II SA/Po 228/10
WyrokWSA w Poznaniu2010-09-03
Skład orzekający: Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Jakub Zieliński, Tomasz Świstak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o podziale nieruchomości może zostać stwierdzona za nieważną z powodu braku rozstrzygnięcia o konieczności ustanowienia służebności dostępu do drogi publicznej na drodze wewnętrznej?Ratio decidendi
Decyzja o podziale nieruchomości jest nieważna, jeśli nie zawiera rozstrzygnięcia o konieczności ustanowienia służebności na drodze wewnętrznej zapewniającej dostęp do drogi publicznej, gdyż jest to obowiązek bezwzględny wynikający z art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak takiego rozstrzygnięcia stanowi rażące naruszenie prawa i uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji.Stan faktyczny
Skarżący J. G. i W. G. zaskarżyli decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. zatwierdzającej podział nieruchomości w Sierosławiu. Skarżący zarzucili, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ działki pod zabudowę mieszkaniową nie miały zapewnionego dostępu do drogi publicznej, a decyzja nie zawierała rozstrzygnięcia o konieczności ustanowienia służebności na drodze wewnętrznej. Kolegium utrzymało decyzję w mocy, a skarżący wnieśli skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) lutego 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia (...) grudnia 2009 r., zasądził od Kolegium na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania oraz określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. G. i W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) grudnia 2009r. Nr (...), II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę (...),- zł. (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ T. Świstak /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Zieliński
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) grudnia 2009 r. nr (...), na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 w związku z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) oraz art. 93 ust. 3 i art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.), odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia (...) kwietnia 2000 r. nr (...), zatwierdzającej geodezyjny projekt podziału nieruchomości położonej w Sierosławiu, gmina T., oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb (...), ark (...), działki nr (...),(...), (...), (...), o łącznej powierzchni (...) m2, stanowiących własność G. A i W. A.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że decyzją z dnia (...) kwietnia 2000 r. Wójt Gminy T., po rozpatrzeniu wniosku G. A. i W. A. zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie Sierosław, oznaczonej jako działki nr (...), (...), (...) i (...). W wyniku podziału powstały działki mające następujące przeznaczenie: (...) – droga gminna; (...) – droga wewnętrzna osiedlowa; (...) – usługi i przepompownia ścieków; (...) – zieleń publiczna i stacja transformatorowa; (...) – (...),(...) – (...), (...) – (...) – zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. Dokonany podział odpowiadał zapisom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego przez Radę Gminy T.
J. G. i W. G. pismem z dnia (...) września 2009 r. zwrócili się do Kolegium o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia (...) kwietnia 2000 r. argumentując, że została ona wydana z naruszeniem przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez dokonane podziału nieruchomości bez zapewnienia wydzielonym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną działkom dostępu do drogi publicznej.
W opinii Kolegium kwestionowaną decyzję Wójta Gminy T. z kwietnia 2000 r. uznać należało za prawidłową, z uwagi na fakt, że w momencie jej wydania była ona zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a wszyscy właściciele działek budowlanych mieli zapewniony dostęp do drogi publicznej za pośrednictwem wyodrębnionej działki wewnętrznej nr (...). Tym samym za nietrafny uznano zarzut naruszenia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem wszystkie nowo wydzielone działki miały dostęp do drogi publicznej poprzez drogę wewnętrzną. Ponadto za bezsprzeczny uznano fakt, iż obecnie działka nr (...) wykorzystywana jest jako droga dojazdowa do drogi publicznej, co dodatkowo przesądza o braku podstaw do stwierdzenie nieważności decyzji z dnia (...) kwietnia 2000 r.
Pismem z dnia (...) grudnia 2009 r. J. G. i W. G. zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu wniosku powtórzono zarzut wydania decyzji z dnia (...) kwietnia 2000 r. z rażącym naruszeniem prawa polegającym na niezapewnieniu wydzielonym działkom dostępu do drogi publicznej oraz niezawarciu w rozstrzygnięciu decyzji postanowienia o konieczności każdorazowego ustanowienia służebności dostępu do drogi publicznej poprzez działkę drogę wewnętrzną, ustanowioną na działce nr (...), co zdaniem wnioskodawców wynikało wprost z przepisów ustawy, a w szczególności art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazano, że właściciel działki (...) – "A" Sp. z .o.o. dochodzi obecnie od wnioskodawców przed Sądem Rejonowym, odszkodowania za bezumowne korzystanie z działki nr AMJ Investment, natomiast w sprawie domaga się ustanowienia drogi koniecznej na działce nr (...), za którą domaga się wynagrodzenia w kwocie (...) zł. Podkreślono, że gdyby decyzja z dnia (...) kwietnia 2000 r. została wydana zgodnie z przepisami prawa, roszczenia inwestora nie znajdywałyby uzasadnienia. Wreszcie podniesiono, że w treści rozstrzygnięcia z dnia (...) grudnia 2009 r. Kolegium wadliwie wskazało, że wnioskodawcom został zapewniony dostęp do drogi publicznej oraz dokonało wadliwej wykładni przepisów o gospodarce nieruchomościami dotyczących podziału nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia (...) lutego 2010 r., nr (...), na podstawie art. 127 § 2 i art. 156, 157, 158 kpa utrzymało w mocy swoją własną decyzję z dnia (...) grudnia 2009 r.
W uzasadnieniu decyzji powtórzono dotychczasowy przebieg postępowania a następnie wskazano, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia (...) kwietnia 2000 r., gdyż okoliczności sprawy nie wskazują na rażące naruszenie prawa podczas trwania postępowania podziałowego. Podkreślono, że zgodnie z treścią art. 93 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami podział nieruchomości jest dopuszczalny, gdy projektowane do wydzielenia działki mają zapewniony dostęp do drogi publicznej, przy czym może być to dostęp do drogi publicznej poprzez drogę wewnętrzną. W przedmiotowej sprawie dostęp powyższy został zapewniony, tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej. Następnie podkreślono, że brak rozstrzygnięcia w decyzji z dnia (...) kwietnia 2000 r., co do służebności na wydzielonej drodze wewnętrznej dotyczy jedynie podziału prawnego, a więc sytuacji, gdy dotychczasowy właściciel przenosi własność części swojej, już podzielonej nieruchomości, na rzecz innej osoby. Natomiast służebność przechodu stanowi instytucję prawa cywilnego, która może być ustanowiona wyłącznie w wyniku umowy między stronami lub przez sąd.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. G. oraz W. G. podtrzymując dotychczas prezentowane zarzuty dotyczące wadliwości decyzji z dnia (...) kwietnia 2000 r. Podkreślono, że wbrew dyspozycji przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, skarżący nie mają zapewnionego dostępu do drogi publicznej. Tym samym decyzja podziałowa została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Dodatkowo wskazano, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie była opatrzona datą, co stanowi naruszenie art. 107 § 1 kpa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko oraz wskazało, że obowiązek każdorazowego ustanowienia służebności drogowej, w myśl art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ma charakter informacyjny, techniczno – prawny i postulatywny, który nie może stanowić obowiązku wydania decyzji przez organ administracji publicznej. Tym samym jego naruszenie nie może być traktowane jako rażące naruszenie prawa.
Pismem z dnia (...) sierpnia 2010 r. pełnomocnik uczestników postępowania – "A"Sp. z.o.o, radca prawny A. O. wniosła o odrzucenie skargi lub o jej ewentualne oddalenie. Wniosek o odrzucenie skargi został oparty na wskazaniu, że w aktach sprawy brak jest dowodu świadczącego o wniesieniu przez skarżących skargi, w terminie 30 dni od otrzymania zaskarżonej decyzji. Jak bowiem wskazało Kolegium w piśmie z dnia (...) kwietnia 2010 r. koperta, w której wniesiono skargę, została przez Kolegium zagubiona. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazano, że ewentualne naruszenie przez Wójta Gminy T. w decyzji z dnia (...) kwietnia 2000 r. art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stanowi rażącego naruszenia prawa, bowiem przepis powyższy ma jedynie charakter informacyjny. Ponadto podkreślono, że większość właścicieli działek ustanowionych decyzją podziałową ma ustanowioną na ich rzecz służebność drogi koniecznej, który nie jest limitowany czy ograniczany w jakikolwiek sposób. Również skarżący mają zapewniony powyższy dostęp, a istniejący pomiędzy inwestorem, a skarżącymi spór dotyczy wartości prawa, a nie jego podstaw. Tym samym decyzja z dnia (...) kwietnia 2000 r., wydana w ramach art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stanowi decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo podniesiono, że w przedmiotowej sprawie doszło do zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych, bowiem decyzja z dnia (...) kwietnia 2000 r. stanowiła podstawę do dokonywania wpisów do księgi wieczystej. Tym samym decyzja powyższa wywołała nieodwracalne skutki prawne, co stanowi przeszkodę dla stwierdzenia jej nieważności.
Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 27 sierpnia 2010 r. Pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji, akceptując stanowisko uczestnika postępowania, że kwestionowana decyzja podziałowa wywołała nieodwracalne skutki prawne.
W dniu (...) sierpnia 2010 r. pełnomocnik skarżących – K. D., zobowiązany postanowieniem Sądu, przedłożył dowód nadania skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) lutego 2010 r. w dniu (...) marca 2010 r. w urzędzie pocztowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga okazała się zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia (...) kwietnia 2000 r. zatwierdzającej geodezyjny projekt podziału nieruchomości położonej w (...), gmina T., oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb (...), ark (...), działki nr (...),(...),(...), (...) stanowiących własność G. A. i W. A.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących, skarga na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) lutego 2010 r. została wniesiona w terminie. Jak wskazuje przedłożone przez pełnomocnika skarżących w dniu (...) sierpnia 2010 r. potwierdzenie nadania skargi, została ona wniesiona w dniu (...) marca 2010 r., a więc z zachowaniem 30 - dniowego terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem organu administracji publicznej, który wydał kwestionowane rozstrzygnięcie. Dodatkowo podkreślenia wymaga, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, w przypadku postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji stronami postępowania nadzwyczajnego jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995 Nr 1, poz. 32). Tym samym skarżący, jako osoby, które nabyły własność nieruchomości powstałej w wyniku kwestionowanej decyzji podziałowej, mają interes prawny do uznania za strony postępowania administracyjnego, w przedmiocie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji, a co za tym idzie posiadają legitymację skargową do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W świetle powyższego uznać należało, iż przedmiotowa skarga, jako wniesiona zgodnie z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez podmioty legitymujące się zdolnością skargową, podlega merytorycznej ocenie Sądu.
Przystępując do merytorycznego rozpoznania skargi wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania umożliwiającym wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej. Możliwość podważenia zapadłego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej jest dopuszczalna jedynie w przypadku zaistnienia jednej z kwalifikowanych wad określonych przepisami ustawy. Usunięcie nieprawidłowości, które mogły wystąpić w trakcie trwania procesu administracyjnego, stanowi nadrzędny cel postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji i usprawiedliwia podważenie ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. W ocenie ustawodawcy rozwiązanie powyższe ma służyć zapewnieniu prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia oraz umożliwia realizację zasady sprawiedliwości proceduralnej jak również podnosi zaufanie obywateli do organów administracji. Komentatorzy oraz orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmują, że ocenę, czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, pozostawiono uznaniu organu administracji. Wskazuje się, że ustalenie tego pojęcia należy dokonać w drodze wykładni przepisów prawa, mając jednocześnie na względzie, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, które równocześnie narusza zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995 r., II SA 1531/94, ONSA 1996, nr 1, poz. 37). Tym samym dla stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na rażące naruszenia prawa niezbędne jest stwierdzenie, że kwestionowana decyzja została wydana wbrew jednoznacznemu brzmieniu przepisu, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w sprawie.
Zgodnie z obowiązującym, w dacie rozstrzygania sprawy podziału nieruchomości przez Wójta Gminy T., brzmieniem art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości można było dokonać jedynie wtedy, gdy był on zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi. Równocześnie ust. 3 powyższego artykułu przewidywał, że podział nieruchomości nie był dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie miały dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważało się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawiało się służebności na drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Z treścią powyższego przepisu korespondował art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej miało polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3, podziału nieruchomości dokonywało się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Za spełnienie warunku uważało się także sprzedaż wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną
Zdaniem Sądu, treść art. 93 ust. 3 wskazywała, że właściwy organ nie mógł wydać decyzji o podziale nieruchomości, jeżeli nie miała ona dostępu do drogi publicznej, przy czym za dostęp powyższy uznano również zapewnienie dostępu poprzez drogę wewnętrzną. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że konieczność zapewnienia dostępu do drogi publicznej wiąże się ściśle z możliwością przyszłego ustanowienia na dzielonej nieruchomości odrębnego prawa własności, przysługującego osobie trzeciej. W powyższej sytuacji, niezapewnienie dostępu do drogi publicznej skutkowałoby uniemożliwieniem nabywcy nieruchomości jej zagospodarowania, co powodowałoby natomiast bezprzedmiotowość podziału. Równocześnie, wbrew stanowisku prezentowanemu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, niezbędne jest wskazanie, że art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma wyłącznie charakteru informacyjnego, czy też postulatywnego. Art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi bowiem materialnoprawną podstawę dopuszczalności zatwierdzenia ewidencyjnego zatwierdzenia podziału nieruchomości w przypadku wydzielenia z niej działek gruntu, które nie mają zapewnionego bezpośredniego dostępu do drogi publicznej w chwili wydania decyzji podziałowej (tak: J. Jaworski, A. Prusaczek, A. Tułodziecki, M. Wolanin "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", Wyd. BECK Warszawa 2009, str. 577). Norma zawarta w powyższym artykule stanowi tym samym ustawowe zastrzeżenie uniemożliwiające zawarcie umowy zbycia działki gruntu bez zapewnienia jej dostępu do drogi publicznej. Jej naruszenie jest zagrożone surową sankcją – możliwością wzruszenia umowy przeniesienia własności wydzielonej działki. Jak bowiem wyjaśnił Sąd Najwyższy, jeżeli decyzja o podziale nieruchomości zawiera warunek, że przy zbywaniu wydzielonych działek zostaną ustanowione służebności drogowe zapewniające dostęp do drogi publicznej lub nastąpi sprzedaż udziałów w prawie do działki stanowiącej drogę wewnętrzną, umowa przeniesienia własności wydzielonej działki zawarta bez spełnienia tego warunku jest nieważna (uchwała z dnia 04 czerwca 2009 r., sygn. akt III CZP 34/09, OSNC 2010 Nr 2, poz. 20).
Tym samym, zestawiając treść art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z treścią art. 99 powyższej ustawy wskazać należy, że na organ administracji publicznej rozstrzygający sprawę podziału nieruchomości nałożony zostaje obowiązek orzeczenia, w treści decyzji podziałowej, warunku o konieczności, w przypadku jej zbycia, ustanowienie służebności na działkach stanowiących drogi wewnętrzne, przez które zapewniony jest dostęp do drogi publicznej. Należy bowiem podkreślić, że dyspozycja art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest w pierwszym miejscu skierowana do organów administracji publicznej, następnie zaś do stron przyszłej umowy zbywającej własność wydzielonej działki. Sąd podkreśla, że jakkolwiek obowiązek ustanowienia służebności ma charakter warunkowy – odnosi się wyłącznie do przyszłego ewentualnego zbycia własności wydzielonej nieruchomości, to jednakże brak orzeczenia w powyższym zakresie w treści decyzji podziałowej stanowi naruszenie przepisów prawa dotyczących zasad podziału nieruchomości. Rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ma bowiem charakter bezwzględny, służący ochronie interesu prywatnoprawnego nabywcy wydzielonej nieruchomości. Dopuszczenie możliwości zbycia nieruchomości bez zapewnienia jej dostępu do drogi publicznej powodowałoby w istocie uniemożliwienie zrealizowania na niej jakiejkolwiek zabudowy, co jest nie do pogodzenia z zasadami wykładni funkcjonalnej ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz z celem postępowania podziałowego.
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy podkreślić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wadliwie uznało, że brak, w decyzji Wójta Gminy T., z dnia (...) kwietnia 2000 r. rozstrzygnięcia co do konieczności ustanowienia służebności na drodze wewnętrznej, w przypadku zbycia wydzielonych nieruchomości, nie stanowiło rażącego naruszenia prawa. Jak wyżej wykazano obowiązek powyższy miał charakter bezwzględny i stanowił jeden z elementów koniecznych, od których ustawa uzależniała możliwość wydania decyzji o podziale nieruchomości. Bez znaczenia pozostaje przy tym jego warunkowy charakter – obowiązek rozstrzygnięcia o konieczności ustanowienia służebności na drodze wewnętrznej ma bowiem charakter obligatoryjny i jest niezależny od tego, czy nieruchomości zostanie następnie zbyta, czy też pozostanie we władaniu dotychczasowego właściciela. Konsekwentnie brak orzeczenia w powyższym zakresie stanowi rażące naruszenia prawa, o jakim mowa w art.156 § 1 pkt. 2 kpa. Jak wynika z analizy akt administracyjnych Wójt Gminy T. w swojej decyzji z dnia (...) kwietnia 2000 r. nie wypełnił spoczywającego na nim obowiązku, zawarcia w decyzji rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomości, co przesądziło o konieczności prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji oraz wydania jednej z decyzji o jakich mowa w art. 158 kpa.
Za nietrafny uznać należy zarzut naruszenia art. 107 § 1 kpa poprzez nie zawarcie w treści kwestionowanej decyzji Kolegium daty jej wydania. Analiza treści decyzji wskazuje bowiem, iż data powyższa – (...) lutego 2010 r. – została w niej zawarta.
Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca decyzja Kolegium z dnia (...) grudnia 2009 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 93 ust. 3 oraz 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co miało wpływ na wynik sprawy, oraz wadliwego zastosowania art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, a więc z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) grudnia 2009 r.
Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium winno odnieść się do przedstawionych powyżej ustaleń dotyczących konieczności zawarcia w decyzji podziałowej rozstrzygnięcia co do ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia (...) kwietnia 2000 r. Równocześnie Sąd podkreśla, że rozstrzygając przedmiotową sprawę organ powinien mieć na uwadze, że kwestionowana decyzja podziałowa stanowiła podstawę do dokonania wpisów do księgi wieczystej. Tym samym na organie spoczywa obowiązek rozważenia, czy i w jakim zakresie decyzja, o stwierdzenie nieważności której wnioskowali skarżący, wywołała już nieodwracalne skutki prawne, co uniemożliwia stwierdzenie jej nieważności. W takim przypadku rozważenia wymaga możliwość stwierdzenia, iż decyzja wydana została z naruszeniem prawa.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wykonalności orzeczenia orzeczono na podstawie art. 152 powyższej ustawy.
/-/ T. Świstak /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ J. Zieliński
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło