II SA/Po 2280/00
WyrokWSA w Poznaniu2002-03-22
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba deportowana do pracy przymusowej jako dziecko wraz z rodzicami, która nie wykonywała faktycznie pracy przymusowej, ma prawo do świadczenia pieniężnego z tego tytułu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że do uzyskania świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej niezbędne jest faktyczne wykonywanie pracy przymusowej. Sam fakt deportacji dziecka wraz z rodzicami, bez dowodów na wykonywanie przez nie pracy, nie stanowi podstawy do przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Zenon S. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej, twierdząc, że jako dziecko został deportowany do pracy przymusowej. Organ odmówił przyznania świadczenia, argumentując, że wnioskodawca był zbyt młody, aby wykonywać pracę przymusową, a został wywieziony z rodzicami. Po utrzymaniu decyzji przez organ II instancji, Zenon S. złożył skargę do NSA, podnosząc, że jako 6-latek pomagał matce w pracach domowych i pasł zwierzęta. Organ administracji wniósł o oddalenie skargi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2002 r. sprawy ze skargi Zenona S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 marca 2002 r. (...) w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej - oddala skargę.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie decyzją z dnia 11.11.1999 r. (...), na podstawie art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługujący osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, odmówił Zenonowi S. przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego.
W uzasadnieniu decyzji powołując treść wyżej cytowanego przepisu podało, że brak jest podstaw do przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego albowiem wnioskodawca został deportowany jako dziecko z rodzicami, a nie w celu wykonywania pracy przymusowej. Podkreślono, że wnioskodawca nie mógł być wywieziony do pracy przymusowej ze względu na wiek /urodzony 16.10.1937 r./.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zenon S. ograniczył się do podania, że nie jest w stanie przedłożyć dokumentu potwierdzającego pracę przymusową, a całe rodziny były do takiej pracy wywożone.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 8.08.2000 r. (...) na podstawie art. 127 par. 1 Kpa i art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji powtórzono dotychczasową argumentację.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zenon S. podał, że jako 6 letni chłopiec pracował przymusowo w gospodarstwie rolnym, a w szczególności pomagał swojej matce w obieraniu ziemniaków, zmywaniu naczyń, a nadto w okresie letnim pasł gęsi oraz krowy.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie opierając się na argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Podkreślono, że wywiezienie skarżącego ze względu na wiek /5-7 lat/ nie miało charakteru wywiezienia do trący przymusowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, CO następuje:
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckiej /Dz.U. 1996 nr 87 poz. 395 ze zm./, zwanej dalej ustawą.
Stosownie do jej tytułu, ustawa z-dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym określa warunki przyznania świadczenia pieniężnego dla dwóch kategorii osób, a mianowicie dla osób "deportowanych do pracy przymusowej" dla osób "osadzonych w obozach pracy" przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Potwierdza to również dyspozycja art. 2 tej ustawy, wedle którego represją w rozumieniu ustawy jest zarówno osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych /art. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym/, jak i deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. (...) /art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym/.
Oznacza to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów powyższej ustawy powinna wykazać, iż spełnia określone przesłanki prawne uzasadniające zaliczenie jej do jednej z dwóch wymienionych w art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym kategorii osób represjonowanych. Artykuł 2 pkt 2 ustawy zawiera stwierdzenie, że deportacja /wywiezienie/ musi być do pracy przymusowej. Pojęcie represji adresowane jest do dwóch grup osób : osadzonych w obozach pracy i deportowanych do pracy przymusowej. Treść art. 2 pkt 2 ustawy adresowana jest do osób, w tym również do dzieci, które faktycznie pracę wykonywały.
Do uzyskania świadczenie przez osobę deportowaną do pracy przymusowej niezbędne jest istnienie przesłanki dotyczącej wykonywania pracy przymusowej.
Bezsporne w sprawie jest, że wnioskodawca mając 5 lat został wraz ze swymi rodzicami wywieziony do Niemiec i przebywał tam w okresie od 14.03.1943 r. do 1.10.1945 r. Z zebranego w sprawie materiału nie wynika jednak żeby skarżący wykonywał pracę przymusową. Brak jest jakichkolwiek dowodów, które by potwierdzały, że wykonywał jakąkolwiek pracę.
Skarżący dopiero w skardze podnosi, że pomagał matce w zmywaniu naczyń, obieraniu ziemniaków oraz, że pasł gęsi i krowy. Z akt sprawy wynika jednak, że pracę wykonywali tylko jego rodzice.
W tych okolicznościach prawidłowo przyjęto, że brak jest podstaw do przyznania świadczenie z tytułu wykonywania pracy przymusowej.
Biorąc powyższe pod rozwagę należało skargę oddalić na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło