II SA/Po 23/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu w dniu 06 października 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 03 sierpnia 2016 r. o przyznaniu adwokatowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Rektora Politechniki z dnia [...] listopada 2014r. Nr albumu [...] w przedmiocie stypendium postanawia 1. przyznać adwokatowi K. C. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu za I instancję wynagrodzenie w kwocie [...]zł ([...]), w tym [...]zł ([...]) tytułem podatku od towarów i usług 2. przyznać adwokatowi K. C. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu za II instancję wynagrodzenie w kwocie [...] zł ([...]), w tym [...] zł ([...]) tytułem podatku od towarów i usług. /-/ E. Brychcy W związku z przyznaniem skarżącej I. K. prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła do jej reprezentowania adw. K. C. (k. 43 akt sad.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 29 lipca 2015r. oddalił skargę I. K. na decyzję Retora Politechniki oraz w punkcie II wyroku przyznał pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu adw. K. C. wynagrodzenie za udzieloną skarżącej pomoc prawną z urzędu za czynności przed Sądem I instancji. Na skutek skargi kasacyjnej z 14 października 2015r., w której pełnomocnik skarżącej zaskarżył powyższy wyrok w całości, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 maja 2016r. uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Politechniki. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu z 03 sierpnia 2016r. przyznano adwokatowi K. C., tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w drugiej instancji, wynagrodzenie w wysokości [...] zł, w tym [...] zł tytułem podatku od towarów i usług. W terminowo wniesionym sprzeciwie na postanowienie referendarza sądowego skarżący zaskarżył przedmiotowe postanowienie w całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący wskazał na niezasadne odmówienie przyznania pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu przed Sądem I instancji oraz Sądem II instancji w wysokości 150 % stawki minimalnej określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie i ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), pomimo, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 29 lipca 2015r. został w całości uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny, a tym samym uchylony został tytuł prawny do wypłaty wynagrodzenia za I instancję i pełnomocnik z urzędu fizycznie wynagrodzenia za I instancję nie otrzymał. Żalący się wniósł o zmianę w całości zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego z 3 sierpnia 2016r. i przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu przed Sądem I instancji, jak i Sądem II instancji w wysokości 150 % stawki minimalnej uwzględniając stawkę podatku VAT, które to koszty nie zostały pokryte w całości lub części przez skarżącą, zgodnie z wnioskiem złożonym w dniu 19 lipca 2016r. Nadto wniósł o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych, tytułem wynagrodzenia nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości maksymalnej stawki określonej w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015r., poz. 1801), uwzględniając także stawkę VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), w brzmieniu sprzed noweli wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), obowiązującym w tym postępowaniu sądowym, wszczętym przed 15 sierpnia 2015 r., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 250 P.p.s.a. wyznaczony pełnomocnik, otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych udokumentowanych wydatków. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie za faktycznie udzieloną pomoc prawną, przy czym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (por. np. postanowienia NSA: z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OZ 321/10, z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II FZ 727/12). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, wynagrodzenie takie przysługuje jedynie w sytuacji świadczenia pomocy prawnej na poziomie wymaganym przez jej profesjonalny charakter. W sytuacji uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 29 lipca 2015r. w całości przez Naczelny Sąd Administracyjny, uchyleniu podlega również punkt II wyroku, w którym przyznano wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu za udzieloną pomoc prawną przed Sądem I instancji. Z uwagi na fakt, że wynagrodzenie to nie zostało wypłacone pełnomocnikowi, przyznać należy wynagrodzenie za udział pełnomocnika w I instancji, które należy się bez względu na wynik sprawy. W niniejszej sprawie pełnomocnik w ramach czynności pomocy prawnej objętej wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia występował w imieniu skarżącej przed sądem I instancji, a następnie sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu, zatem tylko te czynności były czynnościami wykonanymi w niniejszej sprawie przez tego wyznaczonego z urzędu pełnomocnika, przewidzianymi w rozporządzeniu, za które przyznaje się wynagrodzenie. W tym zakresie pomoc prawna została skarżącej faktycznie udzielona. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z §22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015r. poz. 1801) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie powyższego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Z uwagi na wniesienie skargi kasacyjnej przed wejściem w życie rozporządzenia z 22 października 2015r. zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Dz.U. z 2013r., poz. 461), zwane dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z treścią §19 koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części (§20 rozporządzenia), w niniejszej sprawie pełnomocnik takie oświadczenie zawarł. Na podstawie §18 ust. 1 pkt 1 c) rozporządzenia stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w I instancji w innej sprawie wynoszą 240 zł. Biorąc pod uwagę istotny nakład pracy pełnomocnika, który sporządził obszerne pismo procesowe w toku sprawy, stawił się na rozprawie sąd uznał że zasadny jest jego wniosek o przyznanie wynagrodzenia w wysokości 150% stawki minimalnej na I Instancję w wysokości [...] zł, podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach, w kwocie [...]zł (§2 ust. 3 rozporządzenia), łącznie [...]zł. Na podstawie §18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej wyznaczonemu adwokatowi, jeżeli prowadził sprawę w I instancji, przysługuje 50% stawki minimalnej określonej w punkcie 1 rozporządzenia. Oznacza to, że za czynność sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w toku postępowania odwoławczego pełnomocnikowi z urzędu, który występował przed Sądem I instancji można przyznać wynagrodzenie stanowiące 50 % opłaty minimalnej wynoszącej 240 zł. Wobec powyższego pełnomocnikowi należy przyznać tytułem nieopłaconej pomocy prawnej w II instancji wynagrodzenie w kwocie [...] zł, podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach, w kwocie [...] zł. (§2 ust. 3 rozporządzenia), łącznie [...]zł. Sąd nie znalazł jednak argumentów do przyznania wynagrodzenia w II instancji w wysokości 150 % stawki minimalnej. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że zasadny okazał się jeden rzut naruszenia przepisów postępowania art. 145 §1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w zw. z art. 107 §1 K.p.a. poprzez niewskazanie w wydanej w sprawie decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej członków tej Komisji, którzy powinni być wymienieni z imienia i nazwiska. Nie znalazły natomiast zamierzonego skutku pozostałe wymienione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Zdaniem NSA w skardze kasacyjnej w ramach podstaw skargi kasacyjnej poza zbitką przepisów postępowania nie wskazano okoliczności sprawy, z których wynikałoby na czym polega naruszenie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem, Sąd przyznał pełnomocnikowi w tej części wynagrodzenie w stawce minimalnej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 260 § 1-3 P.p.s.a. oraz art. 257 P.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. /-/ E. Brychcy