II SA/Po 2279/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Maria Kwiecińska Protokolant ref. stażysta Marek Nowak po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi C.P. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Kwiecińska /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska U Z A S A D N I E N I E. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Gminy i Miasta S. orzekł o wymeldowaniu J.R. i Z.R. z pobytu stałego w P. Wojewoda decyzją z dnia [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J.R. od powyższej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że właścicielami nieruchomości w P. jest rodzina P. Funkcjonowanie rodziny R. związane jest natomiast z posesją nr [...] w B. Na nieruchomości w P. nie istnieje budynek mieszkalny, albowiem uległ zawaleniu, odcięty jest dopływ wody oraz energii elektrycznej. W skardze na tę decyzję J.R. zakwestionowała ustalenia faktyczne, a w szczególności przyjęcie, że nie posiada uprawnień do nieruchomości w P. oraz, że nie przebywa na niej wraz z dziećmi. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] r. – sygn. akt [...], po rozpoznaniu skargi J.R., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] oraz zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. W uzasadnieniu wyroku Sąd, powołując się na aktualny stan prawny, obowiązujący po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. K 20/01, który orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960), wskazał, że w celu wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek tj. faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Zdaniem Sądu dokładnego wyjaśnienia wymagała okoliczność dotycząca opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego pobytu. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał bowiem na jednoznaczne stwierdzenie, że J.R. nie przebywa na stałe w P. Według Sądu nie wszystkie okoliczności wskazane przez Burmistrza Gminy i Miasta S. w decyzji z [...] r. zostały należycie i wyczerpująco wyjaśnione. W uzasadnieniu zwrócono między innymi na to uwagę, iż ze zdjęć znajdujących się w aktach oraz z protokołu oględzin z dnia [...] r. wynika, że w ciągu budynku gospodarczego znajduje się pomieszczenie mieszkalne, a fakt odcięcia dopływu energii elektrycznej nie przesądza jednoznacznie o braku możliwości zamieszkiwania na spornej nieruchomości. Reasumując Sąd stwierdził, że dopiero po wyjaśnieniu powstałych w sprawie wątpliwości, przy uwzględnieniu aktualnego stanu prawnego oraz po umożliwieniu, w szczególności skarżącej, bezpośredniego wypowiedzenia się w sprawie organ podejmie stosowną decyzję. Wojewoda decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 kpa art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. sygn. akt [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ II instancji powołał się na wyrok NSA z [...] r. sygn. akt [...] i wskazał, że zadaniem organu I instancji będzie ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz wyjaśnienie powstałych w sprawie wątpliwości przy jednoczesnym umożliwieniu skarżącej wypowiedzenia się w sprawie (art. 8 kpa). Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła C.P. Skarżąca podniosła, że w przeciwieństwie do R. wraz z synami ona ma prawo do działki nr [...] w P. Ponadto R. od dawna nie mieszkają w spornym gospodarstwie. Powinni się zameldować w B., bo tam jest miejsce ich faktycznego zamieszkania. C.P. podkreśliła też, że R. w trakcie trwania postępowania korzystali z możliwości wypowiadania się w sprawie oraz że wobec niej i synów stosują groźby karalne. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w swej decyzji z dnia [...] r. W uzasadnieniu stwierdził, że wydając decyzję o uchyleniu decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. w sprawie wymeldowania J.R., W.R., R.R. i Z.R. z pobytu stałego w miejscowości P. wykonał wyrok NSA z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona, ale z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącą. Na początku należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sadu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności Sąd powinien przeprowadzić kontrolę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji. Stwierdzić zaś nieważność może tylko wtedy, gdy zachodzą przyczyny określone w kpa lub innych przepisach. Przepisy kpa nie określają jednak pojęcia nieważności decyzji (brak definicji ustawowej). Art. 156 kpa zawiera natomiast przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z § 1 cytowanego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. W doktrynie przyjmuje się, że naruszenie prawa ma charakter rażący wtedy, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Duża grupa przypadków nieważności decyzji dotyczy rażącego naruszenia przepisów kpa i obejmuje przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie odwoławcze (Jerzy Borkowski "Nieważność decyzji administracyjnej" – Zachodnie Centrum Organizacji Łódź – Zielona Góra 1997). W przedmiotowej sprawie Wojewoda w zaskarżonej decyzji, powołując się między innymi na art. 138 § 2 kpa oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. wydany w sprawie ze skargi J.R. (sygn. akt [...]) uchylił decyzję Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Art. 138 § 2 kpa stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Decyzja kasacyjna, powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji nie może być podjęta w sytuacji innej niż ta, która została określona w cytowanym powyżej przepisie. Organy pierwszej instancji i organy odwoławcze tworzą tok instancji administracyjnych, zgodny z zasadą ogólną dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ustanowioną w art. 15 kpa, w którym sprawa jest rozpatrywana w tzw. zwykłym trybie tego postępowania. Naczelny Sad Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. – sygn. akt [...] uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta S. z [...] r., a więc wyeliminował z obrotu prawnego także decyzję I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał natomiast co powinien uczynić organ zanim podejmie decyzję. W tej sytuacji organ II instancji, wydając decyzję z dnia [...] r. (nr [...]) orzekł co do nieistniejącej już decyzji administracyjnej. Nie można też uznać, jak twierdzi organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że w ten sposób wykonał wyrok NSA. Mając na względzie powyższe rozważania Sąd stwierdził, że Wojewoda dopuścił się rażącego naruszenia przepisów postępowania (art. 138 § 2 kpa) i wobec tego, na podstawie art. 145 § 2 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. /-/ M. Kwiecińska /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska