższym istotnym zagadnieniem poprzedzającym wydanie decyzji w niniejszej sprawie jest kwestia, czy P. K. przysługuje status studenta studiów doktoranckich. Pamiętać należy, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, podobnie jak w sytuacji rozpoznania odwołania, organ powinien uwzględniać zmianę stanu faktycznego i prawnego sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy w dacie wydania zaskarżonej decyzji (4.03.2015 r.), co podniósł skarżący, na mocy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 2718/14 z obrotu prawnego wyeliminowana została decyzja Rektora PP z dnia 29 października 2013 r. i poprzedzająca ją decyzja z dnia 1 października 2013 r. o skreśleniu P. K. z listy doktorantów, które to decyzje stanowiły przesłankę do wydania decyzji Rektora P z dnia [...] listopada 2013 r. o odmowie przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego. Zatem ponownie rozpoznając sprawę Rektor zobowiązany będzie w pierwszej kolejności ustalić, czy skarżącemu w roku akademickim 2013/2014 przysługiwał status doktoranta, by następnie rozpatrzyć ponownie sprawę odmowy przyznania skarżącemu za ten rok akademicki stypendium doktoranckiego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Rektor Politechniki decyzją z [...] stycznia 2016r. na podstawie art. 200 ust. 1 i 3, art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm., dalej: p.s.w.) oraz § 11 i § 12 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2013r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. poz. 1581, dalej: rozporządzenie) oraz Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich z budżetu państwa na zadania związane z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich oraz zwiększenia stypendiów doktoranckich z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w Politechnice (Zrządzenie Rektora Politechniki nr 33 z dnia 19 sierpnia 2013r.) w zw. z art. 127 §3 k.p.a. utrzymał w mocy decyzje z [...] listopada 2013r. o nie przyznaniu P. K. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2013/2014. W uzasadnieniu decyzji Rektor wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę nie znalazł podstaw do zmiany decyzji. W roku akademickim 2012/2013 P. K. był doktorantem II roku studiów prowadzonych na Wydziale Inżynierii Zarządzenia. W dniu 1 października 2013r. P. K. został skreślony z listy studentów z powodu niezłożenia w terminie do 30 września 2013r. sprawozdania z przebiegu prowadzonych badań naukowych. Powtarzając argumentację prawną z uzasadnienia uprzedniej decyzji Rektor wskazał, iż zgodnie z § 1 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich (...) o stypendium doktoranckie może ubiegać się doktorant stacjonarnych studiów doktoranckich. Skoro zaś P. K. utracił status doktoranta to nie mógł ubiegać się o stypendium doktoranckie i z tego względu należało utrzymać decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. Pozostałe zarzuty odwołującego się Rektor uznał za nieistotne dla sprawy wobec faktu utraty statusu doktoranta. P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Rektora Politechniki z dnia [...] stycznia 2016 r. wnosząc o jej uchylenie w całości i wydanie decyzji przyznającej stypendium doktoranckie na rok akademicki 2013/2014 oraz zasądzenie od Rektora kosztów postępowania na rzecz skarżącego. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: - art. 200 ust. 1 i 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z §10 i §11 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2013r. w sprawie studiów doktoranckich poprzez odmowę przyznania skarżącemu stypendium, podczas gdy było mu ono należne wobec spełnienia przez skarżącego wymogów jego przyznania, - art. 107 §3 k.p.a. poprzez brak sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, - art. 11 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewywiązanie się z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w wyniku czego została wydana błędna decyzja w przedmiotowej sprawie. Uzasadniając pierwszy z zarzutów skarżący podniósł, iż organ błędnie przyjął że przestał być doktorantem z powodu skreślenia z listy doktorantów od dnia 1 października 2013r. skoro ostatecznie wyrokiem NSA utrzymano rozstrzygnięcie sądu I instancji uchylające to skreślenie skarżącego z listy doktorantów. Skarżący dalej argumentował, że wyrokiem z dnia 26 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Rektora Politechniki (dalej Rektora) z dnia [...] października 2013 r., od którego to wyroku Rektor wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten wyrokiem z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 2718/14 oddalił skargę kasacyjną Rektora i do dnia wniesienia skargi Rektor nie zakończył sprawy skreślenia skarżącego z listy doktorantów. W związku z tym faktem w roku akademickim 2013/2014 skarżący wniósł o zawieszenie toku studiów, czego Uczelnia również nie rozpoznała i skreśliła skarżącego z listy doktorantów. Skarżący argumentował, że spełnił warunki wynikające z Regulaminu Studiów Doktoranckich i w dniu 26 września 2013r. złożył roczne sprawozdanie wraz z indeksem, w którym zaliczono pozytywnie wszystkie przedmioty obowiązujące na II roku studiów doktoranckich, a także z pozytywna opinią opiekuna naukowego. Tym samym zrealizował zakładany programem przebieg studiów. W odpowiedzi Rektor wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że decyzja organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie musi spełniać tak surowych kryteriów, jak decyzja organu administracyjnego, a minimum procedury administracyjnej, niezbędne do załatwienia sprawy, zostało przez organ zachowane. W piśmie procesowym z dnia 10 czerwca 2016 r. skarżący wskazał, że Rektor naruszył przepis art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo zawarcia przez WSA w wyroku z 16 września 2015r. oceny prawnej dotyczącej przysługującego skarżącemu statusu doktoranta w oparciu o wyrok NSA z 14 stycznia 2015r., które są wiążące w niniejszej sprawie. Odnosząc się do twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę, wskazał, iż zgodnie z aktualnym stanowiskiem judykatury odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 207 p.s.w., polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Do akt sądowych dołączono kopię pisma Dziekana Wydziału Inżynierii Zarządzenia Politechniki z 24 maja 2016r. do pełnomocnika Rektora, w którym poinformował, że mgr inż. P. K.decyzją Rektora został przywrócony na studia doktoranckie prowadzone na Wydziale Inżynierii Zarządzenia Politechniki na III rok i uczęszczał na studia. ( k.32 akt sądowych ) Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w dniu 15 czerwca 2016r. sąd postanowił na podstawie art. 106 §3 p.p.s.a. przeprowadzić dowód z dokumentu Politechniki z 24 maja 2016r., który włączono do akt niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po ponownym, rozpoznaniu sprawy zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie, niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty - w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał w niniejszej sprawie, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 16 września 2015r., sygn. akt II SA/Po 447/15, uchylił zaskarżoną decyzję Rektora Politechniki z dnia [...] marca 2015r. w przedmiocie stypendium doktoranckiego oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uwzględnił zatem treść przepisu art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którą ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu z 16 września 2016r. wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Powołany przepis dotyczy zasadniczo "oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania" formułowanych w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego. Poddana kontroli Sądu decyzja Rektora z [...] marca 2015r. jest zatem kolejną wydawaną w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2013/2014. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę Sąd uznał, że Rektor nie zastosował się do wskazań zawartych w wyroku z 16 września 2015r. i ponownie rozpoznając sprawę Rektor nie wziął pod uwagę zagadnienia, które winno poprzedzić wydanie decyzji w niniejsze sprawie, mianowicie czy Skarżącemu przysługuje status studenta studiów doktoranckich. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Rektor zobowiązany był w pierwszej kolejności ustalić, czy skarżącemu w roku akademickim 2013/2014 przysługiwał status doktoranta, by dopiero następczo rozpatrzyć ponownie sprawę odmowy przyznania skarżącemu za ten rok akademicki stypendium doktoranckiego. Tymczasem Rektor ponownie rozpoznając sprawę nie rozstrzygnął zagadnienia dotyczącego statusu Skarżącego jako doktoranta i wydał decyzję o tożsamej treści do poprzednio uchylona przez Sąd wyrokiem z 16 września 2015r. Powołał się przy tym ponownie na decyzję z [...] października 2013r. o skreśleniu Skarżącego z listy doktorantów. Postępowanie w przedmiocie skreślenia Skarżącego z listy doktorantów tymczasem, na mocy wyroku WSA w Poznaniu z 26 czerwca 2014r. (II SA/Po 4/14) i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015r. (I OSK 2718/14) oddalającego skargę kasacyjną Rektora, organ ten winien przeprowadzić ponownie i rozpoznać odwołanie od decyzji z [...] października 2013r. o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów. Z treści zaskarżonej decyzji Rektora w niniejszej sprawie z [...] stycznia 2016r. nie wynika, by ponownie to postępowanie w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów Skarżącego zostało przeprowadzone i zakończone orzeczeniem, dopiero bowiem rozstrzygnięcie kwestii skreślenia Skarżącego z listy doktorantów i jego statusu pozwala na prawidłowe załatwienie przedmiotowej sprawy w przedmiocie stypendium dla doktorantów. Rektor tego wskazania Sądu nie wykonał, czym naruszył w niniejszej sprawie przepis art. 153 P.p.s.a. Co więcej, z kopii pisma dołączonej do pisma procesowego Skarżącego z dnia 24 maja 2016r. wynika, że Skarżący został przywrócony na studia doktoranckie na III rok i uczęszcza na studia. Okoliczność ta wymaga, zatem wyjaśnienia, w szczególności od kiedy Skarżący został przywrócony na studia doktoranckie, gdyż rzutuje ona na prawidłowość rozstrzygnięcia Rektora z [...] stycznia 2016r. Powyższe skutkuje tym, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Rektora uchyla się spod kontroli sądowej. W uzasadnieniu brak bowiem pełnych i nie budzących wątpliwości ustaleń stanu faktycznego, czym Rektor naruszył przepisy art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 11 K.p.a., art. 77 §1 K.p.a., art. 80 K.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012r., poz. 572 ze zm.). Słusznie wskazuje przy tym Skarżący, co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sadów administracyjnych, że odesłanie w treści art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym do odpowiedniego stosowania przez kierownika studiów i rektora przepisów K.p.a., powoduje, że rektor uczelni rozpatrując odwołanie w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów zobowiązany jest do poszanowania przepisów dotyczących postępowania administracyjnego, w tym przepisów dotyczących decyzji administracyjnej. W szczególności zwrócić należy uwagę na przepis art. 107 § 3 K.p.a., który precyzuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślano, że uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Konsekwentnie niezrealizowanie dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a. i brak właściwego uzasadniania decyzji narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym. Motywy, jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji, muszą wprost wynikać z decyzji, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organu, które doprowadziły do jej wydania. Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy należy zauważyć, że zaskarżona decyzja Rektora Politechniki nie spełnia wymogów, o jakich mowa w art. 107 § 3 K.p.a., który wbrew dyspozycji tego przepisu nie uzasadnił w należyty sposób swojego stanowiska w sprawie. Organ II instancji powielił argumentację zawartą w uchylonej decyzji z [...] marca 2015r., przyznając słuszność stanowisku organu I instancji. W ocenie Sądu brak jest ustaleń stanu faktycznego i wyjaśnienia podstawy prawnej, zatem pogłębionego uzasadnienia przyjętego stanowiska w sprawie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza prawo i nie może się ostać. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Rektora, jak orzeczono w punkcie I wyroku. Uwzględniając powyższe uwagi, dokonać należy ponownych ustaleń stanu faktycznego, jego oceny, a następnie ustaleń prawnych w sprawie, co winno znaleźć odzwierciedlenie w szczegółowym uzasadnieniu zawierającym konkretną argumentację na poparcie przyjętego stanowiska w sprawie, zgodnie z art. 107 §3 K.p.a. Na podstawie art. 200 p.p.s.a., Sąd rozstrzygnął o kosztach postępowania, jak w punkcie II wyroku.