II SA/Po 224/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Słupczyński Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont ( spr.) WSA Barbara Koś Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2004r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zameldowania; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...]r. nr [...] II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Koś /-/ R. Słupczyński /-/ W. Zygmont AR Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...]r. sygn. akt [...], wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10.04. 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o odmowie zameldowania R. G. na pobyt stały w nieruchomości położonej [...]. W uzasadnieniu decyzji podano, że pomimo iż nieruchomość stanowi współwłasność trzech osób: R. G. i jego dzieci A. i P., to składając wniosek o zameldowanie R. G. przedłożył druk meldunkowy, na którym w miejscu potwierdzającym prawo do przebywania w lokalu brak było podpisów wszystkich współwłaścicieli budynku (córka wyraziła zgodę, syn zgody nie udzielił). W odwołaniu R. G. domagał się uchylenie decyzji organu I instancji i wydania decyzji o zameldowaniu na pobyt stały. W uzasadnieniu odwołania stwierdził, że uprawnienie do przebywania w lokalu wywodzi z przepisów prawa cywilnego- jest właścicielem większości udziałów we współwłasności , jej zarządcą za zgodą pozostałych współwłaścicieli i w niej faktycznie zamieszkuje (całkowite ześrodkowanie stosunków osobistych i zarobkowych pod adresem ul. [...]). Wojewoda decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając decyzję podał, że potwierdzenie uprawienia do przebywania w lokalu (nieruchomości) stanowiącym współwłasność należy zaliczyć do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu współwłasnością. W tych warunkach odwołujący nie może skutecznie powoływać się na swój udział we współwłasności i na zgodę jedynie córki na zameldowanie w nieruchomości. W skardze R. G. domagał się uchylenie powyższej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a ponadto wydania postanowienia uznającego decyzje organów zarówno pierwszej jak i drugiej instancji za sprzeczne z prawem oraz pozbawione oparcia w faktach, oraz postanowienia zobowiązującego Burmistrza Miasta i Gminy do wypełnienia obowiązku meldunkowego wobec skarżącego. W ocenie skarżącego organa obu instancji bezpodstawnie uchylają się przed wykonaniem obowiązków ewidencyjno-meldunkowych pomimo że faktycznie przebywa w nieruchomości, prowadzi w niej działalność gospodarczą. Wojewoda Wielkopolski wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchyla decyzje obu instancji , jako niezgodne z prawem. Powody. Zaskarżone decyzje wydane zostały pod rządami prawa obowiązującego przed wydaniem w dniu 27 maja 2002r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34), a w szczególności w oparciu o art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności uznający m.in. za przesłankę zameldowania potwierdzenie prawa pobytu w lokalu. Z motywów decyzji obu instancji wynika, że negatywne ustalenie w tym zakresie było wyłączną podstawą wydania tych decyzji, oraz że w konsekwencji organy nie zajmowały się badaniem przesłanki zamieszkiwania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie (art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności). Tymczasem Trybunał Konstytucyjny w wymienionym wyżej wyroku orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności z przepisami art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP, a przepis ten utracił moc z dniem 19 czerwca 2002r. (Dz. 2002r. Nr 78, poz. 716) w związku z czym dla zameldowania danej osoby na pobyt stały niezbędne jest spełnienie wyłącznie wymogu zamieszkiwania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności, która polega na rejestracji danych o miejscu pobytu, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Meldunek jest zatem czynnością rejestracyjną o charakterze deklaratoryjnym, nie stwarzającym uprawnień do mieszkania i pobytu w nim. W niniejszej sprawie niezbędne jest zatem dokonanie restytucji stanu zgodnego z Konstytucją, co wynika z art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazującego na wyraźną wolę ustawodawcy, aby sprawa już rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją, była załatwiona, i to bez niekonstytucyjnego przepisu. Na tle powyższego przepisu Konstytucji autonomiczne i reglamentowane wypadki wznowienia postępowania, nie mogą być uznane za wyczerpujące możliwości dokonania takiej restytucji. Sądy mogą bowiem wykorzystywać w tym celu wszelkie nadzwyczajne instrumenty proceduralne, stojące w dyspozycji organów stosujących prawo (art. 8 § 2 Konstytucji). Konsekwencje stwierdzenia niezgodności przepisu z Konstytucją określa przepis art. 145a k.p.a. stanowiący, że w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją można żądać wznowienia postępowania, zakończonego decyzją wydaną na podstawie tego aktu. Ale taki stan rzeczy jest także przesłanką do uchylenia przez sąd decyzji wydanej w oparciu o przepis niezgodny z Konstytucją na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 b ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowiący, że sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro więc po powyższym wyroku Trybunału Konstytucyjnego do wydania decyzji o zameldowaniu określonej osoby niezbędne jest spełnienie wyłącznie wymogu zamieszkiwania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, przeto rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji poczyni ustalenia faktyczne na tę okoliczność w odniesieniu do skarżącego. Oceniając zaś stan faktyczny weźmie pod uwagę, że jest rzeczą oczywistą, iż uprawniać do zameldowania może jedynie przebywanie na zasadach zgodnych z prawem. Wyłączone są sytuacje będące następstwem naruszenia posiadania, czy też wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego (art. 171 kodeksu karnego), bowiem nie można bowiem czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem. Natomiast pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności oraz w zw. z art. 25 k.c.). Zatem organ zbada czy istotnie jest tak jak twierdzi skarżący, że w jego przypadku zachodzi całkowite ześrodkowanie stosunków osobistych i zarobkowych pod adresem [...]. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł sąd jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 cytowanej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a o kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 tej ustawy. /-/ B. Koś /-/ R. Słupczyński /-/ W. Zygmont