II SA/Po 231/08

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka - Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2008r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty drogowej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka Skarżący S.P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesionej w dniu 6 lutego 2008r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Argumentował, że z powodu trudnej sytuacji finansowej nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu PPF podał, że prowadzi gospodarstwo rolne, z którego miesięczny dochód wynosi około [...] - [...] zł. Wnioskodawca wskazał, że ponosi koszty utrzymania nieruchomości: opłata za energię elektryczną w wysokości około 150 zł, gaz - 45 zł, telefon - 25 zł, woda - 40 zł, opał - 200 zł. Nadto wskazał, że płaci alimenty na trójkę dzieci w łącznej wysokości 580 zł miesięcznie. Wnioskodawca podał, że posiada dom o powierzchni [...] m- oraz grunt rolny o powierzchni [...] W oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wnioskodawca został zobowiązany do osobistego uzupełniania wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wniosek złożony na formularzu był bowiem w swojej treści niepełny, co uniemożliwiało ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy. W odpowiedzi skarżący podał, że jedynym źródłem dochodu jest prowadzona działalność rolnicza, z której uzyskuje około [...]miesięcznie. W związku z tym nie składa rocznych zeznań podatkowych, a odprowadza podatek rolny. Wskazał, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Wnioskodawca oświadczył, że w zakresie produkcji zboża na powierzchni [...] ha roczna wartość przychodu brutto wynosi około [...] zł, a wysokość kosztów prowadzonego gospodarstwa wynosi około 16.000 zł. Następnie wnioskodawca oświadczył, że z tytułu dopłat za 2006r. z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa otrzymał kwotę około [...] zł. Ustosunkowując się do wezwania dotyczącego wyszczególnienia całego posiadanego majątku nieruchomego skarżący podał, że posiada budynek mieszkalny o powierzchni [...] m- oraz budynek gospodarczy o powierzchni [...] m-, który wykorzystuje na magazyn zbożowy. Dołączył zaświadczenia z Urzędu Gminy [...] i Urzędu Gminy i Miasta [...], z których wynika, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha położne w [...] oraz gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha położone w [...]. Wnioskodawca powtórzył wysokość wymienionych we wniosku kosztów bieżącego utrzymania domu. Nie przedłożył żadnych faktur, czy rachunków potwierdzających wysokość powyższych wydatków, oświadczając, że ich gromadzenie uważa za zbyteczne. Wnioskodawca wymienił, jakie posiada maszyny i urządzenia rolnicze oraz oświadczył, że nie zatrudnia pracowników. W odpowiedzi z dnia 27 marca 2008r. skarżący oświadczył, że stan konta w ostatnich 6 miesiącach był zerowy oraz że nie spłaca żadnych pożyczek i kredytów. Na powyższą okoliczność skarżący załączył wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez Spółdzielczy Bank Ludowy za okres od listopada 2007r. do marca 2008r. Z rachunku tego wynika, że w powyższym okresie systematycznie uzyskiwał z Zakładów Mięsnych [...] zapłatę za faktury w łącznej wysokości [...] zł. W grudniu 2007r. dodatkowo wpłynęła zapłata za fakturę z innego tytułu w wysokości [...] zł. Z tytułu dopłat z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skarżący otrzymał w lutym 2008r. łącznie [...] zł. Wpływy na rachunek skarżącego w tym okresie wyniosły, więc [...] zł. W tym samym czasie skarżący osobiście wypłacił kwotę [...] zł., nie wskazał przy tym tytułu wypłat. Na dzień wniesienia skargi skarżący dysponował na rachunku bankowym wolnymi środkami w wysokości [...] zł. Saldo końcowe na dzień 6 marca 2008r. wynosiło [...] zł. Na powyższym wyciągu z rachunku skarżący sporządził adnotację, że wyciąg ten dotyczy okresu kiedy prowadził hodowlę trzody chlewnej, a działalność tą musiał zakończyć z powodu bardzo niskich cen żywca wieprzowego. Na obecnym etapie postępowania skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 120 zł (§1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Zgodnie z treścią art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że jego sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie ma możliwości poniesienia wszystkich wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów sądowych (art. 245 §3 powyższej ustawy). Do uwzględnienia przedmiotowego wniosku nie wystarczy bowiem ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej. W celu wykazania, że sytuacja majątkowa i finansowa nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych, wnioskodawca był zobowiązany do szczegółowego opisania na urzędowym formularzu PPF swojej kondycji finansowej, posiadanego majątku i stanu rodziny. Oświadczenia w nim zawarte okazały się jednak niepełne i niewystarczające dla oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Wezwano, więc go do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych na ich poparcie. W ten sposób wnioskodawca miał dodatkową możliwość uzupełnienia swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy i wykazania, że zasługuje na skorzystanie z dobrodziejstwa tego prawa. Z udzielonej przez wnioskodawcę odpowiedzi oraz z treści załączonych dokumentów źródłowych wynika, że wnioskodawca ma możliwości by uiścić koszty sądowe niniejszego postępowania bez uszczerbku dla jego koniecznego utrzymania. Podkreślić bowiem należy, że w niniejszej sprawie przy ocenie zdolności płatniczych skarżącego należy brać pod uwagę najpóźniej moment kiedy zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, tj. początek lutego 2008r. Z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że w tym czasie dysponował kwotą od około [...] zł do około [...] zł., a od 15 lutego 2008r. do 6 marca 2008r. na rachunek wpłynęła jeszcze kwota około [...] zł. Skarżący dysponował, więc wielokrotnie większymi środkami niż przewidywane koszty sądowe niniejszego postępowania, które co do zasady nie powinny przekroczyć kwoty 320 zł i to rozłożonych w czasie. Powinien więc zabezpieczyć część tych środków na pokrycie kosztów sądowych. Wnioskodawca może także finansowo wesprzeć się poprzez zaciągnięcie odnawialnego kredytu w rachunku bankowym. Nie można także pominąć faktu, że skarżący wszczynając postępowanie sądowoadministracyjne powinien liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów tego postępowania, a w związku z tym poczynić oszczędności w wydatkach z ich przeznaczeniem na ten właśnie cel. Podkreślić bowiem należy, że koszty te mając charakter należności publicznoprawnych winny być uiszczane w pierwszej kolejności, zaraz po niezbędnych kosztach bieżącego utrzymania, a nie na końcu gdy ewentualnie pozostaną jeszcze jakieś wolne środki. Bez znaczenia jest, więc dopisek na wyciągu z rachunku bankowego, że dotyczy on okresu, gdy prowadzona była hodowla trzody chlewnej, której obecnie zaniechano. Bezsporne jest bowiem to, że w okresie powstania obowiązku do uiszczenia kosztów sądowych skarżący dysponował dostatecznymi środkami, które winien przeznaczyć na ten cel. Nawet jeżeli na dzień dzisiejszy skarżący nie prowadzi produkcji trzody chlewnej to, jak sam oświadczył w uzupełnieniu wniosku o prawo pomocy, prowadzi także dochodową działalność w zakresie produkcji zbóż (przychody brutto przewyższają wysokość kosztów prowadzenia gospodarstwa). Może zatem skorzystać ze środków uzyskiwanych jeszcze z tej działalności. Treść wyciągu z rachunku przeczy również oświadczeniu skarżącego, że stan konta w ostatnich 6 miesiącach był zerowy. Wprawdzie z tego rachunku skarżący dokonywał też wypłat w znacznej wysokości, ale saldo po każdej transakcji pozostawało dodatnie, a skarżący nie wykazał, że wypłaty te dotyczyły tylko niezbędnych i koniecznych kosztów bieżącego utrzymania, czy prowadzenia gospodarstwa rolnego. Ubiegać się o prawo pomocy może, bowiem jedynie strona, której dochody nie wystarczają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku w jej koniecznych, a nie wszystkich wydatkach. Wnioskodawca jest także właścicielem majątku nieruchomego o znacznej wartości, co powoduje, że w zasadzie nie może skorzystać z dobrodziejstwa prawa pomocy. Z majątku tego może bowiem uzyskać dodatkowe środki, poprzez wydzierżawienie jego części lub obciążenie go celem zabezpieczenia ewentualnie zaciągniętego kredytu, czy pożyczki. Tym bardziej, że skarżący obecnie nie korzysta z tego rodzaju wsparcia, co zwiększa jego zdolność kredytową. Wobec powyższego złożone przez wnioskodawcę oświadczenie majątkowe wskazuje, że może on uiścić koszty sądowe bez uszczerbku dla koniecznego jego utrzymania. Nie spełnia ustawowych przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych chociażby w części, co musiało skutkować oddaleniem wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 246 §1 pkt 2 powyższej ustawy). Mając powyższe na względzie na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka