II SA/Po 211/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi B. B. działającej przez opiekuna prawnego E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu należności za usługi opiekuńcze oddala skargę Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] 2014 r., nr [...], skierował B. B. na pobyt dzienny do Środowiskowego Domu Samopomocy "Ś. " z siedzibą w P. na okres od 15 października 2014 roku do 14 października 2019 roku. Jednocześnie ustalono miesięczną odpłatność za usługi świadczone w ww. Domu w wysokości [...] zł miesięcznie wskazując, iż odpłatność tę należy uiszczać do 15 dnia każdego następnego miesiąca (za miniony miesiąc), przelewem na podane konto M. . Decyzją z [...] 2015 r. ([...]) Prezydent Miasta P. zmienił wyżej opisaną decyzję z [...] 2014 r. w zakresie określenia miesięcznej odpłatności za usługi świadczone w ww. Domu i ustalił ją wysokości [...] złotych miesięcznie. W dniu 14 czerwca 2016 r. do siedziby Miejskiego [...] w P. wpłynęło pismo E. B. – opiekuna prawnego B. B., zawierające informację, iż od 6 czerwca 2016 r. jej podopieczna nie korzysta już z zajęć w Środowiskowym Domu Samopomocy "Ś. ". Decyzją z [...] 2016 r., nr [...], Prezydent Miasta P. stwierdził wygaśniecie z dniem 6 czerwca 2016 r. decyzji z dnia [...] 2014 r. nr [...] z późniejszymi zmianami przyznającej pomoc w formie skierowania do Środowiskowego Domu Samopomocy "Ś. " całkowicie ubezwłasnowolnionej B. B.. Następnie, decyzją z [...] 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ust. 3 i 4, w związku z art. 104 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej oraz art. 104 K.p.a., Prezydent Miasta P. : 1. Ustalił, iż należność powstała z tytułu nieuiszczenia opłaty za Środowiskowy Dom Samopomocy "Ś. " w P. na rzecz B. B., ustalonej decyzją numer [...] z dnia [...] 2014r. z późn. zmianami, wobec której decyzją nr [...] dnia 20 lipca 2016r. stwierdzono wygaśnięcie z dniem 06 czerwca 2016r., wynosi [...] zł. 2. Orzekł, że kwotę wymienioną w pkt. 1 jako podlegającą zwrotowi należy w terminie 30 dni od doręczenia decyzji wpłacić na wskazany rachunek bankowy Miejskiego [...] w P.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w okresie korzystania z usług Środowiskowego Domu Samopomocy należności za poszczególne miesiące w roku 2016 oraz wpłaty kształtowały się następująco: 1. należność za grudzień 2015r. - [...] zł; 2. należność za styczeń 2016r.- [...] zł (wpłata 18 lutego 2016r. - [...] zł); 3. należność za luty 2016r- [...] zł (wpłata 14 marca 2016r. - [...] zł); 4. należność za marzec 2016r. - [...] zł (wpłata 20 kwietnia 2016r. - [...] zł); 5. należność za kwiecień 2016r. - [...] zł (brak wpłaty); 6. należność za maj 2016r. - [...] zł (brak wpłaty); 7. należność za czerwiec 2016r. - [...] zł (brak wpłaty). W związku z brakiem regularnych wpłat za usługi świadczone w Środowiskowym Domu Samopomocy w 2016 roku, na koncie B. B. pozostała zaległość [...] zł (brak wpłaty za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 2016r.). Dalej organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 104 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej z tytułu opłat określonych przepisami ustawy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Wskazano jednocześnie, iż mając na względzie sytuację B. B., tj. jej dochody w wys. [...] zł ustalono, że żądanie zwrotu kwoty [...]zł z tytułu nieopłaconych należności za pobyt w Środowiskowym Domu Samopomocy nie stanowi nadmiernego obciążenia budżetu domowego i nie niweczy skutków udzielonej pomocy. Z uwagi na nieuzyskanie, podczas ostatnich aktualizacji wywiadów środowiskowych, od opiekuna prawnego informacji o wysokości i rodzajach wydatków B. B. oraz jej sytuacji zdrowotnej, organ nie miał możliwości rozpatrzenia możliwości zastosowania ulgi w spłacie ww. należności w postaci odstąpienia od żądania zwrotu kwoty, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia jej na raty. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. B. - jako opiekun prawny B. B. - podnosząc, iż nigdy od czasu rozpoczęcia korzystania przez jej podopieczną z zajęć organizowanych w Środowiskowym Domu Samopomocy "Ś. " nie wyjaśniono na jakiej podstawie nałożono obowiązek uiszczania opłaty za udział w tych zajęciach. Informacje uzyskiwane z Miejskiego [...] były niekompletne. W ocenie autorki odwołania, zabieranie środków finansowych jej podopiecznej stanowi bezprawne uszczuplanie jej majątku. Decyzją z [...] 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej w skrócie: "Kolegium") uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 2 i orzekło, że kwota wymieniona w pkt 1 tej decyzji podlega zwrotowi w terminie 30 dni od daty ostateczności decyzji, na wskazany rachunek bankowy. Jednocześnie organ odwoławczy utrzymał mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 51-51 b ustawy z 12 marca 200 4 r. o pomocy społecznej, regulujące m.in. kwestie kierowania oraz uiszczana odpłatności za korzystanie z usług środowiskowych domów samopomocy. Dalej organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania od momentu złożenia przez E. B. wniosku z dnia 4 lipca 2014 r. o skierowanie jej podopiecznej B. B. do Środowiskowego Domu Samopomocy "Ś. " w P.. Odpowiadając na zarzuty dotyczące podstawy prawnej pobierania tej opłaty przez organ pomocy społecznej (Miejski [...]), a nie stowarzyszenie prowadzące środowiskowy dom samopomocy organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 51b ust. 7 ustawy o pomocy społecznej dochody z tytułu odpłatności za usługi świadczone w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, stanowią dochód budżetu państwa. Natomiast na mocy art. 51b ust. 4 ustawy odpłatność, o której mowa w ust. 1 i 3, nie może być wyższa niż średnia miesięczna kwota dotacji na jednego uczestnika, o której mowa w art. 51 c ust. 3, wyliczona dla ośrodka wsparcia, w którym osoba przebywa. Kolegium następnie wyjaśniło, iż zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl art. 104 ust. 3 ustawy wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Należności, o których mowa w ust. 1, podlegają zwrotowi na rachunek bankowy odpowiednio gminy, powiatu lub samorządu województw (art. 104 ust. 8 ustawy). Uzupełniająco organ wskazał, że na podstawie art. 96 ust. 1 powyższej ustawy obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej spoczywa na: 1) osobie i rodzinie korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej; 2) spadkobiercy osoby, która korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej - z masy spadkowej; 3) małżonku, zstępnych przed wstępnymi osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej - jedynie w przypadku gdy nie dokonano zwrotu wydatków zgodnie z pkt 1 i 2, w wysokości przewidzianej w decyzji dla osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej. W oparciu o art. 96 ust. 2 ww. ustawy wydatki na usługi, pomoc rzeczową, posiłki, zasiłki na ekonomiczne usamodzielnienie, zasiłki okresowe i zasiłki celowe przyznane pod warunkiem zwrotu podlegają zwrotowi w części lub całości, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do zwrotu wydatków przekracza kwotę kryterium dochodowego. Skargę na powyższą decyzję wniosła B. B., reprezentowana przez opiekuna prawnego E. B., zarzucając: naruszenie art. 51b pkt 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez bezprawne naliczanie opłat za usługi nieodpłatne, naruszenie art. 97 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez brak uzgodnienia opłaty za pobyt osoby kierowanej do ośrodka, naliczanie opłat za usługi od 18 września 2014r. mimo braku złożenia wniosku o skierowanie B. B. do ośrodka, w przypadku uznania, że w dniu 18 września 2014r. został złożony prawidłowy wniosek o skierowanie do ośrodka zarzucono naruszenie art. 97 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez brak uzgodnień nowej opłaty za pobyt w ośrodku, 5. naruszenie art. 98 ustawy o pomocy społecznej poprzez brak zwrotu nienależnie pobranych opłat mimo składanych wniosków, 6. naruszenie art. 51 b ust. 6 ustawy o pomocy społecznej poprzez brak zwolnienia z opłaty mimo składanych wniosków, 7. naruszenie art. 51b ust. 1 ustawy w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne wyliczenie wysokości przysługującego dochodu, w szczególności błędne uznanie, że zmiana wysokości renty rodzinnej miała wpływ na zmianę sytuacji dochodowej B. B.. W uzasadnieniu powtórzono zarzuty podniesione w odwołaniu. Wskazano przy tym, iż nałożona opłata miesięczna była stała niezależnie od faktycznego udziału w zajęciach np. w miesiącach letnich zajęcia się nie odbywały, a odpłatność byłą taka sama. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016, po. 718), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości decyzji w sprawie ustalenia wysokości oraz terminu zwrotu należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, t.j. opłat za świadczenie usług przez środowiskowy dom samopomocy, określonych przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.). Zgodnie z art. 51 ust. 1 powołanej ustawy osobom, które ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych, mogą być przyznane usługi opiekuńcze, specjalistyczne usługi opiekuńcze lub posiłek, świadczone w ośrodku wsparcia. Ośrodek wsparcia jest jednostką organizacyjną pomocy społecznej dziennego pobytu (art. 51 ust. 2). Ośrodkiem wsparcia może być ośrodek wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, dzienny dom pomocy, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schronisko dla bezdomnych oraz klub samopomocy (art. 51 ust. 4). Powołana ustawa wyróżnia dwa rodzaje ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, tj. środowiskowy dom samopomocy oraz klub samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi (art. 51 a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Środowiskowy dom samopomocy świadczy usługi w ramach indywidualnych lub zespołowych treningów samoobsługi i treningów umiejętności społecznych, polegających na nauce, rozwijaniu lub podtrzymywaniu umiejętności w zakresie czynności dnia codziennego i funkcjonowania w życiu społecznym (art. 51a ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Z treści art. 51b ust. 1 powoływanej ustawy wynika, iż korzystanie z usług świadczonych w ośrodku wsparcia (w tym środowiskowych domów samopomocy) jest odpłatna, a wysokości tej opłaty ustala się w wysokości 5% kwoty dochodu osoby samotnie gospodarującej lub kwoty dochodu na osobę w rodzinie, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie przekracza kwotę 300% ( do 5 października 2015 r. było to 250%) odpowiedniego kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2. Jedynie korzystanie z klubów samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi jest nieodpłatne (art. 51b ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Zaznaczyć należy, iż odpłatność ta nie może być wyższa niż średnia miesięczna kwota dotacji na jednego uczestnika, o której mowa w art. 51c ust. 3, wyliczona dla ośrodka wsparcia, w którym osoba przebywa (art. 51b ust. 4 ), a dochody z tytułu odpłatności za usługi świadczone w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi stanowią dochód budżetu państwa (art. 51b ust. 7). Decyzję o skierowaniu do ośrodka wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi ( w tym do środowiskowego domu samopomocy) oraz decyzję ustalającą odpłatność za korzystanie z usług w tych ośrodkach wydaje właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego prowadzącej lub zlecającej prowadzenie ośrodka wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 25. ust. 1. ustawy o pomocy społecznej organy administracji rządowej i samorządowej, zwane dalej "organami", mogą zlecać realizację zadania z zakresu pomocy społecznej, udzielając dotacji na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zleconego zadania organizacjom pozarządowym, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3 tej ustawy, prowadzącym działalność w zakresie pomocy społecznej, zwanych dalej "podmiotami uprawnionymi". Jak wynika z akt sprawy taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem Środowiskowy Dom Samopomocy "Ś. " w P. prowadzony jest przez Stowarzyszenie [...] Z art 51b ust. 6 wynika, iż organ kierujący do ośrodka wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz ustalający opłatę za usługi świadczone w tym ośrodku może częściowo lub całkowicie z tej odpłatności zwolnić osoby zobowiązane do odpłatności za usługi w ośrodkach wsparcia. Decyzję o zwolnieniu organ podejmuje jednak na wniosek takie osoby zobowiązanej. Zwrócić należy uwagę, iż szczegółowy sposób funkcjonowania środowiskowych domów samopomocy, tryb kierowania i przyjmowania do środowiskowych domów samopomocy, kwalifikacje osób świadczących usługi, standardy usług świadczonych przez środowiskowe domy samopomocy oraz termin dostosowania środowiskowych domów samopomocy do wymaganych standardów określa wydane na podstawie art. 51a ust. 5 ustawy o pomocy społecznej rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy. Z § 7 ust. 1 tego rozporządzeni wynika m.in., iż skierowanie do środowiskowego domu samopomocy następuje na wniosek składany się do ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o skierowanie. Ponadto w przypadku osób, które po raz pierwszy wystąpiły o skierowanie do domu, decyzję o skierowaniu do domu wydaje się na czas określony, nie dłuższy niż 3 miesiące, konieczny do dokonania przez zespół wspierająco-aktywizujący oceny możliwości zaproponowania osobie indywidualnego planu postępowania wspierająco-aktywizującego oraz okresu, jaki będzie niezbędny do jego realizacji (§ 7 ust. 6 rozporządzenia). W tym miejscu, odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd stwierdza, iż w świetle wskazanych wyżej regulacji, nie budzi wątpliwości postępowanie organu pomocy społecznej w zakresie skierowania B. B. do Środowiskowego Domu Samopomocy "Ś. " z siedzibą w P. oraz ustalenia odpłatności za korzystanie przez nią z usług świadczonych przez ten ośrodek. W aktach sprawy znajdują się dwa wnioski opiekuna prawnego B. B. – E. B., o skierowanie jej podopiecznej do ww. środowiskowego domu samopomocy. Pierwszy z dnia 4 lipca 2014 (k. nr [...] akt adm.) - zakończony decyzją [...] lipca 2014 r. o skierowaniu B. B. do środowiskowego domu samopomocy na okres trzech miesięcy, oraz kolejny - z dnia 18 września 2015 r. – wniesiony ustnie do protokołu (k. 37 akt adm.) – rozpoznany decyzją z dnia [...] października 2014r. o skierowaniu B. B. do ww. środowiskowego domu samopomocy na okres od 15 października 2014 r. do 14 października 2019 r. Ponadto wątpliwości nie budzi sposób ustalenia wysokości ustalonej odpłatności. W ocenie Sądu art. 51 b ust. 1 ustawy pomocy społecznej stanowi lex specialis w stosunku art. 97 ust. 1 tej ustawy, określa bowiem szczegółowo sposób ustalenia wysokości tej opłaty. Jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie przekracza kwotę [...]% (wcześniej 250 %) odpowiedniego kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2, to opłata ta jest ustala w wysokości 5% tego dochodu. W tym wypadku wysokość tej opłaty nie pozostawiono uznaniu organu. Zgodnie z tym przepisem ustalenia wysokości opłaty nie wymaga także uzgodnienia z osobą kierowaną. Jak wskazano to już wcześniej, jedynie korzystanie z usług klubów samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi jest nieodpłatne niezależnie od dochodów osoby korzystającej z tych usług. Stąd też nie można podzielić zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia art. 51b ust. 2, oraz art. 97 ust. 1 i 98 ustawy o pomocy społecznej. Strona skarżąca podniosła, iż organ instancji nie rozpoznał wniosków o zwolnienie B. B. od obowiązku ponoszenia opłat. Tymczasem w aktach sprawy brak jest takich wniosków, a opiekun prawny skarżącej w żaden sposób nie uprawdopodobniła ich złożenia. W aktach spraw znajdują się jedynie pisma E. B. kwestionujące, co do zasady, nałożenie obowiązku ponoszenia takiej odpłatności, na które to pisma organ udzielił odpowiedzi. Zastrzeżenia Sądu nie budzi także sposób ustalenia należnej opłaty. Z akt sprawy wynika, iż B. B. jako osoba samotnie gospodarująca uzyskiwała dochód tytułem renty rodzinnej. Renat rodzinna nie została wymieniona w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który zawiera katalog źródeł dochodu, którego nie wlicza się do dochodu ustalanego na podstawie art. 8 ust. 3 tej ustawy. Ustalona odpłatność w kwocie [...]zł stanowiła od marca 2015 r. 5 % otrzymywanej przez B. B. renty rodzinnej wraz z dodatkami (k. 59 akt administracyjnych). Zauważyć należy, iż skarżąca nie zakwestionowała (nie wniosła odwołania) od decyzji z 28 kwietnia 2015 r., którą Prezydent Miasta P. zmienił wyżej opisaną decyzję z 6 października 2014 r. w zakresie określenia miesięcznej odpłatność za usługi świadczone w środowiskowym domu samopomocy i ustalił ją wysokości [...] złotych miesięcznie. Na obecnym etapie zaskarżona została decyzja określająca obowiązek zwrotu wydatków poniesionych w związku z korzystaniem przez B. B. z zajęć Ośrodka, zatem zakresem tej sprawy nie można objąć decyzji ustalającej odpłatność. Przechodząc natomiast do analizy zaskarżonej decyzji w przedmiocie określenia wysokości i terminu zwrotu należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej zwrócić należy uwagę, iż grupę osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za usługi świadczone w ośrodkach wsparcia (w tym w środowiskowych domach samopomocy) określa przepis art. 96 ustawy o pomocy społecznej. W pierwszej kolejności zobowiązanymi do zwroty wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej jest osoba i rodzina korzystająca ze świadczeń z pomocy społecznej (art. 96 ust. 1pkt 1). Kwestię zwrotu należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, reguluje z kolei art. 104 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 należności te podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wysokość należności podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3). W przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć należność na raty (ust. 4) Jak wynika z akt sprawy skarżąca nie uiściła należnej opłaty za ostatnie trzy miesiące korzystania z usług świadczonych jej w Środowiskowy Domu Samopomocy "Ś. ". tj. za kwiecień, maj i czerwiec 2016 r. (k. 113 akt adm.) Jak wskazano wyżej, na skarżącą prawidłowo nałożono obowiązek uiszczania opłaty miesięcznej za korzystanie z usług tego ośrodka wsparcia, a więc zaległość w uiszczeniu tej opłaty rodziła na organie konieczność ustalenia w oparciu o powołany przepis art. 104 ust. 3 wysokość zaległej należności podlegającej zwrotowi oraz terminy jej uiszczenia. Do dnia 6 czerwca 2016 r. skarżącej przysługiwało uprawnienie do korzystania i z usług świadczonych ww. środowiskowym domu samopomocy, a tym samym do tej daty ciążył na niej związany z tym uprawnienie obowiązek ponoszenia odpłatności miesięcznej. Zauważyć przy tym należy, iż wysokość miesięcznej odpłatności nie jest uzależniona od faktycznego korzystania z przyznanego uprawnienia do usług, ale związana jest z gotowością takiego ośrodka do zapewnienia świadczenia tych usług na rzecz osoby uprawnionej (skierowanej). Jedynie w przypadku korzystania z usług całodobowych w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, odpłatność ustala się proporcjonalnie do okresu pobytu osoby kierowanej takim ośrodku (art. 51b ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Zatem, w ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, iż należna odpłatność za miesiąc czerwiec 2016 r. wynosi [...] zł. mimo, iż skarżąca była uprawniona do korzystania z usług tego ośrodka jedynie do dnia 6 czerwca 2016 r. Sąd dostrzegł, że organ I instancji z urzędu, a więc niejako wbrew treści art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, rozważył czy po stronie skarżącej istnieją szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienia od żądania takiego zwrotu, czy też odroczenia termin płatności albo rozłożenia jej na raty i uznał, iż brak jest takich okoliczności. Niemniej skarżącej nadal przysługuje prawo złożenie wniosku do tego organu o odstąpienie od żądania zwrotu lub o odroczenie termin płatności albo rozłożenia na raty należnej płatności. Uwzględnienie takiego wniosku pozostawione jest jednak uznaniu organu i wymaga ustalenia, iż zaistniały szczególne uzasadnione okoliczności, które powodowałby, iż uiszczenie tych opłat stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy. Ustalenie tych okoliczności, tak jak i ocena przyznania uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej wymaga jednak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co jak wynika z akt sprawy opiekun skarżącej kwestionował. W tym stanie rzeczy Sąd, uznając iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta P. wydane zostały bez naruszenia prawa, oddalił skargę na postawie art. 151 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.