II SA/Po 2319/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka /spr./ Sędzia NSA Barbara Kamieńska Asesor sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant Marek Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2004 r. sprawy ze skargi B.T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta K. z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 865 zł (osiemsetsześćdziesiątpięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ G.Radzicka /-/ B.Kamieńska MK Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy nakazał B. T. rozbiórkę samowolnie wybudowanej rampy metalowej dostawionej do rampy betonowej od strony ul. [...] oraz ul. [...], do budynku marketu "A", usytuowanego na nieruchomości przy ul. [...] w K. i zobowiązał adresata decyzji do uporządkowania terenu po dokonaniu rozbiórki. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że rampa została wybudowana bez wymaganego pozwolenia przez dzierżawcę nieruchomości, firmę "B" spółkę z o.o. z siedzibą w K., która przystąpiła do modernizacji i przebudowy obiektu na podstawie pozwolenia na budowę uzyskanego od Prezydenta Miasta K. z dnia [...].10.1998 r. Wydłużenie murowanej rampy dostawczej, poprzez dostawienie rampy z elementów metalowych spowodowało zagrożenie dla użytkowników chodnika przylegającego bezpośrednio do budynku Marketu "A". Decyzję nakazową zaadresowano przy tym do właściciela nieruchomości, na której znajduje się budynek, którego elementem jest sporna rampa - B. T. Od powyższego rozstrzygnięcia odwołała się B. T., wnosząc o jego uchylenie w całości. Zarzuciła ona organowi I instancji błędne określenie strony zobowiązanej do wykonania zaskarżonej decyzji oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Zgodnie z przepisem art. 52 ustawy Prawo budowlane obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego powinien obciążać wyłącznie inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu. Odwołująca się nie była nigdy inwestorem przedmiotowych prac budowlanych, a właścicielką nieruchomości została dopiero [...].03.2002 r. Decyzja nakazowa powinna być zatem skierowana do spółki "B", która - jako najemca nieruchomości - winna być uznana za jej zarządcę (umowa najmu wygasa bowiem dopiero w dniu [...].06.2008 r.). Najemca był zresztą podmiotem odpowiedzialnym bezpośrednio za dokonaną samowolę budowlaną. Decyzją z dnia [...].08.2002 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uznał bowiem, iż w sytuacji zmiany właściciela obiektu jak również jego dzierżawcy, wymaganą przepisami Prawa budowlanego rozbiórkę należało skierować na aktualnego właściciela nieruchomości. W skardze wniesionej przez B. T. do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażądano uchylenia decyzji organów I i II instancji, ponownie zarzucając im błędne określenie strony zobowiązanej do dokonania rozbiórki. W jej uzasadnieniu podniesiono, że skarżąca nie była inwestorem prac budowlanych, ani właścicielem obiektu w momencie dokonywania samowoli budowlanej. Obowiązek rozbiórki powinien w związku z tym obciążać wyłącznie przedmiotową spółkę, która zawarła umowę najmu z poprzednim właścicielem nieruchomości i jest w związku z tym jej zarządcą. W odpowiedzi na skargę organ administracji II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Z artykułu 52 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. nr 106 poz. 1126 ze zm.) wynika, że adresatami decyzji nakazującej rozbiórkę (art. 48) bądź nakazów (art. 51) mogą być inwestor, właściciel bądź zarządca obiektu budowlanego. Brak jednoznacznego wskazania osoby zobowiązanej, do wykonania na własny koszt rozbiórki, nakłada na organy nadzoru budowlanego, obowiązek ustalenia w sposób precyzyjny stanu faktycznego sprawy, poprzez określenie podmiotu, który dopuścił się samowoli budowlanej, rodzaju samowoli, wreszcie rozważenia, w sytuacji kiedy decyzja mogłaby być kierowana do różnych podmiotów, który z adresatów będzie mógł bez przeszkód prawnych decyzję administracyjną wykonać. W niniejszej sprawie organy administracji nie poczyniły w sprawie odpowiednich ustaleń. Przede wszystkim w ustalonym stanie faktycznym brak jest jednoznacznej informacji, kiedy dopuszczono się samowoli budowlanej w postaci wybudowania rampy metalowej i dostawienia jej do rampy pobudowanej na podstawie pozwolenia na budowę. Jedynie z protokołu oględzin z [...].06.2002 r., bez wyjaśnienia, kto był źródłem tej informacji wynika, że samowoli dopuszczono się w 1998 r. (vide k. 26 akt I instancji - verte). Jeżeli więc problem ten nie był sporny, słuszny jest zarzut skarżącej, że na przedmiotową samowolę jako właściciel obiektów i wieczysty użytkownik nieruchomości nie miała żadnego wpływu, bowiem nabyła te prawa dopiero [...] marca 2002 r. (akt notarialny Rep. [...]). Jest w sprawie niespornym, że faktycznym sprawcą samowoli budowlanej była spółka B Spółka z o.o. z siedzibą w K., która z poprzednikiem prawnym skarżącej zawarła umowę najmu budynków stanowiących odrębny przedmiot własności, położonych na nieruchomości będącej w wieczystym użytkowaniu. Umowę z dnia [...] czerwca 1998 r. zawarto na okres 10 lat z możliwością przedłużenia, a w § 6 umowy stwierdzono, że następcy prawni stron umowy, przejmą prawa i obowiązki z umowy najmu wynikające. Tak więc skarżąca kupując prawo wieczystego użytkowania nieruchomości oraz własność wzniesionych na nieruchomości budynków była i jest związana treścią umowy najmu zawartej pomiędzy jej poprzednikiem prawnym spółki z o.o. C i spółką z o.o. B. Z treści umowy najmu wynika również, że najemca jest upoważniony do dokonania w obiekcie zmian budowlanych, adaptacji, a wynajmujący tylko z ważnych powodów może odmówić na powyższe zgody. Dalsze uregulowania treści umowy, łącznie z zagwarantowanym prawem pierwokupu w sposób bardzo szeroki regulują uprawnienia najemcy, w tym prawo odstąpienia od umowy najmu w przypadku braku zgody wynajmującego na przeprowadzenie adaptacji. Powyższe fakty wynikające z dokumentów w postaci aktu notarialnego kupna sprzedaży Rep. [...] z [...].03.2002 r., umowy najmu z [...] czerwca 1998 r. w sposób istotny mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie w przedmiocie nakazu rozbiórki rampy metalowej, bowiem wynika z nich jasno, że skarżąca - właścicielka obiektów dopiero od 2002 r., nie byłaby w stanie wykonać decyzji o rozbiórce, bez uprzedniego wypowiedzenia umowy najmu. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że uchybieniem organu było nie powiadomienie inwestora o toczącym się postępowaniu i kierowanie nakazu rozbiórki do właściciela obiektu zamiast do inwestora, jako faktycznego sprawcy samowoli budowlanej. Wprawdzie z treści skargi wynika, że spółka B, nosi w tej chwili nazwę D spółka z o.o., jednak organ nie sprawdził, czy jest to tylko zmiana nazwy, czy też nastąpiła zmiana najemcy. Kwestia adresata decyzji rozbiórkowej i to najemcy, była przedmiotem uchwały Sądu Najwyższego w dniu 26 marca 1993 r. III AZP 4/93 (OSNCP z 1993 r. z. 12 poz. 212) i skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni wywody uchwały podziela. Ubocznie należy podkreślić, że z niepotwierdzonych przez organ wyjaśnień pełnomocnika skarżącej na rozprawie przed Sądem w dniu 24 listopada 2004 r. wynikało, że ostatecznie doszło do rozbiórki przedmiotowej rampy przez inwestora, za aprobatą PINB w K. Jeżeli zdarzenie miało miejsce, już po wydaniu zaskarżonej decyzji, to jedynie potwierdza ono fakt, że adresatem decyzji winien być inwestor - faktyczny sprawca samowoli budowlanej, a nie właściciel obiektów, który w niniejszej sprawie na dopuszczenie się samowoli przez najemcę nie miał żadnego wpływu, a także nie mógł by bez przeszkód prawnych, wykonać decyzji rozbiórkowej. Z tych względów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd w niniejszej sprawie nie stosował przepisów art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem uzyskał przed wydaniem wyroku informację, że rozbiórka rampy została wykonana, wprawdzie przez inny podmiot niż skarżącą, co jednak ewentualne czynności egzekucyjne czyni bezprzedmiotowymi. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ G.Radzicka /-/ B.Kamieńska MK