II SA/Po 2174/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie: Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Protokolant: referent - stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy w P. z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w tej tylko części, w której nie orzeczono o prawie do świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu za czas począwszy od [...] lutego 2002 r., II. zasądza od Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy w P. na rzecz skarżącego J. P. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. /-/ B. Popowska /-/J. Stankowski /-/M. Dybowski 4/II SA/Po 2174/02 U Z A S A D N I E N I E Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. decyzją z dnia [...].09.2001 r. nr [...] przyznał J. P. świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego w wysokości 1290,00 miesięcznie od dnia [...].08.2001 r. do dnia [...].11.2001 r. Decyzja była odpowiedzią na wniosek Strony złożony [...].08.2001 r., w załączeniu przedstawiono kserokopię umowy najmu zawartej od dnia [...].08.2001 r. na czas nieokreślony, dotyczącej lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. [...]. Data początkowa przyznanego świadczenia pokrywała się z datą wejścia w życie umowy najmu, zaś data końcowa wiązała się z faktem, iż w dniu [...].09.2001 r. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa Oddział Terenowy pozyskała kwaterę w P., "która mogła zostać przydzielona Stronie jako kwatera zastępcza". W odwołaniu J. P. domagał się uchylenia decyzji organu I instancji i przyznania świadczenia na okres jednego roku tj. do dnia [...].07.2002r. z uwagi na zmianę umowy najmu mieszkania w ten sposób, iż płatność za najem lokalu zobowiązał się uiścić za cały rok z góry. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy w P. decyzją z [...].10.2001 r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał na brak możliwości zapewnienia żołnierzom wypłaty kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów najmu mieszkania za okres dłuższy niż 1 miesiąc. W/w organ polecił też Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy zbadać sprawę pod kątem możliwości przyznania J. P. kwatery stałej. Ostatnia wskazówka znalazła urzeczywistnienie w formie decyzji przydziału J. P. osobnej kwatery stałej nr [...] wydanej przez Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. w dniu [...].01.2002 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku J. P. o świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów wynajmowanego lokalu mieszkalnego, Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w P. decyzją z dnia [...].05.2002 r. przyznał Stronie w/w świadczenie na okres od [...].11.2001 r. do [...].01.2002 r. tj. do czasu przydzielenia kwatery stałej. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 49 ust. 5 ustawy z 22.06.1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. Nr 86 poz. 433 ze zm.) oraz § 7 i § 8 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 8.10.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wysokości oraz trybu przyznawania świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 121, poz. 1302). W uzasadnieniu organ wyjaśnił motywy przyznania w/w świadczenia na wskazany okres. Data początkowa wiąże się z faktem, iż dopiero [...].10.2001r. Strona "rozliczyła się" z zajmowanego pokoju w internacie garnizonowym "I.", przy czym koszty bezpłatnego zakwaterowania J. P. w pokoju ponosił OT WAM. Datę końcową przedmiotowego uprawnienia wyznacza przydział kwatery stałej. W odwołaniu od w/w decyzji J. P. kwestionuje termin początkowy i termin końcowy przyznanego świadczenia, powołuje się na art. 51 ust. 3 w/w ustawy a także zarzuca organowi naruszenie art. 7 i 8 kpa. Zdaniem Strony żądane świadczenie przysługuje mu od dnia powstania stosunku najmu tj. od [...].08.2001r. do końca lutego 2002 r. Podstawą wyznaczenia daty końcowej nie może być bowiem data wydania decyzji o przydziale kwatery stałej, tylko należy uwzględnić okoliczności o których mowa w art. 51 ust. 3 w/w ustawy. Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. decyzją z dnia [...].07.2002 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nie znajdując w przepisach prawa materialnego podstawy do jej zmiany i zgadzając się z organem I instancji co do poczynionych ustaleń faktycznych. Jako podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia organ w osnowie wskazuje art. 49, a w uzasadnieniu powołuje się także na art. 24 ust. 2 oraz art. 53 ust. 1 ustawy z 22.06.1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (t.j. Dz. U. 2002r., Nr 42, poz.368). W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. P. zarzuca organom I i II instancji błędne ustalenia faktyczne poprzez przyjęcie, że zajmował on pokój w internacie garnizonowym w okresie od sierpnia do października 2001 r. oraz nieprawidłowe zastosowanie art. 24 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, poprzez błędną interpretację, z której wynika, że "prawo do kwatery skarżącego zostało zaspokojone dnia [...].01.2002 r.", tj. w dniu wydania decyzji o przydziale kwatery stałej. Do skargi J. P. załącza m. in. oświadczenie M. L. opatrzone datą [...].08.2002 r. na okoliczność zamieszkiwania Skarżącego w pokoju internatu garnizonowego. W dniu [...].01.2005 r. J. P. wniósł do WSA w Poznaniu pismo procesowe z wnioskami dowodowymi w postaci pisma z dnia [...].08.2002r. Zastępcy Dyrektora Głównego Księgowego Zespołu Hotelowo-Gastronomicznego "I." w P. W odpowiedzi na Skargę Dyrektor WAM Oddział Rejonowy w P. wniósł o oddalenie skargi przytaczając argumentację faktyczną i prawną wskazaną w swojej decyzji z dnia [...].07.2002 r. Organ wniósł także o zasądzenie od Skarżącego kosztów postępowania według norm przypisanych. Sąd zważył, co następuje: Bezspornym w sprawie jest fakt, iż J. P., żołnierzowi Sił Zbrojnych RP, przysługiwało prawo do świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego w sytuacji, kiedy Wojskowa Agencja Mieszkaniowa nie mogła mu przydzielić odpowiedniej kwatery lub zapewnić tymczasowego zakwaterowania z rodziną. Prawo to normował, w obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonych decyzji stanie prawnym, art. 49 ust. 1 ustawy z 22.06.1995r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz. U. 2002r. Nr 42, poz. 368 ze zm.) zwanej dalej Ustawą. (Dla porządku Sąd zauważa, że organ I instancji jako podstawę materialnoprawną decyzji z 15 maja 2002r. wskazał art. 49 ust. 5 Ustawy w brzmieniu z 1995r., Nr 86, poz. 433 ze zm., tymczasem wówczas obowiązywał już tekst jednolity Ustawy; nie zmienił on jednak treści art. 49). Sporny w niniejszej sprawie jest okres w jakim żołnierzowi owe prawo przysługuje. Skarżący uważa, iż przedmiotowe świadczenie finansowe powinien otrzymać od [...].08.2001 r. do [...].02.2002 r. tj. od wejścia w życie umowy najmu. Wskazując termin końcowy, Skarżący powołuje art. 51 ust. 3 (ten artykuł Skarżący podaje w odwołaniu, natomiast w skardze, chyba pomyłkowo wskazuje na art. 53 ust. 2, w uzasadnieniu skargi na art. 52 ust. 3) oraz art. 24 ust. 2 Ustawy. Z wywodów Skarżącego wynika, iż domaga się świadczenia do czasu objęcia przyznanej kwatery stałej, wskazując, że przyjął kwaterę [...].02.2002 r.; w tym dniu otrzymał klucze i fakt ten zaznaczył w protokole przyjęcia kwatery. Organ I instancji orzekł natomiast, iż w/w świadczenie finansowe przysługuje w okresie od [...].11.2001, ponieważ Skarżący w dniu [...].10.2002 r. zwolnił pokój w internacie garnizonowym, do [...].01.2002 r. z uwagi na wydaną Skarżącemu w dniu [...].01.2002 r. decyzję o przydziale kwatery stałej. Stanowisko Sądu w w/w kwestii jest następujące. Ustawa nie określa wprost okresu, w jakim w/w świadczenie przysługuje żołnierzowi. Zagadnienia tego nie normuje też wydane na podstawie art. 49 ust. 6 ustawy rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 20.02.1996 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu zwrotu kosztów dojazdu do miejscowości, w której pełnią czynną służbę wojskową żołnierze zawodowi, i szczegółowych zasad ustalania wysokości oraz tryby przyznawania świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 23 poz. 107 ze zm.), znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 8.10.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wysokości oraz trybu przyznawania świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego (Dz. U. 121 poz. 1302). Przepisy Ustawy pozwalają jednak wyinterpretować normę prawną, wskazującą termin początkowy i termin końcowy okresu, w jakim uprawnienie do świadczenia finansowego, umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego, żołnierzowi przysługuje. I tak podstawą ustalania terminu początkowego jest art. 49 ust. 2 pkt 2 Ustawy, zaś podstawą ustalania terminu końcowego jest art. 24 pkt 1 Ustawy. Z treści art. 49 ust. 2 Ustawy jednoznacznie, zdaniem Sądu wynika, że świadczenie finansowe może być przyznane w sytuacji, gdy żołnierz zwolnił dotychczas zajmowaną kwaterę, a więc od dnia zwolnienia kwatery. Takie stanowisko wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu w wyroku z 01.02.2001r. (sygn. akt: II SA/Po 2068/99). Sąd orzekający w niniejszej sprawie uważa, iż organ I i organ II instancji słusznie przyjęły, iż J. P. kwaterę zwolnił w dniu [...].10.2001 r. Dowodami na tę okoliczność są: Wykazy dotacji budżetowych dla Zespołu Hotelowo - Internatowego "I." w P. w miesiącach: sierpień, wrzesień, październik 2001 r. oraz "karta obiegowa", podpisana przez Skarżącego, na której w rubryce "data ubycia" wymieniony jest dzień [...].10.2001 r. Skarżący nie kwestionuje faktu, że tę kartę podpisał, nie podnosił też żadnych zarzutów w związku z okolicznościami podpisania karty w odwołaniu. Dopiero w skardze Skarżący przedstawia swoją wersję "rozliczenia" zajmowanego pokoju w internacie garnizonowym nie przedstawiając jednak argumentów jednoznacznie podważających znaczenie dowodowe "karty obiegowej" ze wskazaną datą: [...].10.2001 r. Sąd nie znajduje też oparcia materialnoprawnego dla stanowiska Skarżącego, iż świadczenie, które jest przedmiotem zaskarżonych decyzji, winno być przyznane od daty zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego. Odnośnie do terminu końcowego okresu, w jakim żołnierzowi zawodowemu przysługuje w/w świadczenie, Sąd upatruje przyczynę sporu między Skarżącym i organem w odmiennej interpretacji art.24 ust.2 pkt 1 Ustawy. W myśl tego przepisu żołnierz otrzymuje świadczenie finansowe na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego "do czasu realizacji prawa do kwatery". Według Skarżącego chodzi o "przejęcie lokalu", wg organu chodzi o "przydział kwatery stałej" i tu organ wskazuje dzień wydania decyzji w tej sprawie. Różnice zdań wynikają zatem z poszukiwania znaczenia zwrotu "realizacja prawa" na różnych płaszczyznach. Skarżący w sferze faktów, strona przeciwna - w obszarze konstrukcji prawnych. Sąd opowiada się za kierunkiem rozumowania organu. Zdaniem Sądu, ustawodawca w art.24 odwołuje się do instytucji prawnych. Zgodnie z wprost wyrażonym w pkt. 1 ust. 1 art. 24 stanowiskiem: "Prawo do kwatery realizuje się (...) przez 1) przydział l kwatery(...)". Przydział kwatery nie jest zaś czynnością faktyczną (zachowaniem psychofizycznym) ale czynnością konwencjonalną, wywołującą określone skutki prawne. Czynność ta przybiera postać decyzji i stanowi warunek konieczny uzyskania faktycznego władztwa nad rzeczą. Odróżniając porządek prawny w znaczeniu przedmiotowym od prawa podmiotowego należy uznać, iż w art.24 ust.1 i ust.2 Ustawy mowa prawie podmiotowym. W myśl ust.1 - go: "prawo do kwatery realizuje się na wniosek żołnierza zawodowego...". Organ podejmując rozstrzygnięcie w danej sprawie aktualizuje prawo do kwatery stałej w odniesieniu do danego podmiotu. W zakresie dalszych wniosków co do pojmowania zwrotu "realizuje prawo do kwatery" Sąd prezentuje odmienny pogląd niż organ. Zdaniem Sądu, "realizacja prawa do kwatery" nie następuje z momentem wydania decyzji, lecz z chwilą gdy nie może ona być w toku administracyjnym instancji wzruszona, a zatem od momentu, gdy stała się ostateczna. Taka decyzja korzysta z ochrony przez przyznanie jej cech trwałości (art. 16 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego; t.j. Dz. U. 2000, nr 98, poz.1071 ze zm.). Decyzja ostateczna stabilizuje oparte na decyzji skutki prawne (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 4 C.H. Beck, str. 96); w rozważanym przypadku w postaci prawa nabytego: przydziału kwatery stałej. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, od decyzji o przydziale kwatery stałej dla J. P. nie zostało wniesione odwołanie, zatem z upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja stała się ostateczna. Uwzględniając powyższe Sąd jest zdania, że do uzyskania przez decyzję o przydziale lokalu przymiotu decyzji ostatecznej, J. P. przysługiwało prawo do świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. W odniesieniu do w/w kwestii nie znajduje natomiast, zdaniem Sądu, zastosowanie art. 51 ust. 3 Ustawy. Sąd przychyla się do poglądu organów rozstrzygających w rozważanej sprawie, że w/w przepis normuje inne sytuacje, niż tu rozpatrywane. Z podanych wyżej przyczyn, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1273 ze zm. zwanej dalej upsa) uchylono zaskarżone decyzje w tej tylko części, w której nie orzeczono o prawie do świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu za czas począwszy od [...] lutego 2002 r. Skarga w pozostałej części nie zasługiwała na uwzględnienie (art. 151 upsa). W sprawie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 upsa. Rozpatrując ponownie sprawę należy uwzględnić obowiązujący stan prawny, tj. zmiany wprowadzone do analizowanej wcześniej Ustawy ustawą z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2004, nr 116, poz. 1203) oraz odpowiednie przepisy cytowanej noweli, w tym jej artykuł 17. Sąd jest zdania, iż mimo wprowadzenia o ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nowej terminologii i nowych konstrukcji prawnych, w tym "...prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym będącym w dyspozycji Agencji..." (art. 21 Ustawy), uwagi wcześniej wyrażone nt. znaczenia decyzji ostatecznej zachowują swoją aktualność. /-/.B. Popowska /-/.J. Stankowski /-/. M. Dybowski MK