II SA/Po 2318/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia WSA Maciej Dybowski Protokolant sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2005 r. sprawy ze skargi U. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] roku nr [...], II. zasądza os Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej U. S. kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ M.Dybowski /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ P.Miładowski JF Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca U. S. wystąpiła do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie dodatku mieszkaniowego na zajmowany wraz z rodziną lokal mieszkalny mieszczący się w [...], przy ul. [...], o powierzchni użytkowej 61,57 m2. W dokumentacji wniosku skarżąca podała, iż zarządcą domu jest Spółdzielnia Mieszkaniowa w[...], w skład jej gospodarstwa domowego wchodzi pięć osób, a łączny dochód rodziny w okresie trzech miesięcy wyniósł 6.794,73 zł., co dało kwotę 1.358,95 zł na jedną osobę, to jest 452,98 zł miesięcznie. W oświadczeniu o stanie majątkowym wnioskodawczyni podała, iż rodzina posiada samochód osobowy marki Volkswagen Golf rok produkcji 1987, zakupiony w 1998 r. za cenę 4.000 zł, który jej mąż wykorzystuje do celów służbowych, a możliwość jego wykorzystania w pracy była jednym z warunków zatrudnienia, co udokumentowało przedkładając zaświadczenie pracodawcy męża. Wartość rynkową pojazdu strona oszacowała na ok. 7.500 zł. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], wydaną po uchyleniu przez organ odwoławczy wcześniejszej decyzji wydanej w tej sprawie, powołując przepis art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych odmówił przyznania U. S. wnioskowanego dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, iż rodzina systematycznie korzysta z dodatku mieszkaniowego od 1996 r. i w tym okresie zakupiła samochód osobowy. Zdaniem organu posiadanie pojazdu nie jest koniecznością, a koszty jego eksploatacji i użytkowania dodatkowo obciążają budżet rodziny, która w pierwszej kolejności winna zabezpieczyć środki finansowe na podstawowe potrzeby, w tym na utrzymanie mieszkania. Powołując się na zasadę solidaryzmu społecznego oraz wskazując na ubożenie społeczeństwa organ wyjaśnił, iż na terenie jego właściwości znajdują się rodziny, które znajdują się w daleko gorszej sytuacji materialnej, aniżeli rodzina wnioskodawczyni, stąd inny wymiar ma pojęcie "rażącej dysproporcji" pomiędzy osiąganymi dochodami a uwidocznionymi w deklaracji. Obrazując sytuację finansową Ośrodka organ wyjaśnił, iż w pierwszej kolejności zabezpiecza potrzeby osób jemu podległych, a szczupłość środków na ten cel wymaga rozważenia konieczności łącznego analizowania wydatków z budżetów przeznaczonych na dodatki mieszkaniowe oraz zasiłki pomocowe. Zdaniem organu niemoralnym jest przyznanie dodatku mieszkaniowego na okres 6 miesięcy rodzinie, która posiada samochód, gdy jednocześnie brakuje środków na zasiłki, które z uwagi na niedostatek środków przyznawane są na jeden miesiąc. Składając odwołanie od powyższej decyzji U. S. zakwestionowała przyjętą przez organ argumentację, w szczególności, że posiadanie starego samochodu uznane zostało za oznakę zamożności. Wyjaśniając, iż pojazd jest wykorzystywany do celów służbowych i jest warunkiem utrzymania pracy, strona dodatkowo podała, że umożliwia dowóz chorego syna na leczenie, a same koszty utrzymania pojazdu nie obciążają budżetu jej rodziny. Strona wyjaśniła, że opłaty za mieszkanie traktuje priorytetowo, samochód zakupiła za środki finansowe otrzymane ze sprzedaży poprzednio posiadanego pojazdu oraz otrzymane od rodziny, jak również, że zbilansowanie zadłużenia jej rodziny, powstałego w związku z przyjętą polityką kredytową oraz całego posiadanego majątku wskazuje, że saldo majątkowe jest ujemne. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy, w uzasadnieniu decyzji podzielając zasadność oparcia rozstrzygnięcia na przepisie art. 7 ust 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, bowiem ponoszenie kosztów utrzymania i eksploatacji pojazdu dodatkowo obciąża budżet rodziny przy wykazywanym niskim dochodzie. W tej sytuacji fakt posiadania samochodu dowodzi, zdaniem organu odwoławczego, że rodzina dysponuje wyższymi dochodami niż podane w deklaracji. Kolegium wyjaśnił ponadto, iż podniesiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestia trudności finansowych Ośrodka nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia. W skardze na powyższą decyzję U. S. wniosła o jej uchylenie, zarzucając Samorządowemu Kolegium Odwoławczego w [...] nie wykazanie wystąpienia w sprawie przesłanki wskazanej w art. 7 ust. 3 przedmiotowej ustawy, tj. rażącej dysproporcji pomiędzy deklarowanymi dochodami jej rodziny, a podnoszonego przez organ faktu nie wykazywania wszystkich osiąganych dochodów. Wskazując na krzywdzący charakter decyzji strona wyjaśniła, iż posiadanie samochodu deklarowała od momentu jego zakupu i przez lata otrzymywania dodatku nie było to kwestionowane. Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 15 listopada 2005 r. strona dodatkowo wyjaśniła, iż w 2004 roku dodatek otrzymała. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadną. Z art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71 poz. 734) wynika istota i cel tego świadczenia, którego prawny charakter można określić jako szczególne świadczenie pieniężne wypłacane przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji, którym przysługuje tytuł prawny do lokalu, w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków na zajmowany lokal. W tym aspekcie głównym zadaniem instytucji dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie (por. uchwała pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. sygn. akt OPK 21/02 (ONSA 2003/1/12). Podstawowym kryterium, od którego ustawa uzależnia przyznanie dodatku, jest poziom dochodu przypadającego na jedną osobę w gospodarstwie domowym, liczonego według zasad przyjętych w jej art. 3 ust. 3 i 4. Drugą przesłankę stanowi kryterium powierzchni użytkowej lokalu w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego (art. 5 ust. 1-4). A zatem dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego liczba osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą oraz poziom dochodu jego rodziny stanowi zagadnienie kluczowe, decydujące o przyznaniu dodatku, przez co wymaga prawidłowych ustaleń. W niniejszej sprawie organy I i II instancji uznały, iż strona nie wykazała całości dochodów uzyskiwanych przez jej rodzinę, wywodząc to twierdzenie z faktu posiadania oraz użytkowania samochodu osobowego. Zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Celowi temu służą m.in. zasady postępowania zawarte w artykułach 7 i 77 §1 k.p.a., w myśl których organa administracji powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nadto mają one obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie skarżącej odmówiono przyznania dodatku mieszkaniowego, kwestionując treść złożonych przez nią deklaracji o osiąganych dochodach. Zgodnie z art. 7 ust. 3 powołanej ustawy o dodatkach mieszkaniowych organ może odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust.1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniająca przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu jako wewnętrzne sprzeczne jawi się kwestionowanie wiarygodności złożonych przez skarżącą oświadczeń o dochodach w oparciu o posiadanie i eksploatowanie w jej rodzinie samochodu. Z twierdzeń strony oraz z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że od momentu zakupu tego samochodu w składanych deklaracjach wykazywała ona jego posiadanie i przez kilkuletni okres pobierania dodatku nigdy nie było to kwestionowane. Jednocześnie z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie wynika, aby zaszły jakiekolwiek nowe okoliczności wskazujące, że poziom życia tej rodziny wzrósł oraz zmieniła się jej sytuacja majątkowa. W ocenie Sądu z samego faktu posiadania i eksploatowania szesnastoletniego pojazdu nie można wywodzić zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jednocześnie organy rozstrzygające sprawę nie ustaliły, jaki jest rzeczywisty miesięczny koszt utrzymania tego pojazdu, jak również nie rozważyły, czy i w jakim stopniu wykorzystywanie pojazd dla celów służbowych wpływa na ich wysokość, nie można bowiem wykluczyć, że część kosztów jego utrzymania ponosi pracodawca męża skarżącej. W ocenie Sądu rozważenia wymaga także zbilansowanie kosztów utrzymania tego pojazdu z kosztami dojazdów członków tej rodziny do pracy, szkoły oraz lekarzy, może bowiem okazać się, że konieczność korzystania chociażby ze środków lokomocji publicznej przewyższa koszty dojazdów realizowanych własnym pojazdem. Jednocześnie w postępowaniu o przyznanie dodatku mieszkaniowego, które obejmuje okres trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, nie można kwestionować treści deklaracji o dochodach, która była złożona kilka lat wstecz i była oceniana w postępowaniu, w którym rozpatrywany był złożone wówczas wniosek. Taka ocena byłaby możliwa w postępowaniu wszczętym w trybie wznowienia postępowania, które zakończone zostało decyzją ostateczną. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] r. Nr [...]. O kosztach orzeczono na postawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisu art. 152 tej ustawy nie zastosowano wobec negatywnego charakteru zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji zobligowane są rozpatrzyć wniosek strony o przyznanie dodatku mieszkaniowego, kierując się przy tym wskazaniami wynikającymi z treści niniejszego wyroku. /-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /- / P. Miładowski jf