II SA/Po 212/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [..] stycznia 2009r. Nr [..] w przedmiocie warunków zabudowy; postanawia oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. /-/B. Drzazga Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym odmówiła A. J. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że instytucja prawa pomocy ma charakter szczególny i skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby, które znajdują się w rzeczywiście trudnej sytuacji finansowej, bez majątku, bez dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie pokryć niezbędnych bieżących swoich potrzeb. Tymczasem przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja finansowa i majątkowa wskazuje, że może ponieść koszty sądowe niniejszego postępowania w pełnej wysokości. Prowadzona działalność gospodarcza przynosi dochód w wysokości pozwalającej pokryć wszystkie niezbędne koszty bieżącego utrzymania rodziny. Z rocznego zeznania podatkowego wynika, ze dochód brutto jest znacznie wyższy niż podany we wniosku o prawo pomocy. Wnioskodawca nie wskazał by miał jakieś zaległości płatnicze, z przedłożonej dokumentacji wynika, że wszystkie należności reguluje terminowo. Wysokość osiąganego dochodu wskazuje, że wnioskodawca ma także możliwość poczynienia znacznych oszczędności, jednocześnie dysponował dwiema lokatami na łączną sumę około 60.000 zł, co przeczy oświadczeniu zawartemu we wniosku o prawo pomocy, że oszczędności na dzień jego złożenia wynoszą 5.000 zł. Wnioskodawca dysponuje więc wolnymi środkami, którymi może pokryć koszty sądowe w pełnej wysokości. Prócz tego dysponuje majątkiem nieruchomym, który także stanowi źródło dodatkowego dochodu. Mając to na względzie referendarz sądowy uznał, że sytuacja majątkowa i finansowa wnioskodawcy pozwala na uiszczenie pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku w koniecznych wydatkach bieżącego utrzymania rodziny. A. J. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniósł zarzut, iż odmowa prawa pomocy w zasadzie uniemożliwia mu dochodzenie sprawiedliwości. Wskazał, że jego sytuacja finansowa i majątkowa nie jest na tyle dobra, by uzasadniała takie rozstrzygnięcie. W szczególności nie uzasadnia odmowy przyznania prawa pomocy posiadanie przez wnioskodawcę majątku nieruchomego, bowiem – jak wskazał – on i jego rodzina muszą gdzieś mieszkać. Ponadto dochody osiągane z prowadzonej działalności gospodarczej przeznacza na bieżące potrzeby utrzymania całej rodziny i nie może z nich pokryć kosztów sądowych, tym bardziej, że jedno z dzieci choruje, a koszty jego leczenia i utrzymania są wysokie. Podał również, że posiadane oszczędności są wyrazem zapobiegliwości i stanowią zabezpieczenie rodziny na przyszłość. Tak więc nie chciałby ich uszczuplać w sytuacji narastającego kryzysu ekonomicznego. W ocenie skarżącego jego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uzasadniony. W przypadku, gdyby jednak Sąd uznał, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, albowiem nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wobec skutecznego wniesienia przez A. J. sprzeciwu – na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) - postanowienie z 4 czerwca 2009r. utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym ma miejsce wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki (M. Niezgódka-Medek [w:] Bogusław Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 554-555). W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że A. J. nie zasługuje na przyznanie prawa pomocy zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Z przedłożonych przez niego dokumentów wynika, że ma on na utrzymaniu niepracująca żonę i dwoje dzieci, w tym jedno chore na astmę. Posiada dom o pow. 180 m2, 1,98 ha ziemi rolnej oraz nieruchomość o pow. 134 m2, którą wykorzystuje do prowadzenia działalności gospodarczej (k. 21 akt sądowych). Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że uzyskuje on miesięcznie dochód w granicach 1500-2000 zł netto (k. 15) lub, jak również podał, 4.500 zł brutto (k. 22). Roczne zeznanie podatkowe za rok 2008 dowodzi, że wnioskodawca uzyskał dochód w wysokości 104.462,27 zł, co miesięcznie daje kwotę ok. 8705 zł brutto (k. 31), a więc znacznie wyższą niż podana przez wnioskodawcę. Zauważyć należy, że uzyskiwane dochody pozwoliły mu na zgromadzenie znacznych oszczędności – dwóch lokat na kwoty 23.489,12 zł (k. 46) oraz 25.000 zł (k. 47). Nie sposób zatem podzielić twierdzenia wnioskodawcy, jakoby uzyskiwane dochody starczały mu jedynie na bieżące utrzymanie siebie i rodziny. Wskazać również trzeba, że skarżący posiada samochód dostawczy marki Volkswagen Transporter. Jest też leasingobiorcą samochodu osobowego marki Honda i opłaca z tego tytułu miesięczną ratę w wysokości 2.228,01 zł (k. 21). Poza koniecznymi kosztami utrzymania siebie i rodziny w postaci opłat za podatek od nieruchomości i podatek rolny, rachunków za prąd, telefon, wywóz nieczystości, za wodę, zakup leków i żywności wnioskodawca i jego żona posiadają polisy na życie, uiszczając z tego tytułu miesięczne składki w łącznej kwocie ok. 573 zł. Zdaniem Sądu już samo opłacanie co miesiąc wysokiej raty leasingowej za samochód oraz składek za polisy na życie (łącznie koszt ok. 2.800 zł) świadczy o tym, że wnioskodawca i jego rodzina nie pozostają w trudnej sytuacji materialnej. Stać ich bowiem na ponoszenie dodatkowych wydatków, które nie stanowią zaspokojenia niezbędnych bieżących potrzeb. Zważywszy zatem, że podstawowe koszty związane z udziałem A. J. w niniejszej sprawie sprowadzają się do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, oczywiste jest, biorąc pod uwagę choćby stan oszczędności skarżącego, że jest on w stanie ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego wniosek A. J. o przyznanie prawa pomocy należało w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oddalić. /-/B. Drzazga