II SA/Po 222/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], na podstawie art. 2 pkt. 2, art. 3, art. 16a, art. 20, art. 23, art. 24, art. 26, art. 30, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952, zwanej dalej: ustawa), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1466), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2018 r., poz. 721), obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie wysokości dochodu za rok 2016 z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (M.P. z 2017 r., poz. 766) oraz art. 104, art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz.1257, zwanej dalej: Kpa) Wójt Gminy [...] odmówił przyznania B. B. (zwanej dalej: skarżąca) prawa do świadczenia na okres zasiłkowy [...] w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę K. M., wskazując, że powodem odmowy jest niespełnienie przesłanek określonych w ustawie. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wywodził, że w dniu [...] sierpnia 2018 r. skarżąca zwróciła się do organu z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matka K. M. na okres zasiłkowy [...]. W międzyczasie w dniu [...] września 2018 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę K. M.. Do dnia [...] listopada 2018 r. toczyło się postępowanie odwoławcze przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w sprawie odmowy świadczenia pielęgnacyjnego na matkę. W dniu [...] listopada 2018 r. wpłynęła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] przyznająca B. B. świadczenie pielęgnacyjne na matkę K. M. na okres od [...] września 2018 r. do [...] września 2019 r. Powołując się na art. 16a ust. 1 pkt c ustawy organ wskazał, że specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje w szczególności, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia [...] kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, co skutkowało wydaniem decyzji negatywnej przez organ w kontrolowanej sprawie. Następnie, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], Wójt z urzędu sprostował w uzasadnieniu decyzji Wójta z dnia [...] listopada 2018 r. omyłkę pisarską w wierszu 27 na stronie 1 decyzji wstawiając zamiast wyrażenia "świadczenia pielęgnacyjnego" - " specjalnego zasiłku opiekuńczego". Wskazano, że błąd pisarski dotyczył rodzaju świadczenia, o które strona złożyła wniosek w dniu [...] sierpnia 2018 r. Od decyzji z dnia [...] listopada 2018 r. odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła B. B., podnosząc m.in., że po trzymaniu wyroku z dnia [...] listopada 2015 r. udała się do GOPS w [...] w celu ubiegania się o zasiłek. Nie miała wiedzy ani świadomości, jaki zasiłek należy się jej w związku z opieką nad mamą. Skarżąca wskazała, iż zastanawia się czy w listopadzie 2015 r. mogła składać wniosek o świadczenie pielęgnacyjne na mamę i czy GOPS mógł ją o takiej możliwości poinformować. Jednocześnie zarzuciła brak rzetelnych informacji ze strony GOPS dotyczących możliwości otrzymywania świadczeń na chorą matkę zarówno jej jak i jej siostrze. Skarżąca podkreśliła, że jej matka zwracała się o zasiłki celowe oraz brała pożyczki na leczenie, zaś GOPS z premedytacją pozbawił ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Strona zwróciła się także do organu z pytaniem, czy istnieje możliwość wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego nad mamą K. M. od dnia otrzymania znacznego stopnia niepełnosprawności tj. od miesiąca sierpnia 2018 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej: Kpa), art. art. 16a w zw. z art. 2 pkt 2, art. 3, art. 5 ust. 2, 5-9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przywołanego wcześniej rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ opisał stan faktyczny w sprawie oraz przywołał regulację art. 16a ust. 1-8 ustawy wywodząc, że zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium wskazało, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu [...] sierpnia 2018 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką K. M. na okres zasiłkowy [...]. W międzyczasie - w dniu [...] września 2018 r. – złożyła również wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę K. M., które to świadczenie zostało jej przyznane decyzją SKO z dnia [...] listopada 2018 r. na matkę K. M. na okres od [...] września 2018 r. do [...] września 2019 r. tj. zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności. Organ ustalił, że skarżąca nie zrezygnowała z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Powołując się na art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 ustawy organ wskazał, że, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Z odwołania wynika, że strona chciałaby mieć przyznane świadczenie pielęgnacyjne od września 2018 r., czyli tym samym nie rezygnuje ze świadczenia pielęgnacyjnego. Na marginesie organ II instancji wskazał iż przyznane stronie świadczenie pielęgnacyjne wynosi [...] zł miesięcznie, natomiast od dnia [...] stycznia 2019 r. do [...] września 2018 r. wypłacane będzie w miesięcznej kwocie ustalonej na rok 2019 w drodze obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", natomiast specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje w wysokości [...] zł miesięcznie. Odnosząc się do zarzutów strony odnośnie niezadowolenia z działalności Kierownika GOPS w [...], organ wskazał, iż skarga ta zostanie przekazana wg właściwości. Natomiast odnosząc się do pytań o możliwość wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego na matkę od dnia otrzymania przez nią znacznego stopnia niepełnosprawności organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentalni, do końca okresu zasiłkowego. Reasumując organ stwierdził, że brak rezygnacji strony ze świadczenia pielęgnacyjnego jest równoznaczny z wyborem tego właśnie świadczenia i niemożnością przyznania żądanego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skargę na powyższą decyzję wniosła B. B. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz przedstawione w odwołaniu zarzuty. W odpowiedzi na skargę również organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 j.t. z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 roku, poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa)). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie istnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek skutkuje wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wójta z dnia [...] listopada 2018 r. oraz utrzymująca ja w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. odmawiające skarżącej przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na niepełnosprawną matkę. Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nich naruszeń prawa skutkujących koniecznością ich uchylenia lub stwierdzenia ich nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz, na zasadzie art. 135 Ppsa, utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań, albowiem były one – zdaniem Sądu – prawidłowe. Sąd podzielił również argumentację organów, uznając, że w sprawie ma zastosowanie art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. c, zgodnie z którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo [...] świadczenia pielęgnacyjnego. Należy wskazać, że organy wykazały ponad wszelką wątpliwość, że skarżącej przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz, że skarżąca nie przejawiała woli rezygnacji z tego świadczenia. Przepis art. 16a ust. 1 pkt 1 lit. c nie nastręcza wątpliwości interpretacyjnych, dlatego Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym są zgodne z obowiązującymi przepisami, zaś zarzuty skargi i odwołania nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się również nieprawidłowości w samym postępowaniu, które toczyło się zgodnie ze standardami wyznaczonymi w Kpa. W tym miejscu Sąd wskazuje, że w myśl art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązane są przy tym w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 1 Kpa). Dopiero bowiem na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ winien ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). Powyższe winno znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji organu, albowiem zgodnie art. 107 3 Kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zdaniem Sądu wymogom powyższym organy uczyniły zadość. Odnosząc się z kolei do argumentacji i zarzutów strony co do możliwości wcześniejszego pobierania przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego na matkę, Sąd zauważa, że po pierwsze – skarga w trybie art. 227 Kpa, tj. na działanie organu, została przekazana według właściwości. Po drugie zaś Sądowi wiadomym jest z urzędu, że wiedza skarżącej na temat przysługujących jej potencjalnie świadczeń z pomocy społecznej jest szersza aniżeli próbuje to przedstawić sama skarżąca, co wynika w szczególności z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] września 2019 r, Sygn akt II SA/Po [...] w którym Sąd opisał sytuację majątkową skarżącej z uwzględnieniem środków otrzymywanych z pomocy społecznej na wnioski skarżącej. W szczególności skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne na ojca. W opisanych okolicznościach Sąd na podstawie art. 151 Ppsa, orzekł jak w sentencji.