II SA/Po 213/11
WyrokWSA w Poznaniu2011-05-12
Skład orzekający: Jakub Zieliński, Maria Kwiecińska, Elwira Brychcy
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Służby Więziennej, posiadający w dniu złożenia wniosku o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego lokal mieszkalny odpowiadający przysługującej mu powierzchni, może otrzymać taką pomoc?Ratio decidendi
Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego przysługuje funkcjonariuszowi Służby Więziennej tylko wtedy, gdy w dniu złożenia wniosku nie ma on zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej. Posiadanie lokalu mieszkalnego odpowiadającego przysługującej powierzchni w dniu złożenia wniosku wyklucza prawo do tej pomocy, niezależnie od późniejszej zmiany przepisów.Stan faktyczny
Funkcjonariusz Służby Więziennej J. J. złożył w dniu 30 lipca 2009 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, dołączając umowę kupna lokalu mieszkalnego zawartą w sierpniu 2008 r. oraz umowę kredytu hipotecznego. Organ odmówił przyznania pomocy, wskazując, że w dniu złożenia wniosku J. J. posiadał lokal mieszkalny odpowiadający przysługującej powierzchni w miejscowości pobliskiej. Skarżący podniósł, że zgodnie z wcześniejszym rozporządzeniem i orzecznictwem nabycie lokalu przed złożeniem wniosku nie wyklucza prawa do pomocy finansowej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2011 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. z dnia [...] 2011r. Nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego; oddala skargę /-/E. Brychcy /-/J. Zieliński /-/M. Kwiecińska
Decyzją z dnia [...] 2010 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w P. działając na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 184 w zw. z art. 171 pkt 2, art. 187, art. 192, pkt 4, art. 268 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010r o Służbie więziennej oraz § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej odmówił J. J. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego J. J. złożył w dniu 30 lipca 2009 r. załączając do niego umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu i umowę sprzedaży nieruchomości położonej w L. przy ulicy W. [...] m. [...], zawartą w formie aktu notarialnego, Repertorium A Nr [...] z dnia 13 sierpnia 2008 r. oraz umowę o kredyt hipoteczny Nr [...] zaciągniętego przez wnioskodawcę w [...] Banku S.A. z siedzibą w W., na zakup ww. lokalu mieszkalnego.
Dalej organ wskazał, iż zgodnie z art. 268 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie więziennej postępowania dotyczące decyzji w sprawach przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, są prowadzone na podstawie przepisów tej ustawy. Tym samym wniosek J. J. winien być rozpoznany na gruncie ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. Dalej Dyrektor Aresztu Śledczego w P.u wskazał, iż zgodnie z treścią art. 184 ust. 1 powoływanej ustawy funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Jednakże zgodnie z teścia art. 187 tej ustawy lokalu mieszkalnego nie przydziela się funkcjonariuszowi:
1. w razie otrzymania pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust. 1;
2. posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny w spółdzielni mieszkaniowej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy albo lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej;
3. którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2;
4. w razie zbycia przez niego lub jego małżonka lokalu mieszkalnego lub domu, o którym mowa w pkt 2.
Organ stwierdził, iż z zgromadzonego w sprawie materiału wynika, iż w dniu złożenia wniosku J. J. posiadał prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej w miejscowości pobliskiej (art. 187 pkt 2). Tym samym jego wniosek o przyznanie pomocy finansowej należało załatwić odmownie.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. J. podnosząc, iż w chwili złożenia wniosku o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego od funkcjonariusza Działu Kwatermistrzowskiego uzyskał informację, iż nie miało znaczenia w jakim czasie zostaje złożony wniosek, tj. przed, czy po uzyskaniu umowy notarialnej kupna mieszkania. Taki stan rzeczy wynikał także z rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 roku, które to w § 5 ust. 3 pkt 4 nakładało obowiązek przedłożenia wraz z wnioskiem, umowy kupna lokalu mieszkalnego sporządzonej w formie aktu notarialnego, wymuszając tym samym złożenie kompletu dokumentów niezbędnych w postępowaniu. Również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 29 kwietnia 2009 r. stwierdził, iż nabycie przez funkcjonariusza Służby Więziennej domu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej, nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy.
Ponadto odwołujący podniósł, iż skoro Dyrektor Aresztu Śledczego w P. nie podziela powyższej interpretacji przepisów, to należy stwierdzić, iż doszło do naruszenia art. 9 kpa poprzez działanie na szkodę strony w związku z nienależytym i mało wyczerpującym informowaniem strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Ponieważ przedmiotowy wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego był zgodny z obowiązującą w dniu złożenia wykładnią prawa, według skarżącego to po stronie organu leży wina naruszenia obowiązującego (zgodnie z art. 35 KPA) terminu rozpatrzenia jego wniosku, tj. wydanie decyzji po roku i czterech miesiącach oraz narażenie na utratę uprawnień. W tej sytuacji rozpatrywanie sprawy w świetle art. 268 ust. 2 Ustawy o Służbie Więziennej z dnia 9 kwietnia 2010 r. jest niezasadne.
Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w P. utrzymał w mocy zaskarżona decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w P. z dnia [...] 2010 r. stwierdzając, iż jest rzeczą bezsporną, że J. J. w dniu złożenia wniosku o przyznawanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego posiadał tytuł prawny, w postaci prawa własności do lokalu mieszkalnego nr 17 w L., przy ulicy W. [...] , co potwierdza akt notarialny rep. A nr [...] z dnia 13 sierpnia 2008 r. Ponadto J. J. w dniu składania wniosku oświadczył, że ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe ponieważ skończył remont lokalu. W związku z powyższym organ uznał, że w dniu złożenia wniosku J. J. posiadał w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny i miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Wspomniany wyżej lokal mieszkalny odpowiada co najmniej przysługującej funkcjonariuszowi powierzchni mieszkalnej, a zatem w przypadku J. J. ziściła się okoliczność określona w art. 187 pkt. 2 ustawy, wykluczająca przyznanie mu pomocy finansowej.
Organ odwoławczy podniósł także, iż nie ulega wątpliwości, że wniosek J. J. został złożony w dniu 30 lipca 2008 r., a sprawa wszczęta w wyniku tego wniosku nie została zakończona decyzja ostateczną do dnia 13 sierpnia 2010 r., wobec czego na postawie art. 268 ust. 2 ustawy powinna ona zostać rozpatrzona na podstawie ustawy o Służbie Więziennej z dnia 9 kwietnia 2010 r.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia terminu do rozpatrzenia sprawy Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w P. zauważył, iż odwołujący był informowany w trybie art. 36 kpa o rozpatrzeniu jego wniosku w późniejszym terminie z jednoczesnym
podawaniem przyczyny zwłoki oraz oznaczeniem nowego termin rozpatrzenia sprawy.
J. J. wywiódł skargę na powyższą decyzję Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w P..
Skarżący podniósł, iż z regulacji obowiązującej w momencie złożenia przedmiotowego wniosku o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego tj. § 5 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego wynikało, iż prawodawca ówcześnie dopuszczał sytuację, gdzie wnioskodawca zakupił już lokal, o dofinansowanie, którego następnie wystąpił. Nie może być wątpliwości, iż można było w sposób skuteczny prawnie przedłożyć wniosek o dofinansowanie zakupu lokalu mieszkalnego także po dacie zawarcia umowy kupna tego lokalu. Skarżący podniósł, iż stanowisko takie znalazło potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazując przy tym na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r. I OPS 7/08. Fakt, iż w dacie złożenia wniosku o pomoc finansową wnioskodawca jest już właścicielem stosownego lokalu mieszkalnego, nie powinien skutkować odmową tej pomocy, gdy nabycie danego lokalu nastąpiło w sytuacji posiadania prawa do skutecznego ubiegania się o taką pomoc.
Zdaniem skarżącego powołane wyżej stanowisko znajduje zastosowanie także na gruncie obecnie obowiązujących przepisów.
Skarżący podniósł, iż w świetle zapewnień służby kwatermistrzowskiej Aresztu Śledczego w P., jedyną przeszkodą wypłaty pomocy był brak środków finansowych. Sprawa miała jednak zostać załatwiona pozytywnie w okresie późniejszym. Jednakże zgodnie z treścią § 6 powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. pomimo braków środków finansowych istniała możliwość wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej i jej wypłaty w późniejszym terminie. Zatem nawet przy braku środków finansowych wniosek należało rozpatrzyć co do zasady. Brak było podstawy do zwlekania z rozpatrzeniem wniosku przez tak długi okres jak w przedmiotowej sprawie. Zdaniem skarżącego brak odniesienia się do tej kwestii przez organ II instancji stanowi naruszenia art. 107 § 3 kpa.
W ocenie skarżącego rozstrzygnięcie (gdyby rzeczywiście uznać, że zmiana prawa skutkowała pogorszeniem sytuacji strony), stoi w sprzeczności z wielokrotnie podnoszoną przez sądy zasadą ochrony praw nabytych (art. 2 oraz art. 64 Konstytucji RP). Skoro obywatel poniósł wydatek warunkujący uzyskanie pomocy finansowej, a następnie wnioskował o jej udzielenie w stanie prawnym, który nie budził wątpliwości, to ewentualna zmiana prawa nie powinna teraz rzutować negatywnie na rozstrzygnięcie co do udzielenia pomocy.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. reprezentowany przez r. pr. W. M. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) kontrola sądu administracyjnego, ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, iż brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż w czasie pomiędzy wszczęciem przedmiotowego postępowania administracyjnego w sprawie przyznania J. J. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w dniu 30 lipca 2009 r. (data wpłynięcia wniosku) a wydaniem decyzji organu I instancji w dniu 30 listopada 2010 r. uległy zmianie przepisu regulujące przyznanie tej pomocy. Z dniem 13 sierpnia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2010r o Służbie Więziennej ( Dz. U. z 2010 r. nr 79, poz. 523 ze zm.) zastępująca ustawę o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r.
Kwestie zaspakajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy służby więziennej zostały uregulowane w rozdziale 18 nowej ustawy, a w artykule 268 § 2 tej ustawy ustawodawca przewidział, iż postępowania dotyczące decyzji w sprawach lokalu mieszkalnego, przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania albo równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, są prowadzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy.
W tej sytuacji przy rozpoznaniu wniosku J. J. z dnia 30 lipca 2009 r. zastosowanie znalazły przepis ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. jakkolwiek wniosek został złożony pod rządami ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r.
Zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523), funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. Prawo to realizuje się przez: 1) przydział lokalu albo 2) przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 171 ). Stosownie do treści art. 184 ust. 1 powołanej ustawy, funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej.
Z powyższej regulacji wynika, iż potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza Służby Więziennej mogą być zaspokajane w dwojaki sposób. Podstawową formą pomocy funkcjonariuszom w uzyskaniu mieszkania jest przydział w drodze decyzji administracyjnej lokalu z zasobów mieszkaniowych określonych w art. 172 powołanej ustawy. Dopiero, gdy przydziału takiego nie dokonano, funkcjonariuszowi można przyznać pomoc finansową o jakiej mowa w art. 184 ust. 1 tej ustawy.
Z kolei w art. 187 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej ustawodawca przewidział, iż lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej (a zatem także pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust. 1) nie przydziela się funkcjonariuszowi
1) w razie otrzymania pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust. 1;
2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny w spółdzielni mieszkaniowej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy albo lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej;
3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2;
4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka lokalu mieszkalnego lub domu, o którym mowa w pkt 2.
Kwestia przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przez funkcjonariusza służby więziennej była w podobny sposób uregulowana we wcześniej obowiązującej ustawy o Służbie więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r. Na gruncie uprzednio obowiązujących przepisów, tak samo jak na gruncie ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. pojawiły się wątpliwości, czy sam fakt bycia w dniu wszczęcia postępowania przez funkcjonariusza lub jego małżonka właścicielem lub współwłaścicielem (obecnie posiadacze) w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal lokalu mieszkalnego stanowiący odrębną nieruchomość lub domu (obecnie także posiadania lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej lub domu mieszkalno-pensjonatowego) odpowiadającemu co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, stanowił wystarczającą przesłankę do odmowy przyznania pomocy finansowej.
W kwestii tej wypowiedział się Naczelny Sądu Administracyjny w uchwale z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OPS 7/08 (dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przewidziana ustawą pomoc finansowa nie została ukształtowana jako prawo z tytułu samego pełnienia służby w charakterze funkcjonariusza Służby Więziennej. Nie może być też ona uznawana jako dodatkowy przywilej tej grupy zawodowej, co musiałoby budzić uzasadnione wątpliwości z punktu widzenia zasady równego traktowania obywateli. Sąd powołując się na orzecznictwo wydane w oparciu o podobne uregulowania dotyczące prawa funkcjonariusza Policji do lokalu mieszkalnego wskazał, iż celem przepisów określających prawo funkcjonariuszy Policji (a także Służby Więziennej) do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej jest doprowadzenie do sytuacji, aby funkcjonariusz w służbie stałej mieszkał w miejscowości w której pełni służbę lub miejscowości pobliskiej. Jeżeli posiada on odpowiednie mieszkanie w miejscowości w której pełni służbę lub miejscowości pobliskiej, to cel tych przepisów jest osiągnięty.
Pomocy finansowej nie można utożsamiać z bezzwrotnym co do zasady świadczeniem udzielanym przez Państwo na spłatę wszystkich wydatków związanych z nabyciem domu (lokalu) mieszkalnego. Świadczenie to przysługuje nie w związku z uzyskaniem domu (lokalu), ale na ich uzyskanie, czyli w celu uzyskania mieszkania umożliwiającego funkcjonariuszowi zamieszkanie w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej.
Sąd wyjaśnił, iż pomoc finansowa nie jest świadczeniem udzielanym z urzędu lecz na wniosek funkcjonariusza. Dopiero po złożeniu wniosku wraz z wymaganą dokumentacją organ może prowadzić postępowanie w sprawie przyznania takiej pomocy. Zatem kwestia czy funkcjonariusz ten spełnia przesłanki do otrzymania przedmiotowego świadczenia mogła być rozważana tylko po zgłoszeniu roszczenia, a nie na dzień nabycia domu (lokalu). W tej sytuacji istotne było czy w dacie złożenia wniosku funkcjonariusz spełniał podstawową przesłankę do otrzymania takiego przydziału, a mianowicie miał niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przyjęcie innej interpretacji prawa do pomocy finansowej musiałoby prowadzić do uznania, że świadczenie to przysługuje każdemu funkcjonariuszowi, w każdym czasie i niezależnie od tego, jakie aktualnie posiada warunki mieszkaniowe. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż ocena, czy funkcjonariusz spełnia przesłanki do pomocy finansowej powinna uwzględniać stan na dzień wszczęcia postępowania, mimo iż co do zasady rozpatrzenie sprawy administracyjnej następuje według stanu istniejącego w dniu wydania decyzji. Realizacja przedmiotowego uprawnienia zależy przede wszystkim od tego, czy funkcjonariusz, występując o pomoc finansową ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, natomiast drugorzędne znaczenie ma data rozpatrzenia żądania, która w sposób oczywisty zależy od ilości wniosków złożonych przez inne osoby oraz wysokości posiadanych przez organ środków finansowych. Sąd podkreślił wyraźnie, iż decydujące znaczenie ma sytuacja mieszkaniowa funkcjonariusza składającego wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, a zatem pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi tylko wówczas, gdy zgłaszając roszczenie nie miał on zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej. Istotne zatem jest to, jak należy rozumieć zaspokojenie prawa funkcjonariusza do lokalu, a inaczej mówiąc zaspokojenie jego potrzeb mieszkaniowych z uwzględnieniem przysługującej normy powierzchni mieszkalnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego bezspornym zatem jest, że pomoc ta nie przysługuje funkcjonariuszowi, który składając wniosek, posiada (mieszka, zajmuje) taki lokal lub dom w zakresie odpowiadającym co najmniej przysługującej powierzchni mieszkalnej. Chodzi tu przy tym niewątpliwie o dom (lokal) nadający się do zamieszkania. Trudno bowiem mówić o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na przykład w sytuacji nabycia domu w budowie czy w stanie surowym.
W ocenie Sądu rozpatrującego przedmiotową sprawę, przedstawiony powyżej pogląd pozostaje aktualny na gruncie obowiązującej ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie więziennej. Zatem dla ustalenia czy funkcjonariuszowi służby więzionej przysługuje prawa do przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego istotne na gruncie obowiązującej ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. i jest stwierdzenie, iż potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza w chwili złożenia wniosku nie były zaspokojone nawet jeżeli w dniu złożenia wniosku, on lub jego małżonek, posiadał w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny w spółdzielni mieszkaniowej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy albo lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący wraz z małżonką D. J., umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego w dniu 13 sierpnia 2008 r. (repertorium A nr [...]) nabyła na własność lokal mieszkalny nr [...] o powierzchni użytkowej 51,40 m2 położony przy ul. W. [...] w L.. Na zakup przedmiotowego lokalu skarżąca zaciągnęła w dniu 10 sierpnia 2007 r. kredyt hipoteczny w [...] Bank S.A. z siedzibą w W.. J. J. pismem z dnia 30 lipca 2009 r. oświadczył, iż był zmuszony dokonać remontu zakupionego lokalu, który zakończył się 30 lipca 2009 r. i w tym dniu skarżący wprowadził się do mieszkania, a jego potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż w chwili złożenia wniosku o pomoc finansową na cele mieszkaniowe skarżący miał, zgodnie z swoim oświadczeniem, zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Nabyty przez niego lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej 51,40 m2 znajduje się w miejscowości pobliskiej do miejscowości pełnienia służby (art. 170 ust. 1 i ust. 4a ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej) i odpowiada przysługującej funkcjonariuszowi powierzchni mieszkalnej. To z kolei powoduje, iż organy administracji słusznie uznały, iż skarżący nie jest uprawniony do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji przydziałowej (art. 187 pkt 2 ww. ustawy).
W związku z powyższym trzeba zauważyć, iż na ustalenie czy J. J. przysługiwała pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego, nie miała wpływu podnoszona przez niego okoliczność naruszenia przepisów postępowania administracyjnego regulujących terminy załatwienia sprawy administracyjnej (art. 35 kpa). Jak wynika to z przytoczonej wcześniej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w z dnia 29 kwietnia 2009r. sygn. akt I OPS 7/08, fakt, że w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej (30 lipca 2009 r.) J. J. miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, wykluczał przyznanie mu tej pomocy także w oparciu o przepisu obowiązującego w dniu złożenia wniosku – tj. ustawy o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r. Wejście w życie ustawy z dnia 9 lipca 2010 r. i rozpoznanie jego wniosku na podstawie nowych przepisów, nie wpłynęło na jego sytuacje prawną w tym zakresie.
Nie można zatem mówić o naruszeniu zasady praw nabytych z uwagi na zmianę przepisów regulujących kwestię pomocy finansowej związanej z uzyskaniem lokalu mieszkalnego. Gdyby skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej po zakupieniu lokalu, ale przed zakończeniem prowadzonego w nim remontu, wykazując, iż z uwagi na stan fizyczny zakupionego mieszkania nie nadawało się ono w chwili złożenia wniosku do zamieszkania, a zatem potrzeby mieszkaniowe wnioskodawcy nie byłyby zaspokojone, to jego wniosek znajdowałby uzasadnienie zarówno w świetle przepisów ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. jak i obecnie obowiązującej ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. Trzeba zaznaczyć, iż prawo uzyskania pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza służby więziennej, jest jego uprawnieniem, z którego może, ale nie musi korzystać. Upragnienie to przysługuje mu jedynie do chwili zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych w zakresie określonym ustawą. Skoro skarżący nie skorzystał z swojego prawa (nie złożył stosownego wniosku) w czasie gdy nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych to nie może domagać się przyznania pomocy po ich zaspokojeniu.
Jeszcze raz należy podkreślić, iż dla ustalenia czy skarżącemu w dniu 30 lipca 2009 r. przysługiwało prawo otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego istotnym było ustalenie czy w momencie złożenia wniosku jego potrzeby mieszkaniowe były zaspokojone w zakresie przewidzianym w ustawie o Służbie więziennej z dnia 9 kwietnia 2010 r. Skoro J. J. w dniu złożenia wniosku zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym w miejscowości pełnienia służby, do którego to lokalu posiadał spółdzielcze prawo własnościowe i lokal ten spełniał normy powierzchni mieszkalnej określone w art.173 powołanej ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. to w dniu złożenia wniosku, zgodnie z treścią art. 187 pkt 2 w zw. z art. 184 tej ustawy prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego mu nie przysługiwało.
W tej sytuacji Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło