II SA/Po 226/20
WyrokWSA w Poznaniu2020-11-25
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz, Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane polegające na wydzieleniu w lokalu mieszkalnym pięciu nowych łazienek, powiększeniu istniejącej łazienki, podniesieniu podłóg i wykonaniu podwieszanych sufitów, a także przebudowie instalacji gazowej i zainstalowaniu nowego kotła gazowego, stanowią przebudowę obiektu budowlanego wymagającą pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy obiekt ten jest wpisany do rejestru zabytków?Ratio decidendi
Roboty budowlane polegające na wydzieleniu w lokalu mieszkalnym pięciu nowych łazienek, powiększeniu istniejącej łazienki, podniesieniu podłóg i wykonaniu podwieszanych sufitów, a także przebudowie instalacji gazowej i zainstalowaniu nowego kotła gazowego, stanowią przebudowę obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego, ponieważ zmieniają parametry użytkowe i techniczne obiektu. W przypadku obiektu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków, takie roboty wymagają pozwolenia na budowę zgodnie z art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego, a ich prowadzenie bez pozwolenia uzasadnia wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
W lokalu mieszkalnym prowadzone były roboty budowlane polegające na wydzieleniu pięciu nowych łazienek, powiększeniu istniejącej łazienki, podniesieniu podłóg i wykonaniu podwieszanych sufitów, a także przebudowie instalacji gazowej i zainstalowaniu nowego kotła gazowego. Budynek, w którym znajduje się lokal, jest wpisany do rejestru zabytków. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) wstrzymał roboty budowlane, uznając je za przebudowę wymagającą pozwolenia na budowę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymał postanowienie PINB w mocy. Właściciel lokalu, M. K., zaskarżył postanowienie WINB, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, w tym błędną kwalifikację robót jako przebudowy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2020 roku sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę
Na skutek przekazanych przez Prezydenta Miasta [...], w trybie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej: Kpa) podań D. M. z dnia [...] lipca 2019 r. oraz [...] sierpnia 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego dla Miasta [...] (zwany dalej: PINB) - po uprzednim zawiadomieniu - przeprowadził w dniu [...] września 2019 r. kontrolę legalności robót budowlanych wykonywanych w lokalu nr [...] w budynku przy [...] w [...] (zwanym dalej: Lokal). W protokole przeprowadzonych oględzin Organ odnotował, że "(...) dostęp do lokalu istnieje z dwóch klatek schodowych. W lokalu prowadzone są roboty budowlane związane z budową nowych ścian, a także instalacji wod.-kan. i elektrycznej. Oceniono to gdyż lokal był częściowo widoczny przez duży otwór w drzwiach - wrzutki listowy". Opisany stan faktyczny został przedstawiony przez Organ w wykonanej przezeń dokumentacji fotograficznej, a ponadto do protokołu G. K. (były użytkownik lokalu nr [...]) załączył inwentaryzację odzwierciedlającą "stan zabudowy w lokalu w 2015 roku, czyli przed rozpoczęciem przebudowy".
W dniu [...] października 2019 r. miała miejsce kolejna kontrola PINB dotycząca robót budowlanych wykonywanych w Lokalu. Także i w tym przypadku lokalu nie udostępniono kontrolującym. Organ nadzoru odnotował, iż "Roboty są nadal realizowane, co ustalono po hałasach w mieszkaniu nr [...]". Stwierdzono wówczas, że "Na klatce schodowej znajdują się płyty OSB w liczbie 10 sztuk gr. 26 mm, kartony z płytkami ceramicznymi 20 szt. oraz płyty g-k, wbudowywane w mieszkanie nr [...], co potwierdzili uczestnicy". Ponadto "Oględzin dokonano również w lokalu nr [...], gdzie stwierdzono występowanie spękań sztukaterii gipsowej pod sufitem - nad którym znajduje się mieszkanie nr [...]. Spękaniom ulegają także sufity w lokalu nr [...]". Również i te ustalenia zostały przedstawione w dokumentacji fotograficznej wykonanej przez PINB.
Następnie, odnosząc się ustaleń dokonanych podczas kontroli, w podaniu nieopatrzonym datą, G. K. opisał części składowe dotychczasowego mieszkania numer [...] przy ul. [...] w [...] (5 pokoi, kuchnia, służbówka i łazienka) i wyjaśnił, iż "Nowy właściciel wg mojej wiedzy dokonał wydzielenia w każdym pokoju pomieszczenia za pomocą płyt nida gips z
przeznaczeniem na łazienkę. Prowadząc po podłodze i parkietach rury kanalizacyjne i wodne uzbroił te pomieszczenia w wodę i kanalizację, ponadto prowadzą j/w instalację c.o. umieścił w korytarzu piec gazowy co oraz pięć instalacji z licznikami ciepłej i zimnej wody oraz c.o. - osobnymi dla każdego z pomieszczeń. Instalacje wentylacyjne łazienek prowadzone są rurami metalowymi pod sufitem pomieszczeń i włączone są w nieznane nam piony kominowe, podobnie instalacja pieca CO:. W ocenie G. K. "nowy właściciel zamierza podnieść poziom podłogi w lokalu oraz obniżyć poziom sufitów - spadek konieczny dla instalacji wod.-kan. W najodleglejszym punkcie powoduje wyniesienie podłogi ca 0,5 m". Nadto "Wszystkie nowe łazienki podłączone zostały do jednego wspólnego dla całej kamienicy pionu kanalizacyjnego", zaś "W chwili obecnej lokal nie posiada żadnej stolarki drzwiowej starej - prócz drzwi wejściowych, stolarka okienna od strony podwórza została całkowicie wymieniona - nie zawsze zachowując dotychczasowe podziały, na plastikową". Natomiast "W części kuchennej (oficyna) wyburzono ściany działowe i zorganizowano pomieszczenie na nowo - z przeznaczeniem na wspólną kuchnię dla wszystkich 5 mieszkań (...)".
W piśmie z dnia [...] listopada 2019 r. Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy [...] w [...] (zwana dalej: Wspólnota Mieszkaniowa) zwróciła uwagę, że wykonywanie prac budowlanych związanych z opisywaną przebudową ("z dużą intensywnością") oraz wykonane instalacje mogą "(...) zagrażać bezpieczeństwu pożarowemu całego budynku. Nadmierne obciążenie stropów oraz niekontrolowane podłączenia urządzeń grzewczych do przewodów kominowych stwarza realne zagrożenie katastrofą budowlaną budynku wpisanego do rejestru zabytków".
W związku z powyższymi informacjami w dniu [...] listopada 2019 r. PINB przeprowadził kolejną kontrolę opisanych powyżej robót budowlanych. W protokole z tej czynności zapisał, że "Stwierdzono prowadzenie robót budowlanych polegających na przebudowie lokalu mieszkalnego oraz przebudowie wewnętrznej instalacji gazu. W trakcie robót budowlanych wydzielono 5 nowych łazienek oraz powiększono istniejącą wcześniej łazienkę - w pobliżu klatki schodowej (...). Zainstalowano również kocioł gazowy. (...) Instalację wodno-kanalizacyjną do nowych łazienek wykonano na podłogach. Nad instalacjami wykonywana jest nowa podłoga z płyt OSB o wysokości około 23 cm nad poziomem istniejącej podłogi. Stwierdzono również wykonanie rusztów, do których zamontowano płyty w wyniku czego powstały sufity podwieszane. Opisany stan faktyczny został zobrazowany przez Organ w wykonanej podczas kontroli dokumentacji fotograficznej, a rozkład istniejących pomieszczeń został przedstawiony na załączonym do protokołu szkicu sytuacyjnym.
W opisanych okolicznościach, w dniu [...] listopada 2019 r., PINB zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego "w sprawie przebudowy lokalu mieszkalnego przy [...] w [...]".
W dniu [...] listopada 2019 r. Organ I instancji wydał, na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jedn. tekst: Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.; zwanej dalej: Prawo budowlane), postanowienie nr [...] Postanowieniem tym wstrzymano M. K. (jako właścicielowi lokalu mieszkalnego) prowadzenie robót budowlanych związanych z przebudową lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku posadowionym przy [...] w [...] oraz nakazano mu "zabezpieczenie lokalu przed dostępem osób postronnych".
Po wydaniu powyższego postanowienia Miejski Konserwator Zabytków, w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r., poinformował, że "(...) aktualnie nie prowadzi postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych prowadzonych w lokalu mieszkalnym nr [...] w zabytkowej kamienicy przy [...]".
Zażalenie z dnia [...] grudnia 2019 r. na postanowienie PINB wniósł M. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, żądając wstrzymania jego wykonania oraz uchylenia w całości. W jego ocenie Organ: 1) popełnił "błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia polegający na bezzasadnym przyjęciu, że w lokalu należącym do skarżącego są wykonywane prace polegające na wydzieleniu pięciu łazienek w istniejących pierwotnie pokojach mieszkalnych przez wykonanie ścianek działowych, powiększenie łazienki pierwotnie istniejącej oraz podniesienie podłóg i wykonanie podwieszonych sufitów, podczas gdy zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy tego nie potwierdza (...)", 2) naruszył "art. 3 pkt 7 Prawa budowalnego w zw. z art. 3 pkt 7a Prawa budowalnego, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że rzeczone roboty stanowią roboty budowlane o charakterze przebudowy, podczas gdy wskazane prace (jeżeli przyjąć, że miały miejsce) nie stanowią robót budowlanych, w szczególności nie są przebudową w rozumieniu ustawy Prawa budowalnego i w konsekwencji nie znajduje do nich zastosowania art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowalnego, zaś wszelkie prace podjęte w lokalu nr [...] mają charakter wyłącznie konserwatorski, 3) naruszył art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowalnego, przyjmując, iż "prace prowadzone w lokalu nr [...] położonym w [...] przy [...] są robotami budowlanymi w rozumieniu ustawy Prawa budowalnego i wymagają uzyskania pozwolenia na budowę (...)", 4) naruszył art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 Kpa poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych sprawy w sposób wyczerpujący, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że w lokalu skarżącego wykonano prace polegające na przebudowie lokalu, podczas gdy w rzeczywistości prace wykonane w lokalu nie stanowią przebudowy lokalu ani obiektu budowlanego, 5) naruszył art. 8 Kpa "poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej" oraz 6) naruszył art. 11 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 w z zw. z art. 124 § 2 Kpa "poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia". Zażalenie zostało uzupełnione podaniem z dnia [...] stycznia 2020 r.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 123 § 1 Kpa, Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej: WINB) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Organu I instancji.
Na wstępie Organ odwoławczy wskazał, iż lokal nr [...], w którym wykonywane są prace objęte zakresem postępowania administracyjnego, stanowi część wielorodzinnego budynku mieszkalnego posadowionego przy [...] w [...], który to budynek - jak ustalił PINB - "jest indywidualnie wpisany do rejestru zabytków pod nr [...]".
Kolejno Organ przeprowadził rozważania prawne wskazując w szczególności, że pośród definicji ustawowych zawartych w art. 3 Prawa budowalnego ustawodawca zdefiniował pojęcia: 1) budowy, przez którą "rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego" (pkt 6), 2) robót budowlanych, którymi jest budowa, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (pkt 7), 3) przebudowy, przez które należy zrozumieć "wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego" oraz 4) remontu, którym jest "wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym" (pkt 8).
Przy czym, jakwskazał WINB, "Jeżeli w wyniku wykonywanych robót budowlanych nastąpi zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, będziemy mieli do czynienia z przebudową. Jeżeli zaś wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegać będzie na odtworzeniu stanu pierwotnego, nie będąc bieżącą konserwacją, będzie to remont."
W ocenie Organu prawidłowa kwalifikacja prawna wykonanych prac jest istotna z tego powodu, że - co do zasady - "Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31" (art. 28 ust. 1 Prawa budowalnego). Wedle obowiązujących przepisów roboty budowlane będące przebudową obiektu budowlanego zasadniczo - zgodnie z cytowanym powyżej przepisem - wymagają uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, poza wyjątkami, które zwolnione są z tego obowiązku (art. 29 ust. 2 pkt 1a - 1c Prawa budowalnego), lecz pośród tych wyjątków nie ma mowy o wielorodzinnych budynkach mieszkalnych. Remont obiektów budowlanych nie wymaga z kolei pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 2 pkt 1 przywołanej ustawy), lecz zgłoszenia wymaga wykonywanie remontu w przypadkach określonych w art. 30 ust. 1 pkt 2a Prawa budowalnego.
WINB wywodził, że zarówno remont jak i przebudowa urządzeń budowlanych zwolnione są aktualnie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 2 pkt 1c Prawa budowalnego) jak i obowiązku dokonania zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pkt tej ustawy). Natomiast wykonanie bieżącej konserwacja obiektu budowalnego nie jest reglamentowane administracyjnoprawnie, tzn. nie wymaga ani uzyskania pozwolenia na budowę, ani dokonania zgłoszenia.
W tym miejscu Organ podkreślił jednak, że - po pierwsze - nawet "Roboty budowlane, o których mowa w ust. 1 i 2, wykonywane (...) przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków - wymagają pozwolenia na budowę" (art. 29 ust. 4 pkt 1 Prawa budowalnego), zaś po drugie "Prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków (...) wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków" (art. 39 ust. 1 Prawa budowalnego). Innymi słowy WINB zaakcentował, że wszelkie prace przekraczające swym zakresem bieżącą konserwację, które są wykonywane w obiekcie budowalnym wpisanym do rejestru zabytków, wymagają uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Rozważając, z uwzględnieniem powyższych uwag, charakter rób wykonywanych w Lokalu, Organ wywodził następnie, że PINB podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2019 r. w lokalu nr [...] stwierdził: prowadzenie robót budowlanych polegających na: przebudowie wewnętrznej instalacji gazu, zainstalowaniu kotła gazowego, wydzieleniu pięciu nowych łazienek i powiększenia dotychczas istniejącej (w pobliżu klatki schodowej), wykonaniu nowej instalacji wodno-kanalizacyjnej na podłogach lokalu, wykonaniu nowej podłogi (z płyt OSB) 23 cm ponad poziomem dotychczasowej podłogi, wykonanie sufitów podwieszanych.
Z legalnej definicji przebudowy wynika, że obejmuje ona swym zakresem wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego. Powołując się na orzecznictwo sądowe WINB wywodził dalej, że z definicji tej "(...) wynika, że przebudową są też takie roboty budowlane, które nie zmieniają parametrów technicznych obiektu budowlanego, takich jak na przykład występujące w obiekcie obciążenia, ale które powodują zmianę parametrów związanych z jego użytkowaniem. Wskazuje na to użyty w art. 3 pkt 7a Prawa budowalnego zwrot dotyczący zmiany parametrów użytkowych. Takim parametrem użytkowym jest niewątpliwie układ pomieszczeń w obiekcie budowlanym. Dlatego, za orzecznictwem sądowoadministracyjnym organ wywodził, iż inwestycja polegająca na wydzieleniu w zabytku "(...) pokoi wraz z łazienkami i aneksami kuchennymi, stanowiła przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane ponieważ w wyniku przeprowadzonych robót doszło nie tylko do zwiększenia ilości samodzielnych pomieszczeń, ale również do ingerencji w instalację wodno-kanalizacyjną oraz sanitarną obiektu, co oznacza, że zmieniły się parametry użytkowe i techniczne budynku. W tym stanie rzeczy nie samo wydzielenie (za pomocą płyt gipsowo-kartonowych) w jednym lokalu wielorodzinnego budynku mieszkalnego dodatkowych pomieszczeń, czyli aż pięciu nowych łazienek, lecz podłączenie tych łazienek do istniejącej wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej i wodociągowej całego zabytkowego wielorodzinnego budynku mieszkalnego (dla każdej z tych łazienek wykonano odrębne wodomierze) wraz z przebudową wewnętrznej instalacji gazowej i zainstalowaniem nowego kotła gazowego, spowoduje zmianę parametrów użytkowych nie tylko lokalu nr [...], lecz całego zabytkowego wielorodzinnego budynku mieszkalnego posadowionego przy ul. [...] w [...]. Wykonane we wspomnianym lokalu instalacje (szczególnie kanalizacyjna i wodociągowa, która - jak wynika z akt sprawy - już nawet obecnie funkcjonuje w sposób przysparzający mieszkańcom budynku pewnych problemów użytkowych) zostaną w ten sposób dodatkowo obciążone. Z tego powodu wykonane prace, w żadnym wypadku nie mogą być, w ocenie WINB, uznane za bieżącą konserwację, lecz są one bez wątpienia robotami budowlanymi (art. 3 pkt 7 Prawa budowalnego), które z uwagi na wpływ na cały zabytkowy budynek nie mogą być także uznane tylko jako remont jednego lokalu (art. 3 pkt 8 przywołanej ustawy), lecz - jak trafnie przyjął PINB - za przebudowę budynku.
WINB zwrócił uwagę, że wprawdzie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż "Czym innym jest bowiem przebudowa obiektu, a czym innym przebudowa lokalu mieszkalnego znajdującego się w takim obiekcie". Dodał jednak, że to kategoryczne stwierdzenie jest obwarowywane przez Sądy dodatkowym zastrzeżeniem, zgodnie z którym choć co prawda "Prawo budowlane co do zasady interesuje natomiast obiekt budowlany, bezpieczeństwo jego konstrukcji i użytkowania", to jednak "(...) do lokalu mieszkalnego odnosi się tylko, gdy przeprowadzane w nim roboty powodują ingerencję w budynek w ww. zakresie", tym bardziej, że "(...) pojedynczy lokal mieszkalny, jest częścią obiektu budowlanego i nie można z tego powodu wyłączyć tu działania przepisów Prawa budowalnego"
Podsumowując WINB skonstatował, że roboty budowlane wykonane w lokalu nr [...] zabytkowego wielorodzinnego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] bez wątpienia ingerują w parametry użytkowe całego budynku (w zakresie obciążenia jego wewnętrznych instalacji) i dlatego stanowią one jego przebudowę, o jakiej mowa w art. 3 pkt 7a Prawa budowalnego wymagającą - zgodnie z zasadą zawartą w art. 28 ust. 1 tej ustawy, gdyż zakres przebudowy nie odpowiada żadnemu z przypadków wymienionych w art. 29 ust. 2 przywołanej ustawy - uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę.
Odnosząc się końcowo do zarzutów zawartych w zażaleniu Organ wskazywał, że ustalenia PINB zostały dokonane w wyniku jego dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tej sprawy (art. 7 Kpa), w wyniku którego w aktach sprawy zgromadzono m.in. fragment inwentaryzacji przedmiotowego budynku wykonanej przez mgr inż. arch. P. J. w maju 1999 r. (art. 75 § 1 Kpa) oraz protokoły przeprowadzonych kontroli wraz z załączonymi do nich zdjęciami wykonanymi przez Organ. Natomiast "Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach Prawa budowalnego" (art. 81 ust. 4 Prawa budowalnego). W tym stanie rzeczy niezrozumiałe są zarzuty zawarte w zażaleniu, tym bardziej że nie zostały przedstawione żadne dowody przeciwne.
Skoro zatem mamy do czynienia z przebudową budynku (dokonywaną w jego części jaką jest lokal nr [...], lecz mającą wpływ na parametry użytkowe całego zabytkowego obiektu budowlanego) i przebudowa ta jest nadal prowadzona (co wynika wprost z treści protokołu kontroli przeprowadzonej przez Organ w dniu [...] listopada 2019 r. i wykonanej wówczas przezeń dokumentacji fotograficznej) bez wymaganego pozwolenia na budowę, to ustawowym obowiązkiem PINB było wydanie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowalnego (przebudowa nie jest budową, a jakiej mowa w art. 3 pkt 6 Prawa budowalnego i dlatego zastosowanie ma tutaj tryb postępowania uregulowany w art. 50-51 Prawa budowalnego). Także zasadnie Organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji zastosował w tym przypadku art. 50 ust. 2 pkt 2 Prawa budowalnego, ustalając wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń (tj. "zabezpieczenie lokalu przed dostępem osób postronnych"). Prawidłowo też (art. 52 Prawa budowalnego) Organ zaskarżone postanowienie skierował do właściciela lokalu nr [...], czyli do M. K.. W tej mierze WINB wskazał na księgę wieczystą oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia [...] lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece; (jedn. tekst: Dz. U. z 2019 r" poz. 2204).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższe postanowienie WINB wniósł, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, M. K., podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy brak było ku temu przesłanek, albowiem postanowienie PINB z dnia [...] listopada 2019 r. narusza zarówno przepisy Kpa jak i Prawa budowlanego w tym w szczególności:
1. art. 7 Kpa poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z wyważaniem interesu społecznego w zestawieniu z słusznym interesem skarżącego,
2. art. 77 § 1 Kpa poprzez niezebranie i tym bardziej nierozpatrzenie całości materiału dowodowego w sprawie,
3. art. 80 Kpa poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego,
4. art. 107 § 1 i 3 Kpa poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
5. art. 8 Kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,
6. art. 3 pkt 7 i 7a oraz art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez ich nieuzasadnione zastosowanie i przyjęcie, że w lokalu nr [...] należącym do M. K. prowadzone są roboty budowlane o charakterze przebudowy a w konsekwencji wymagają uzyskania pozwolenia na budowę.
Skarżący wniósł o uchylenie przez WINB w trybie autokontroli zaskarżonego postanowienia własnego oraz poprzedzającego je postanowienia PINB z dnia [...] listopada 2019 r.; ewentualnie o uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonego postanowienia organu II i I instancji, a także wstrzymanie - na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 Ppsa - wykonania zaskarżonego postanowienia przez WINB lub w przypadku odmowy - wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na zasadzie art. 61 § 3 Ppsa. Skarżący wniósł również o rozpoznanie skargi na rozprawie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie, w razie uwzględnienia skargi przez Sąd, wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według stawek minimalnych. Organ wskazał również, że postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. WINB odmówił wstrzymania wykonania - na wniosek skarżącego zaskarżonego do Sądu postanowienia. Z kolei decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. PINB nakazał M. K. (jako właścicielowi lokalu mieszkalnego) w związku z przebudową lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku posadowionym przy ul. [...] w [...] "doprowadzenie wymienionego wyżej lokalu do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę ścianek działowych wydzielających 5 łazienek (nie dotyczy łazienki w części oficynowej) i demontaż podłączeń przyborów sanitarnych tych łazienek do pionów wodnych i kanalizacyjnych oraz rozbiórkę sufitów podwieszonych i poniesionych podłóg". Decyzja ta została jednak uchylona w całości (ostateczną decyzją WINB z dnia [...] marca 2020 r.), a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez WINB.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji Sąd nie dopatrzył się w nich naruszeń prawa skutkujących koniecznością ich uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa).
Ponadto Sąd podzielił, szczegółowo opisane we wcześniejszej części uzasadnienia, ustalenia faktyczne dokonane prawidłowo przez organy administracji publicznej przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań.
Sąd podzielił również argumentację organów, uznając, że w świetle obowiązujących przepisów (art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego) wszelkie prace przekraczające swym zakresem bieżącą konserwację, które są wykonywane w obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków, wymagają uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W tym kontekście wskazać należy, że w świetle zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że lokal nr [...], w którym wykonywane były prace objęte zakresem postępowania administracyjnego, stanowi część wielorodzinnego budynku mieszkalnego posadowionego przy [...] w [...], który to budynek jest indywidualnie wpisany do rejestru zabytków pod nr [...]
W dalszej kolejności należało zatem rozważyć, co stanowiło okoliczność sporną w sprawie, jaki był charakter robót wykonywanych na nieruchomości, a dokładnie w spornym Lokalu.
Również i w tej mierze, po analizie akt sprawy, Sąd przychylił się do stanowiska organu uznając, że z cała pewności wykonywane roboty nie miały charakteru bieżącej konserwacji, a to już samo z siebie implikowało konieczność uzyskania pozwolenia na budowę. Prawidło organy ustaliły, iż roboty te miały charakter przebudowy. W wyniku przeprowadzonych robót doszło bowiem nie tylko do zwiększenia ilości samodzielnych pomieszczeń (ścianki działowe), ale również do ingerencji w instalację wodno-kanalizacyjną oraz sanitarną obiektu, co oznacza, że zmieniły się jego parametry użytkowe i techniczne. Okoliczność ta w pełni uprawniała organ do przyjęcia, iż przeprowadzone roboty stanowiły przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane, w myśl którego pod pojęciem tym należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji.
W konsekwencji, z uwagi na treść art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego uprawnione i zgodne z prawem było przyjęcie przez organ, że omówione wyżej roboty budowlane w budynku przy [...] w [...], jako obiekcie wpisanym do rejestru zabytków, wymagały pozwolenia na budowę, którego nie uzyskano.
Idąc dalej, skoro miała miejsce przebudowa budynku, która aczkolwiek była dokonana w jego części jaką jest lokal nr [...], lecz bez wątpienia miała wpływ na parametry użytkowe całego zabytkowego obiektu budowlanego i jak niezbicie wynika z akt sprawy, przebudowa ta była nadal nadal prowadzona bez wymaganego pozwolenia na budowę, to zasadnie PINB wydał zaskarżone postanowienie, opierając je art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowalnego. Co więcej, za prawidłowe uznać należy w okolicznościach sprawy zastosowanie przez PINB art. 50 ust. 2 pkt 2 Prawa budowalnego, tj. ustalenie wymagań dotyczące niezbędnych zabezpieczeń - zabezpieczenia lokalu przed dostępem osób postronnych. Wreszcie również adresat rzeczonego postanowienia organu I instancji został prawidłowo ustalony. Rzeczone postanowienie PINB skierował bowiem do właściciela lokalu nr [...], czyli do M. K..
W ocenie Sadu, w powyższym zakresie, zarzuty skargi nie mogły zatem odnieść skutku, a twierdzenia skarżącego nie wytrzymują krytyki w kontekście jednoznacznych wniosków płynących z materiału dowodowego sprawy, co bezsprzecznie wykazał organ I i II instancji.
Sąd nie dopatrzył się również zarzucanych naruszeń o charakterze procesowym. Zdaniem Sądu postawione w tej mierze zarzuty są de facto gołosłowne. Należy wskazać, że w kontekście przywołanych przepisów art. 7, 8, 77, 80 oraz 107 Kpa, Sąd uznał, iż organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy dochowując przy tym zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W sposób wyczerpujący został zebrany, a następnie rozpatrzony cały materiał dowodowy, co znalazło wyraz w uzasadnieniach rozstrzygnięć PINB i WINB, które spełniały wymogi z art. 107 § 1 i 3 Kpa.
W opisanych okolicznościach, na podstawie art. 151 Ppsa, orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło