II SA/Po 2283/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie NSA Ryszard Słupczyński WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2004r. przy udziale sprawy ze skargi Z. G. K. i M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej o d d a l a s k a r g ę /-/ W. Długaszewska /-/ T. M. Geremek /-/ R. Słupczyński Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] roku, wydaną na podstawie art. 104 kpa i § 10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.Nr 65, poz. 294 ze zm.) oraz w oparciu o orzeczenie lekarskie wydane przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] roku, uzupełnione [...] roku i [...]roku oraz w oparciu o dochodzenie epidemiologiczne, przeprowadzone w zakładach pracy, stwierdził u J. K. zawodowe uszkodzenie słuchu, jako chorobę zawodową, wymienioną w pozycji 15 wykazu stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż występujący u J.K. ubytek słuchu, pomimo, że jest ubytkiem niewielkiego stopnia, nie upośledzającym wydolności socjalnej, dotyczącym tonów o wysokiej częstotliwości - wykazuje cechy ubytku spowodowanego działaniem hałasu; przy czym na całkowity obraz kliniczny tego ubytku składają się także czynniki o charakterze pozazawodowym. Do 1993 roku tj. przez około 17 lat J. K. był zawodowo narażony na hałas o natężeniu 85 dBA. Natomiast w okresie zatrudnienia w Z. G. K. i M., od stycznia 1994 roku do lutego 2002 roku, na stanowisku kierowcy ciągnika, przez 2,28 godziny dziennie był narażony na hałas o natężeniu 77 dBA i 83 dBA, w zależności od miejsca pracy. Z. G. K. i M. wniósł odwołanie od wskazanej wyżej decyzji. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] roku, wydaną na podstawie art. 138 §1 opkt 1 kpa, §1 i §10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.Nr 65, poz. 294 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż na podstawie orzeczeń Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych oraz przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego należy uznać, iż bez wątpienia zachodzi związek przyczynowy pomiędzy narażeniem na hałas w środowisku pracy, a stwierdzonym u J. K. ubytkiem słuchu. Wskazanie w orzeczeniach lekarskich, iż na upośledzenie słuchu mogły mieć wpływ także inne, pozazawodowe czynniki nie wyklucza zawodowego charakteru schorzenia, pozostaje zatem bez wpływu na jego kwalifikacje jako choroby zawodowej. W orzeczeniu z dnia [...] roku, wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy ( k. 63-64 akt adm.) stwierdzono, iż nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie bezpośredniej i jedynej przyczyny uszkodzenia słuchu u J. K.. Niewątpliwie uszkodzenie to ma charakter odbiorczy i obustronny oraz dotyczy wysokich częstotliwości. Takie między innymi cechy wykazuje ubytek słuchu wywołany działaniem hałasu, choć nie są to kryteria wystarczające do stwierdzenia zawodowego uszkodzenia słuchu. Nie można także powiedzieć, że jest to ubytek słuchu wywołany tylko i wyłącznie hałasem, gdyż przyczyn ubytku słuchu było najprawdopodobniej więcej. Z. G. K. i M. wniósł skargę na wyżej wskazaną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, zarzucając decyzji sprzeczność z zebranym materiałem dowodowym, brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, naruszenie §10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych poprzez wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej u J. K., mimo, iż orzeczenie lekarskie w sprawie stanowiło, że brak podstaw do uznania zawodowego charakteru uszkodzenia słuchu, a następnie przesłanie decyzji do zakładu, w którym warunki pracy nie powinny mieć wpływu na pogorszenie słuchu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu do ponownego rozpatrzenia. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Stosownie do postanowień § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 6, poz. 294 z późn. zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. By zatem określona choroba mogła być uznana za chorobę zawodową muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze choroba taka musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, o którym wyżej mowa, a po wtóre winna być spowodowana czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, występującymi na stanowisku pracy. Przepis § 1 ust. 2 Rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych wskazuje, że przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się, m.in., rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego. Po przeprowadzeniu dochodzenia epidemiologicznego, o którym mowa w § 5 rozporządzenia, upoważniona jednostka wymieniona w § 7 rozporządzenia wydaje orzeczenie wskazujące, czy rozpoznana u danej osoby choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do opisanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W dalszym zaś toku postępowania administracyjnego organy Inspekcji Sanitarnej ustalają, w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dokumentacyjny, czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy a stwierdzonym schorzeniem wymienionym w wykazie chorób zawodowych. Rozstrzygnięcie w omawianym zakresie następuje poprzez wydanie decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia. Jednocześnie należy wskazać, odnosząc się do przedstawionych w skardze zarzutów, iż opinia placówki naukowej, co do rozpoznania choroby zawodowej, jest środkiem dowodowym w rozumieniu art. 75 kpa, w związku z art. 84 kpa, który podlega ocenie organu orzekającego stosownie do art. 80 kpa., łącznie z pozostałym, zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Ze zgromadzonego zaś w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wynika, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż J. K. w okresie od września 1968 roku do kwietnia 1993 roku był zatrudniony na stanowiskach kierowcy ciągnika, kierowcy samochodu ciężarowego i operatora koparki w Kółku Rolniczym w Z., w Spółdzielni Kółek Rolniczych w Z., kierowcy ciągnika w Państwowym Ośrodku Maszynowym w S. K., w pełnym wymiarze czasu pracy, w narażeniu na hałas o ponadnormatywnym natężeniu. W okresie od stycznia 1994 roku do lutego 2002 roku pracował zaś w Z.G. K. i M., na stanowisku kierowcy ciągnika, gdzie przez 2,28 godziny dziennie był narażony na hałas o natężeniu 77 dBA i 83 dBA, w zależności od miejsca pracy. Powiatowy Inspektor Sanitarny kolejnymi decyzjami, wydanymi na skutek wnoszonych przez strony odwołań, z dnia [...] roku odmówił stwierdzenia u J. K. choroby zawodowej, następnie w dniu 28 lutego 2002 roku i 12 czerwca 2002 roku stwierdził u J.K. zawodowe uszkodzenie słuchu. Decyzję z dnia [...] roku Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, utrzymał w mocy. Wskazane wyżej decyzje organów inspekcji sanitarnej wydano, w oparciu o stanowisko zawarte w orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, z którego wynika, iż nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie bezpośredniej i jedynej przyczyny uszkodzenia słuchu u J. K.. Jak wskazano jednak wyżej organy Inspekcji Sanitarnej mają obowiązek ocenić sprawę w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy, z uwzględnieniem oczywiście opinii lekarskiej. Dokonując analizy przedmiotowej sprawy Sąd uznał, iż organy Inspekcji Sanitarnej w sposób prawidłowy, dokonały ustaleń i oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym dochodzenia epidemiologicznego i orzeczenia lekarskiego, które uzasadniały przyjęcie, iż w przypadku skarżącego, wystąpiły normatywne przesłanki, pozwalające uznać stwierdzone u niego schorzenie za chorobę zawodową. Z prawnego bowiem punktu widzenia pojęcie "choroby zawodowej" nie jest związane z rozmiarem doznanego uszczerbku na zdrowiu, oznacza natomiast kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić w odniesieniu do chorób wymienionych w wyżej powołanym wykazie chorób zawodowych, w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma ową przyczynę w warunkach wykonywania pracy. W tej sytuacji, skoro u skarżącego wskazanym wyżej orzeczeniem stwierdzono ubytek słuchu, spowodowany również hałasem i stwierdzono ponadnormatywne natężenie hałasu na stanowisku pracy, którą wykonywał, to ten ubytek słuchu, zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w pkt 15 wykazu chorób zawodowych, gdzie jako chorobę zawodową wskazano uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, należało zakwalifikować jako chorobę zawodową. Skarżący wykonywał bowiem przez około 17 lat pracę w warunkach ponadnormatywnego hałasu, co stanowi dostateczną podstawę do uznania związku przyczynowego pomiędzy utratą przez niego słuchu a tymi warunkami (pracą). Poza tym, taki stan rzeczy potwierdziły wykonane u skarżącego badania, które wskazywały na obustronny niedosłuch typu odbiorczego, co jest charakterystyczne dla uszkodzenia słuchu na tle zawodowym. Zarzut Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, że skarżący jedynie sporadycznie mógł być narażony na szkodliwe działanie hałasu, ponadto zaś kierowcy ciągników zaopatrywani są w ochronniki słuchu i przestrzega się ich stosowania przez pracowników, nie ma tu znaczenia, bowiem zgodnie z utrwalonym poglądem panującym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, występowanie szkodliwych czynników w środowisku pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm. Wystarczy samo występowanie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość, co oznacza, że zaistnienie takiej sytuacji może powodować odpowiedzialność pracodawcy w przypadku wystąpienia choroby zawodowej (wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 1994 r. sygn. akt I SA 1640/93, ONSA nr 1/1995 poz. 28, oraz z dnia 22.01.1998 I S.A. 1029/97 ). Ponadto, jak wynika z wyroku Sądu Najwyższego z 3.02.1999 roku IIIRN 110/98 , Prok.iPr.1999/7-8/56 w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w Wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Zatem, ustalenie, że u skarżącego wystąpiło uszkodzenie słuchu, posiadające cechy ubytku słuchu wywołanego działaniem hałasu oraz wykonywanie zatrudnienia w warunkach narażających na jego powstanie, niezależnie od ewentualnych innych, pozazawodowych przyczyn uszkodzenia słuchu, jest wystarczające dla stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. W tym stanie rzeczy, uznając, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.Nr 153, poz. 1270), Sąd orzekł jak w sentencji. /-/W.Długaszewska /-/T.Geremek /-/R.Słupczyński