II SA/Po 215/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu radcy prawnego B. T. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 października 2018 r. o odmowie przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego /-/J. Szuma Dnia 12 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy zwolnił J. C. od kosztów sądowych i ustanowił dla niego radcę prawnego jako pełnomocnika z urzędu (k. 24-26 akt sądowych). Pismem z dnia 8 maja 2018 r. Wicedziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. wyznaczyła radcę prawnego B. T. jako pełnomocnika skarżącego z urzędu (k. 34 akt sądowych). Z treści pisma wynika, że zostało ono skierowane do samego radcy prawnego. Niezależnie jednak, Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarządzeniem z dnia 11 maja 2018 r. polecił poinformować radcę prawnego B. T. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego J. C.. Zawiadomienie dotarło do adresata 17 maja 2018 r. (k. 36 i 39 akt sądowych). Radca prawny B. T. został zawiadomiony o rozprawie zaplanowanej na 29 sierpnia 2018 r. (k. 43 i 39 akt sądowych). W protokole rozprawy odnotowano, że radca prawny kontaktował się telefonicznie z sekretariatem Sadu i prosił o rozpoczęcie rozprawy o 20 minut później. Sąd przychylił się do tej prośby i mimo, iż skład orzekający był obecny od zaplanowanej godziny 12.40, to jednak wywołanie rozprawy opóźniono do godziny 13.00. O tej godzinie rozprawę wywołano, jednak radca prawny B. T. nie stawił się (zob. protokół z rozprawy – k. 51 akt sądowych). Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Pismem z dnia 6 września 2018 r. pełnomocnik skarżącego radca prawny B. T. wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu i oświadczył, że nie zostały one pokryte w żadnej części. Postanowieniem z dnia 16 października 2018 r., II SA/Po 215/18 referendarz sądowy odmówił przyznania radcy prawnemu B. T. wynagrodzenia za zastępstwo prawne na zasadzie prawa pomocy. W motywach postanowienia wskazano, że przepisy nie nakładają obowiązku uwzględnienia każdego wniosku tego rodzaju. Referendarz sądowy stwierdził, że żądanie przyznania wynagrodzenia za podlega ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach prawa pomocy i ich wpływu na sytuację procesową strony. Pełnomocnikowi wynagrodzenie przysługuje jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej. Odnosząc się do okoliczności sprawy referendarz sądowy podkreślił, że radca prawny B. T. nie podjął czynności, które stanowią faktyczne udzielenie stronie skarżącej pomocy prawnej. W szczególności pełnomocnik nie złożył w imieniu skarżącego żadnego pisma procesowego, jakiegokolwiek wniosku procesowego, pisma rozwijającego zarzuty skargi i jej uzasadnienie, ani nie uczestniczył w rozprawie przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Od postanowienia referendarza sądowego radca prawny, działając na podstawie art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."), złożył sprzeciw. Zarzucił przy tym naruszenie art. 250 P.p.s.a. poprzez błędne ustalenie, że nie podjął czynności procesowych zmierzających do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Zarazem wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie mu wnioskowanego wynagrodzenia. W motywach sprzeciwu radca prawny B. T. wyjaśnił, że aktywnie uczestniczył w wielu równolegle rozpoznawanych i tożsamych sprawach II SA/Po 214/18, II SA/Po 216/18, II SA/Po 217/18 i II SA/Po 218/18. W każdej składał pisma i brał udział w rozprawie. Jedynie w sprawie II SA/Po 215/18 nie zostało złożone pismo procesowe. Odnosząc się do kwestii uczestnictwa na rozprawie pełnomocnik zauważył, że na rozprawę spóźnił się z przyczyn od siebie niezależnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Objęte sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego podlega utrzymaniu w mocy. Podstawę dla wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wynagrodzenia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika stanowi art. 250 P.p.s.a., zgodnie z którym wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem – które zostało trafnie przywołane przez referendarza sądowego – cytowany przepis nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W objętym sprzeciwem postanowieniu stwierdzono, że wniosek radcy prawnego o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne na zasadzie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została sporządzona osobiście przez J. C., a wyrok uchylający zaskarżone postanowienie wydano po rozprawie, w której pełnomocnik nie brał udziału, choć był prawidłowo o niej zawiadomiony. Radca prawny B. T. nie złożył też w sprawie żadnego pisma procesowego. W ocenie Sądu w przypadku niepodjęcia przez pełnomocnika żadnych czynności w sprawie nie ma podstawy, aby przyznać temu pełnomocnikowi wynagrodzenie na podstawie art. 250 P.p.s.a. (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2015, komentarz do art. 250, wyd. el.). Dodać należy, że prawo nie przewiduje możliwości przyznania wynagrodzenia ustanowionemu w ramach prawa pomocy pełnomocnikowi za samo "milczące" popieranie skargi. Sąd uznał, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wnioskodawca, działając jako wyznaczony w sprawie pełnomocnik, nie podjął czynności, które można zakwalifikować jako rzeczywiste udzielenie skarżącej pomocy prawnej, za którą należałoby się wynagrodzenie. Niezależnie od powyższego Sąd podkreśla, że odmowa przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia nie jest tożsama z oceną pracy radcy prawnego jako nienależytej. Sąd zdaje sobie sprawę, że pełnomocnik B. T. miał prawo w ramach profesjonalnej oceny przyjąć z dużym prawdopodobieństwem, iż w sprawie II SA/Po 215/18 należy spodziewać się tożsamego orzeczenia jak w pozostałych sprawach ze skarg J. C.. Fakt, że w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu toczyły się inne sprawy ze skarg skarżącego, nie pozwala jednak przejść do porządku nad faktem, że w niniejszej sprawie pełnomocnik nie był aktywny i nie zrealizował działań, za które może on ubiegać się o wynagrodzenie. Sąd zaznacza, że skoro radca prawny B. T. uznał, iż sprawy ze skarg J. C. są tożsame, to nic nie stało na przeszkodzie, aby złożył pismo chociażby wskazujące na zasadność pozostałych orzeczeń i ponowił dotychczas wyrażone (to jest jak w pozostałych sprawach) stanowisko. Gdy chodzi z kolei o udział w rozprawie, to Sąd podkreśla, że rozpoczęcie rozprawy zostało znacząco opóźnione właśnie na prośbę pełnomocnika, jednakże ten mimo to nie stawił się po jej wywołaniu. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. /-/J. Szuma