II SA/Po 215/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 lipca 2010 r. sprawy ze skargi B. G. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lutego 2010r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. /-/ E. Podrazik /-/ E. Brychcy /-/ A. Łaskarzewska Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 roku, znak [...], Burmistrz Z. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 14 poz. 85) orzekł o wymeldowaniu B. G. z pobytu stałego w miejscowości N., gmina Z. Rozstrzygnięcie to zostało doręczone B. G., w trybie doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi – przesyłkę odebrała matka skarżącej M. T. w dniu [...] grudnia 2009 roku (k. 54 akt administracyjnych organu I instancji). Pismem z dnia [...] stycznia 2010 roku (data wpływu do Urzędu Miejskiego w Z. – k. 1 akt administracyjnych organu II instancji) B. G. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc przy tym o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Skarżąca wyjaśniła, iż w toku postępowania podała jako adres do korespondencji adres swojej mamy – N. Decyzja o wymeldowaniu została doręczona jej mamie osobiście. M. T. nie poinformowała jej jednak o tym fakcie w terminie 14 dni. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 roku, znak [...], Wojewoda Wielkopolski, na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30 poz. 168), odmówił B. G. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ zauważył, że adres – N. – został wskazany przez samą skarżącą. Odbioru korespondencji pod tym adresem dokonała w dniu [...] grudnia 2009 roku M. T., wobec czego należy uznać, że decyzja Burmistrz Z. z dnia [...] grudnia 2009 roku stała się ostateczna w dniu [...] grudnia 2009 roku. Organ podniósł, iż miernik winy ma charakter obiektywny, a wnioskodawca nie musi udowadniać okoliczności przemawiających za przywróceniem terminu, lecz wystarczy by je tylko uprawdopodobnił. Złożony przez B. G. wniosek o przywrócenie terminu nie zawiera jednak uzasadnienia oraz nie uprawdopodobnia przyczyn niezawinionego uchybienia terminu. Skarżąca nie powołała w nim żadnych okoliczności uzasadniających brak winy, tym bardziej, że możliwość skorzystania z instytucji przywrócenia terminu wiąże się przede wszystkim z nagłą chorobą, uniemożliwiającą faktyczne podejmowanie czynności przez stronę. Tymczasem, jak podaje skarżąca, korespondencję otrzymała ona po 14 dniach od doręczenia matce, prawdopodobnie w dniu [...] grudnia 2009 roku. W tej sytuacji, wniesienie w dniu [...] stycznia 2010 roku odwołania nastąpiło i tak z przekroczeniem terminu. B. G. zaskarżyła powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając swoje żądanie, skarżąca wskazała, że decyzja Burmistrza Z. z dnia [...] grudnia 2009 roku została doręczona jej matce, a dopiero po upływie około 14 dni jej samej. W tej sytuacji, nie może ona ponosić winy za upływ tak długiego okresu czasu pomiędzy wydaniem rozstrzygnięcia a uzyskaniem informacji o tym fakcie. W opinii skarżącej, nie ciążył na niej ponadto obowiązek udowodnienia okoliczności przemawiających za brakiem winy. W tej mierze Wojewoda Wielkopolski powinien był przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe. Jednocześnie zdaniem skarżącej organ powinien przyjąć subiektywny miernik staranności przy ocenie winy. B. G. podniosła także, że Wojewoda Wielkopolski winien był wydać także postanowienie o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem terminu. Zaniechanie w tej mierze uniemożliwia jej bowiem ewentualne wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30 poz. 168). W świetle art. 129 § 2 kpa, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zachowanie wspomnianego terminu ma kluczowe znaczenie, gdyż w razie jego przekroczenia organ odwoławczy na podstawie art. 134 kpa stwierdzi niedopuszczalność odwołania oraz wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. Instytucją łagodzącą powyższe negatywne skutki procesowe jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 58 kpa, może z niej skorzystać osoba zainteresowana, jeżeli w swoim wniosku, złożonym w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobni, że naruszenie terminu nastąpiło bez jej winy. Wątpliwości, jakie wyłoniły się w toku rozpatrywania niniejszej sprawy dotyczą kwestii skuteczności doręczenia decyzji Burmistrza Z. z dnia [...] grudnia 2009 roku. Prawidłowe ustalenie tej okoliczności warunkuje bowiem odpowiedź na pytanie o to, czy zachowany został zarówno 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, jak i w konsekwencji 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W tej mierze ustawodawca wskazuje w art. 40 § 1 kpa, że pisma w toku postępowania administracyjnego doręcza się stronie, a gdy strona działa poprzez przedstawiciela – pisma doręcza się temu przedstawicielowi. Z kolei według art. 43 kpa, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Naczelny Sąd Administracyjny słusznie zauważył w wyroku z dnia 3 kwietnia 1996 roku, sygn. akt SA/Ka 1312/95, LEX nr 26708, że doręczenie zastępcze – opisane w art. 43 kpa – rodzi tylko domniemanie prawne, iż pismo istotnie zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może jednak być obalone, jeśli adresat wykaże, że w rzeczywistości doręczenie nie miało miejsca z przyczyn od niego niezależnych. W konsekwencji skutecznego przeprowadzenia takiego dowodu otwiera się droga do żądania przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Odnosząc dotychczasowe rozważania do przedmiotowej sprawy, Sąd powziął wątpliwości co do trafności rozstrzygnięcia Wojewody. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że fakt posługiwania się przez ustawodawcę w treści art. 58 kpa pojęciem uprawdopodobnienia nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podjęcia działań, mających na celu wyjaśnienie okoliczności sprawy. Postępowanie w tej mierze powinno zatem zmierzać do weryfikacji wniosku skarżącej, sprawdzenia okoliczności tam przytoczonych. Jednocześnie, nie można podzielić poglądu Wojewody, iż skarżąca nie przytoczyła żadnych faktów na usprawiedliwienie przekroczenia terminu. Kwestią odrębną pozostaje natomiast ocena wiarygodności powołanych zdarzeń, jakiej powinien był dokonać organ. Tymczasem w uzasadnieniu do zaskarżonego postanowienia z dnia [...] lutego 2010 roku brak jest jakiegokolwiek ustosunkowania się do okoliczności powołanych przez B. G. Organ nie wskazał, czy i w jakim zakresie dał wiarę argumentom zawartym we wniosku, bądź też wiary tej im odmówił. Uzasadnienie nie wypowiada się także co do dowodów, na jakich oparto rozstrzygnięcie, ani też nie zawiera uwag co do potrzeby prowadzenia ewentualnego uzupełniającego postępowania dowodowego. Trudno zatem zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody Wielkopolski, iż skarżąca nie powołała się na żadne okoliczności, które świadczyłyby o braku jej winy w przekroczeniu terminu. Organ administracji publicznej w ocenie Sądu nie rozważył również należycie kwestii winy skarżącej w uchybieniu terminu. Wojewoda Wielkopolski w przedmiocie podnoszonego przez B. G. zarzutu niepowiadomienia jej przez matkę o odebranej przez nią korespondencji, zauważa jedynie, iż przesyłkę pod nieobecność adresata doręcza się za potwierdzeniem do rąk dorosłego domownika. W tej sytuacji decyzja stała się ostateczna w dniu [...] grudnia 2010 roku. Wniosek ten nie wydaje się jednak całkowicie uprawniony w świetle dotychczasowych rozważań. Doręczenie zastępcze, do jakiego doszło w sprawie, powoduje bowiem powstanie domniemania prawnego, którego weryfikacja powinna nastąpić właśnie na etapie postępowania o przywrócenie terminu. Przyjęcie – jak zdaje się zakładać organ – że działania M. T. wywołują skutki bezpośrednio dla skarżącej wymagałoby natomiast udzielenia przez B. G. pełnomocnictwa do doręczeń swojej matce, co jednak nie znajduje odzwierciedlenia w aktach administracyjnych. Jeżeli zatem pismo skarżącej zmierzało do obalenia przedmiotowego domniemania, to organ administracji winien był podjąć próbę ustalenia, czy M. T. rzeczywiście powiadomiła swoją córkę z opóźnieniem o fakcie odebrania przesyłki, a jeśli tak, to ile dni trwało to opóźnienie. Działania w tej mierze nie zostały jednak podjęte, co wobec powołanych powyżej braków w zgromadzonym materiale dowodowym prowadzi do wniosku, że także i ta przesłanka nie została ustalona przez organ z wymaganą starannością. Wreszcie, należy zwrócić uwagę, że organ administracji publicznej nie zbadał, czy zachowany został 7-dniowy okres do złożenia wniosku o przywrócenie terminu z art. 58 § 2 kpa. Za niewystarczające należy uznać w tej mierze poprzestanie jedynie na wyjaśnieniu skarżącej, tym bardziej, że jak podała ona w skardze, matka przekazała jej przesyłkę "po upływie około 14 dni". Takie niejednoznaczne stwierdzenie nie może stanowić bowiem podstawy do ustalenia czy wniosek o przywrócenie terminu był w ogóle dopuszczalny. Organ pownien był co najmniej podjąć starania, by ustalić dokładną datę ustania przyczyny uchybienia terminowi przez skarżącą. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż Wojewoda nie zgromadził ani nie rozważył materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Brak kluczowych ustaleń stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa, gdyż dopiero w oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego można rozpatrywać czy dana okoliczność została rzeczywiście wykazana (art. 80 kpa). Nieustalenie zatem wszystkich istotnych faktów może w efekcie stanowić uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę zmuszony był zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) uchylić zaskarżone postanowienie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ administracji publicznej rozpoznając ponownie sprawę powinien uwzględnić uwagi Sądu, a w szczególności podjąć próbę ustalenia czy rzeczywiście M. T. powiadomiła z opóźnieniem skarżącą o odebranej przez siebie korespondencji, a jeśli tak, to ile dni wynosiło to opóźnienie. Wojewoda Wielkopolski powinien poza tym wyraźnie ustosunkować się do zgromadzonego materiału dowodowego, jego kompletności i wiarygodności. Sąd orzekł o kosztach na podstawie art. 200 wyżej powołanej ustawy oraz o wykonalności w oparciu o art. 152 tejże ustawy. /-/ A. Łaskarzewska /-/ E. Brychcy /-/ E. Podrazik `