II SA/Po 209/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na czynność Burmistrza Gminy Z. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie zmiany danych adresowych postanawia odrzucić skargę. /-/ E. Podrazik Pismem z dnia [...] marca 2016 r. K. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na czynność Burmistrza Gminy Z. w przedmiocie zmiany danych adresowych z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...]. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] marca 2016 r. Burmistrz Gminy Z. wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. Sąd wezwał skarżącą do złożenia dowodu wezwania właściwego organu administracji publicznej do usunięcia naruszenia prawa w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] kwietnia 2016 r. K. K. oświadczyła, że nie wniosła wcześniej wezwania do usunięcia naruszenia prawa, gdyż organ administracji publicznej zapewnił ją o braku chęci zmiany wydanego aktu. Ponadto organ ten nie pouczył skarżącej o konieczności uprzedniego złożenia wezwania do usunięcia naruszenia. Omawiane wezwanie do usunięcia naruszenia prawa byłoby przy tym zabiegiem bezcelowym z uwagi na brak woli organu modyfikacji zaskarżonego aktu. Działając zatem w zaufaniu do organu administracji publicznej, skarżąca nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z tego faktu. Z ostrożności procesowej skarżąca wniosła ponadto o przywrócenie terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa wraz z przedmiotowym wezwaniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. bądź też o zawieszenie postępowania sądowego w rozpatrywanej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności inne niż decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, a także postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służyć zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Ustawodawca wskazuje zarazem, że zakres art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie obejmuje aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV-VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że K. K. w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. (k. 3-6 akt sądowych) wniosła skargę na czynność w postaci zawiadomienia Burmistrza Gminy Z. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] (k. 20 akt sądowych). Należy przy tym uznać, że akt ten jest objęty zakresem zastosowania art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Pogląd ten podzielany jest także w orzecznictwie (zob. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 24 kwietnia 2015 r., II SA/Ol 162/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 9 kwietnia 2015 r., II SA/Wr 789/14, tamże; postanowienie WSA w Kielcach z dnia 31 grudnia 2014 r., II SA/Ke, tamże; postanowienie WSA w Łodzi z dnia 23 października 2014 r., III SA/Łd 625/14, tamże). Jak wynika przy tym z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Ustawodawca wskazuje zarazem, w art. 52 § 2 p.p.s.a., że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z zaskarżonego zawiadomienia z dnia 5 lutego 2016 r. wynika, że zostało ono wydane na podstawie art. 47a i 47b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r., poz. 520 z późn. zm.). Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że nie przewidują one środka zaskarżenia na czynność polegającą na zmianie danych adresowych. Niemniej ustawodawca wskazuje w art. 52 § 3 p.p.s.a., że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Brak winy ustala się przy tym w oparciu o obiektywny miernik staranności. W konsekwencji brak winy zachodzi w przypadku, gdy przekroczenie terminu związane jest z wystąpieniem przeszkód, których nie można było przezwyciężyć przy dołożeniu należytej staranności. Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy zauważyć, że zawiadomienie z dnia [...] lutego 2016 r. zostało doręczone K. K. w dniu [...] lutego 2016 r. (k. 21 akt sądowych). Tym samym termin z art. 52 § 3 p.p.s.a. upłynął w dniu [...] marca 2016 r. Skarżąca nie wystąpiła jednak w tym czasie do Burmistrza Gminy Z. z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, co sama przyznała w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. (k. 42-44 akt sądowych). Okoliczność tę należy więc uznać za bezsporną. Skarżąca wywodziła jednak w powyższym piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r., że wezwanie Burmistrza Gminy Z. do usunięcia naruszenia prawa byłoby niecelowe, skoro organ ten nie jest zainteresowany modyfikacją stanowiska wyrażonego w zawiadomieniu z dnia [...] lutego 2016 r. Pogląd ten nie zasługuje jednak na akceptację. Należy bowiem podkreślić, że wymóg z art. 52 § 3 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny, a jego realizacja nie zależy od oceny celowości tego zabiegu lub prawdopodobieństwa powodzenia podjętego działania. Tym samym strona powinna wezwać organ administracji publicznej do usunięcia naruszenia prawa, nawet jeżeli jest przekonana o braku szansy na zmianę kwestionowanego aktu lub czynności. Do wymienionego pisma z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżąca załączyła ponadto także wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] kwietnia 2016 r. (k. 45-48 akt sądowych). Jak wynika z potwierdzenia nadania przesyłki, jakie zostało załączone do powyższego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, wezwanie to zostało wysłane do organu w dniu [...] kwietnia 2016 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że wskazane wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] kwietnia 2016 r. zostało złożone już po upływie terminu z art. 52 § 3 p.p.s.a. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżąca wniosła ponadto o przywrócenie w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a. terminu do wezwania organu administracji publicznej do usunięcia naruszenia prawa. Jako okoliczności uzasadniające przekroczenie rozważanego terminu K. K. wskazała nieprawidłowe pouczenie zawarte w kwestionowanym zawiadomieniu. Co do zasady należy zgodzić się, że zawiadomienie z dnia [...] lutego 2016 r. zostało zaopatrzone w zwięzłe pouczenie, zawierające jedynie informację o możliwości wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego bez wskazania trybu skorzystania z tego środka kontroli działalności administracji publicznej. Takie rozwiązanie może co do zasady uzasadniać przywrócenie terminu do wezwania organu administracji publicznej do usunięcia prawa. Niemniej konkluzja musi być za każdym razem odniesiona do okoliczności danej sprawy. W rozpatrywanej aktualnie sprawie skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawną. Pełnomocnik K. K. reprezentował ją nie tylko na etapie sporządzania wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] kwietnia 2016 r. i pisma z dnia [...] kwietnia 2016 r., lecz także na etapie sporządzania skargi z dnia [...] marca 2016 r. i wnoszenia jej do sądu Z uwagi na profesjonalny charakter tej reprezentacji nie jest zatem możliwe powołanie się na ewentualne uchybienia w zakresie pouczenia zawartego w zawiadomieniu z dnia [...] lutego 2016 r. Fachowy pełnomocnik powinien bowiem uwzględnić art. 52 § 3 p.p.s.a. i tryb wnoszenia skargi na akty i czynności opisane w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Strona ponosi przy tym konsekwencje działania i zaniechania osoby, którą umocowała do reprezentowania jej przed sądem. Dlatego nie można uznać, że przekroczenie omawianego terminu do wezwania organu administracji publicznej do usunięcia naruszenia prawa nastąpiło w rozpatrywanej sprawie bez winy skarżącej. Konkluzja ta wyklucza z kolei możliwość merytorycznego rozpoznania skargi z dnia [...] marca 2016 r. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 16 § 2, art. 52 § 2 i 3 oraz art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. /-/ E. Podrazik