II SA/Po 21/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr) As. sąd. Edyta Podrazik Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : zasiłku z tytułu ochrony macierzyństwa; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z [...] nr [...]. II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. III. określa, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu. /-/E.Podrazik /-/R.Batorowicz /-/P.Miładowski 4/II SA/Po 21/02 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] numer [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., działając m. in. na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 Ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. O planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. Ust. Nr 17, poz., 78 z późn. zmianami) oraz w przepisie wykonawczym do tej ustawy – rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 5.10.1993 r. w sprawie określenia zakresu i form oraz trybu udzielania kobietom w ciąży oraz wychowującym dziecko pomocy w zakresie opieki socjalnej i prawnej (Dz. Ust. Nr 97 poz. 441), a nadto art. 2 a i 45 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. O pomocy społecznej (tj. Dz. Ust. 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) przyznał B.S. zasiłek z tytułu ochrony macierzyństwa w wysokości 406 zł. miesięcznie, od dnia 1 września do 31 października 2001 r. Ponadto w tej samej decyzji przyznano jednorazowy zasiłek pieniężny na dziecko w wysokości 195 zł określając miejsce i datę wypłaty świadczeń. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podkreślał, że B.S. spełnia warunki do otrzymania pomocy zgodnie z przywołanym wyżej rozporządzeniem (urodziła dziecko, a dochód na jedną osobę w rodzinie nie przekracza kwoty określonej jako górne kryterium tj. 447 zł albowiem wynosi on 0 zł na osobę). Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Pani B.S. podnosząc, że winna otrzymać świadczenie na okres trzech miesięcy, a nie za dwa miesiące, jak to przyjęto w kwestionowanym rozstrzygnięciu. Drugi miesiąc życia dziecka przypada na listopad 2001 roku, a zgłoszenie pomocy nastąpiło we wrześniu tegoż roku. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] Nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy argumentował, że rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne jest zgodne z przywołanymi przepisami, które przewidują świadczenia pieniężne w okresie od 8 miesiąca ciąży do 2 miesiąca życia dziecka. Skoro syn odwołującej się urodził się 23 września 2001 roku to pierwszym miesiącem jest wrzesień 2001 a drugim października 2001 r. Odwołująca zgłosiła wniosek o zasiłek 27 września 2001 roku, to zasiłek przyznano prawidłowo do końca października tj. do 2 miesiąca życia dziecka. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B.S. w istocie przywołała argumentację jak w odwołaniu, a z treści skargi wynika iż zmierza do uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Skargę wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego a w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga ma uzasadnione podstawy, wykładnia dokonana przez organy orzekające w tej sprawie jest wadliwa. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 3 ust. 2 Ustawy z 7.01.1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, m. in. organy samorządu terytorialnego obowiązane są do zapewnienia kobietom w ciąży opieki medycznej, socjalnej i prawnej, a w szczególności pomoc materialną kobietom w ciąży znajdujących się w trudnych warunkach materialnych. Ustawodawca upoważnił Radę Ministrów do wydania w drodze rozporządzenia przepisów, które normować miały zakres i formę takiej pomocy. Działając w oparciu o taką delegację ustawową Rada Ministrów wydała dnia 5.10.1993 r. przywołane wyżej rozporządzenie. W myśl paragrafu pierwszego rozporządzenia RM z 5.10.1993 r. uprawnionej kobiecie przysługują świadczenia pieniężne i w naturze, jeżeli dochód osoby uprawnionej samotnie gospodarującej albo dochód na osobę w rodzinie osoby uprawnionej, ustalony jako iloraz dochodu przez liczbę osób w rodzinie nie przekracza określonej w przepisie wysokości. Omawiana regulacja wprowadza system waloryzacji tych świadczeń (§ 2a). Prawidłowo organy administracyjne przyjęły jako podstawę kwoty wynikającą z obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9.05.2001 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji i kwot po waloryzacji oraz wysokości świadczeń z pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2001 r. Monitor Polski z 18 maja 2001 r. Nr 15 poz. 243. Przedmiotowe świadczenia pieniężne przysługują zgodnie z paragrafem, pierwszym ustępem drugim rozporządzenia w okresie od ósmego miesiąca ciąży do drugiego miesiąca życia dziecka albo przez miesiąc w razie dziecka urodzonego martwego lub zgonu dziecka. W myśl paragrafu drugiego osobie uprawnionej przysługują na jej wniosek nie więcej niż czteromiesięczne zasiłki pieniężne określając sposób wyliczenia, świadczenia (róźnica między zwaloryzowaną ustawową kwotą, a faktycznym dochodem). Ma rację skarżąca, że w sytuacji, gdy urodziła 23 września 2001 roku zdrowe dziecko i pod koniec tego samego miesiąca zgłosiła się o przedmiotową formę pomocy, to drugi miesiąc o którym mowa w przywołanej regulacji obejmuje także miesiąc listopad 2001 r. Jakkolwiek przepisy, które były podstawą rozstrzygnięcia nie regulują wprost kwestii terminów, to w drodze analogii i wykładni systemowej należy stosować w takich przypadkach normy prawa cywilnego. Te zaś nakazują uwzględnić postulat skarżącej (porównaj tytuł V Części Ogólnej), Księgi Pierwszej ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny – tekst pierwotny (Dz. Ust. Nr 16 poz. 93). Nie wadliwie skarżąca argumentuje, że pierwszy miesiąc dziecko ukończyło 23 października 2001 r., a drugi jego miesiąc życia biegł także w listopadzie 2001 r. Odmienna wykładnia w przypadku urodzenia dziecka ostatniego dnia miesiąca (w naszym przypadku 30 września) w istocie w sposób niezgodny z rozporządzeniem zawęziłaby okres uprawniający do świadczenia. W tych okolicznościach należy podzielić pogląd skarżącej, że wykładnia organów orzekających co do zastosowanych przez nie, a wyżej wymienionych przepisów jest wadliwa, co z mocy art. 145 § 1 pkt 1 a oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku, Prawo o postępowaniu przez sadami administracyjnymi (Dz. Ust. 153 poz. 1270) prowadzi do orzeczenia jak w sentencji. /-/E.Podrazik /-/R.Batorowicz /-/P.Miładowski Za nieobecnego sędziego /-/R.Batorowicz KB/