II SA/Po 2109/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Barbara Koś (spr.) Beata Sokołowska Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu w dniu 02 marca 2005r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza R. z [...]r. nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane. /-/ B. Sokołowska /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś Burmistrz R. decyzją z dnia [...] r., nr [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm. ) wymeldował G.K. z pobytu stałego z posesji nr [...] w R. W uzasadnieniu decyzji podał, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania G. K. zostało wszczęte na żądanie E. i L.P., którzy we wniosku podali, że są właścicielami domu, a G.K. nie zamieszkuje w nim od pół roku. Organ administracji stwierdził, że uwzględniając treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K. 20/01 - Dz. U. Nr 78, poz. 716 z dnia 19.06.2002r. ) należy przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych odczytywać w ten sposób, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej 6 miesięcy, a jej nowego miejsca pobytu stałego nie można ustalić. W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje pierwsza z opisanych wyżej sytuacji. Postępowanie administracyjne wykazało, że w dniu [...] 2002 r. E. i L. P. nabyli dom położony w P. od G.K. i zamieszkali w nim od [...] r. na pobyt stały. G.K. w czasie wizji lokalnej pokazała swoje meble, sprzęty i ubrania zgromadzone w dwóch pokojach w/w domu i oświadczyła, że od [...] 2003 r. nie przebywa w nich gdyż uniemożliwiają jej to E. I L.P., zagrażając jej życiu. Według zeznań E.P. – G.K. nie przebywa w lokalu od połowy grudnia 2002 r., a jedynie przyjeżdża co dwa tygodnie i spędza w nim ok. 1 godziny. Podczas prowadzonego postępowania ustalono również, że G.K. wchodziła do domu w asyście policjantów, gdyż uniemożliwiano jej wejście do domu. Prokuratura odmówiła wszczęcia śledztwa w sprawie p. G.K. Na podstawie nadesłanego przez prokuraturę postanowienia ustalono, że G.K. na skutek interwencji policjantów wchodziła do domu i miała możliwość zabrania swoich rzeczy z lokalu nie będącego już jej własnością. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala jednoznacznie stwierdzić, że G.K. opuściła posesję, jednak nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W odwołaniu od powyższej decyzji G.K. wskazywała m. in. , że jej centrum życiowe nadal znajduje się w domu w P., gdzie znajdują się jej wszystkie rzeczy, jakkolwiek na skutek działania E. I L.P. nie może ona swobodnie z niego korzystać ( nie może korzystać z toalety i łazienki ) wobec czego zmuszona jest tułać się po krewnych. O stwarzanych jej utrudnieniach świadczą wielokrotne interwencje policji. Zarzucała, że ustalenia zostały oparte jedynie na zeznaniach E.P. i nie są obiektywne. Wskazywała również, że E. i L.P. nie zapłacili jej dotąd reszty ceny kupna, tj. kwoty [...] zł, przez co nie może ona kupić mieszkania, a dom w P. jest jedynym miejscem jej stałego pobytu. Wojewoda decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach decyzji podniesiono, że organ odwoławczy podziela stanowisko organu I instancji co do tego, iż w rozpatrywanej sprawie zostały kumulatywnie spełnione przesłanki warunkujące wydanie decyzji o wymeldowaniu, wynikające z pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a mianowicie - faktyczne opuszczenie bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego, ponieważ aktualnie G.K. nie przebywa w przedmiotowym lokalu, w którym faktycznie nie mieszka od pół roku. Argumenty podnoszone przez G.K. w odwołaniu budzą zrozumienie organu odwoławczego ( nie dopełnienie ostatecznych rozliczeń ) jednak nie mogą mieć wpływu na odmienną ocenę stanu faktycznego w sytuacji gdy zainteresowana nie przebywa na stałe w przedmiotowym lokalu tworząc fikcję meldunkową co zostało bez wątpienia udowodnione zeznaniami wnioskodawców, samej zainteresowanej oraz przeprowadzoną wizją w lokalu. Zainteresowana opuściła lokal, nie mieszka w nim i nie stanowi on jej wyłącznego centrum życiowego, rozumianego jako miejsca, w którym koncentrują się wszystkie codzienne sprawy życiowe – przebywanie, wypoczynek, prowadzenie gospodarstwa domowego. Samo pozostawienie rzeczy ruchomych w lokalu bez spełniania w nim podstawowych funkcji związanych z bytowaniem, nie może prowadzić do odmiennego wniosku niż ten, że nastąpiło faktyczne opuszczenie mieszkania. Gdyby nawet przyjąć, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, to brak z jej strony podjęcia skutecznych środków prawnych ( art. 344 § 1 i 2 kodeksu cywilnego – przywrócenie naruszonego posiadania przez sąd ) umożliwiających powrót do lokalu świadczy, że godziła się na zaistniałą sytuację. Zatem z uwagi na rejestracyjną i porządkową funkcję meldunku, G.K. nie może być nadal zameldowana w spornym lokalu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego G.K. wniosła o wnikliwe i sumienne rozpatrzenie odwołania, podnosiła że jest osobą schorowaną, a decyzje o wymeldowaniu pozbawiają ją miejsca stałego pobytu. Jest ofiarą nieuczciwych nabywców i " tuła się po znajomych oraz rodzinie". Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 c/ tej ustawy wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 7 kpa obowiązkiem organów administracji publicznej jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W ramach realizacji tego obowiązku zobowiązane są one w myśl art. 77 § 1 kpa w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz zgodnie z art. 80 kpa dokonać oceny czy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione. Odnosząc powyższe spostrzeżenia do rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że organy administracji obu instancji nie uczyniły zadość ciążącym na nich obowiązkom. Nie zostały bowiem wyjaśnione w sposób nie budzący wątpliwości okoliczności stanowiące ustawowe przesłanki wymeldowania osoby z pobytu stałego, a w szczególności kluczowa kwestia sprowadzająca się do tego czy G.K. opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania, tj. dom w P. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne ( por. wyrok NSA z 23.04.2001 r., V SA 3169/00 LEX nr 50123 ). W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych wątpliwości budzi, czy G.K. rzeczywiście opuściła w sposób trwały dom w P. i czy uczyniła to dobrowolnie. Takiego wniosku nie można z pewnością wyprowadzić z zeznań E.P. zawartych w protokole przesłuchania z dnia [...] r., która podała, że G.K. nie przebywa w zajmowanych w jej domu dwóch pokojach od połowy grudnia 2002 r. W aktach administracyjnych znajdują się kserokopie szpitalnych kart informacyjnych ( k. 11 i 12 ), z których wynika, że G.K. od [...] grudnia 2002 r. do [...] lutego 2003 r. nieprzerwanie była leczona w szpitalu w P. i w L. Dokumenty te potwierdzają wprawdzie fakt nie przebywania skarżącej w domu w P., jednak nawet długi pobyt w szpitalu nie oznacza opuszczenia w sposób trwały miejsca stałego pobytu. Wskazać tu również należy, że w świetle powyższego zeznania E.P., iż G.K. przebywa w domu od połowy grudnia 2002 r., nieprawdziwe jest zawarte we wniosku E. i L.P. z dnia [...] r. o wymeldowanie G.K. ich oświadczenie, że G.K. nie mieszka w P. od pół roku. Tej sprzeczności nie dostrzegły organy orzekające w sprawie ( k.1 ). Z zeznań G.K. wynika, że od [...] lutego 2003 r. nie przebywa w domu w P., ponieważ jej to uniemożliwiono i zagraża to jej życiu. Protokół przesłuchania skarżącej nie zawiera żadnych bliższych wyjaśnień tych okoliczności, a całe przesłuchanie ogranicza się do zapisania tego jednego zdania ( k. 16 ). Tymczasem na rozprawie przed sądem administracyjnym skarżąca podała, że po zakończeniu leczenia szpitalnego została odwieziona karetką pogotowia do domu w P., lecz wnioskodawcy jej nie wpuścili. Z pisma Komisariatu Policji w R. z dnia [...] r. wynika, że na prośbę G.K. miały miejsce wielokrotne interwencje policji, ponieważ uniemożliwiano jej wejście do domu, a częstotliwość tych interwencji ( m. in. w dniu [...] r. ) podana została w piśmie Komendanta Komisariatu Policji w R. ( k. 19 i 17 ). Powyższe dowody nie zostały wzięte pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy przez organy administracji, które z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów ( art. 80 kpa ) ustaliły, że skarżąca dobrowolnie opuściła miejsce stałego pobytu. Dowolne jest również ustalenie, że nawet gdyby przyjąć, iż skarżąca nie opuściła dobrowolnie miejsca stałego pobytu, to pogodziła się z tym faktem ponieważ nie wniosła pozwu o przywrócenie utraconego posiadania. W ocenie składu orzekającego wystąpienie z takim powództwem nie jest jedynym dopuszczalnym sposobem udowodnienia zamiaru pobytu w lokalu, zwłaszcza w sytuacji jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, tj. gdy osoba ma dostęp do zajmowanych pomieszczeń ( posiada klucze ), lecz faktyczne z nich korzystanie jest utrudniane. Zgromadzone w sprawie notatki policyjne świadczą o tym, że skarżąca wielokrotnie podejmowała przy pomocy policji próby powrotu do zajmowanych pokoi, natomiast faktyczne w nich przebywanie uniemożliwia jej odcięcie dopływu wody do pomieszczeń i szykany w postaci zamykania jej w domu, wymieniania zamków w drzwiach lub pozostawiania klucza w zamku od strony mieszkania, itp. ( por. k. 8,9,10). Te dowody nie zostały szczegółowo rozpatrzone w toku postępowania administracyjnego, a mają one istotne znaczenie w kontekście oceny zamiaru skarżącej dobrowolnego opuszczenia domu w P., podobnie jak znajdujące się na k. 24 akt administracyjnych oświadczenie A.K. – pośredniczącego przy sprzedaży nieruchomości pomiędzy stronami, z którego wynika, że strony porozumiały się co do tego, że G.K. zezwoli kupującym na wprowadzenie się do domu jeszcze przed zapłatą reszty ceny ( [...] zł ), natomiast sama go opuści z chwilą otrzymania całej kwoty. Z wyjaśnień skarżącej złożonych na rozprawie wynika, że do dziś nie otrzymała od wnioskodawców reszty ceny sprzedaży, pomimo podania im numeru konta bankowego ( k. 26 akt administracyjnych ), jak też zezwolenia przez sąd na złożenie tej kwoty do depozytu sądowego ( k. 4 i 5 ). Kwestia rozliczenia się stron, a zwłaszcza przyczyny takiego stanu rzeczy, nie została wyjaśniona, w toku postępowania administracyjnego i jakkolwiek rację mają organy administracyjne, że nie ma to znaczenia z punktu widzenia przesłanek koniecznych do wymeldowania, jednak mogłoby być pomocne dla oceny wiarygodności obu stron. Korzystanie z gościny krewnych i znajomych w powyższej sytuacji ( określane przez skarżącą jako tułanie się ) nie może być utożsamiane ze zorganizowaniem sobie przez skarżącą centrum życiowego w innym miejscu niż zajmowane pokoje w domu w P., w których znajdują się jej wszystkie ruchomości i z których ( pokoi ) nie może swobodnie korzystać. Zawarta w decyzji organu pierwszej instancji informacja o postanowieniu Prokuratora Rejonowego w W. z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia śledztwa dotyczy zgłoszonej przez G.K. sprawy nieudzielania jej pomocy przez funkcjonariuszy Policji, czyli ewentualnego przestępstwa popełnionego przez policjantów ( k. 27-29 ) i nie rozstrzyga kwestii związanych z opuszczeniem spornego lokalu przez skarżącą, a jedynie potwierdza fakt wielokrotnych interwencji policji. Ponieważ sprawa nie została wyczerpująco wyjaśniona wbrew treści art. 7, 77 § 1i art. 80 kpa, a także obie decyzje naruszają przepis art. 107 § 3 kpa, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za uzasadnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c/, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. /-/ B. Sokołowska /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś