II SA/Po 232/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Małgorzata Górecka Protokolant sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2005 r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] Nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ M. Górecka /-/ B.Drzazga /-/ J.Szaniecka Decyzją z dnia [...] Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "A", działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 2, art. 140 ust. 1 i 2, art. 151 ust. 4 i art. 142 w związku z art. 44 pkt 9b, art. 216, art. 217 ust. 2 i art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami t.jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) orzekł o zwrocie na rzecz B.K., R.N., W.N. i W.N. część nieruchomości z księgi wieczystej numer KW [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy nr [...], działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...]o pow. [...] m2, zobowiązując powyższe osoby do zwrotu na rzecz Miasta P. określonych kwot. Ponadto organ orzekający odmówił B.K., R.N., W.N. i W.N. zwrotu części nieruchomości z księgi wieczystej numer KW [...] oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2. Decyzja powyższa stała się ostateczna i prawomocna z dniem [...]., bowiem strony postępowania nie wniosły odwołania. W dniu [...] lipca 2003r. K.B. złożył w Samorządowym Kolegium Odwoławczym pismo z dnia [...] lipca 2003r., które w związku z treścią pisma z dnia [...] września 2003r. zostało uznane za podanie o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...]., w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W podaniu K.B. podniósł, że pomimo wybudowania na działce nr [...] (zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę) pawilonu handlowego, organ nie powiadomił go o toczącym się postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i uniemożliwił wzięcie w nim udziału Decyzją z dnia [...] Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "A", działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 149 § 3 kpa odmówił wznowienia na żądanie K.B. postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż K.B. był na podstawie umowy dzierżawy dzierżawcą części działki nr [...], na której rozbudował pawilon handlowy. Umowa dzierżawy została rozwiązana z dniem [...] maja 1999r. i od tej pory K.B. korzystał z działki bezumownie. Pomimo wezwań nie opuścił zajmowanej działki i jej nie uporządkował. Skoro zatem K. B. od [...] maja 1999r. nie dysponował tytułem prawnym do nieruchomości, to w świetle art. 28 kpa nie był stroną postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a więc nie mógł skutecznie występować z podaniem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...]. Organ wskazał też, że K.B. w dniu [...] lipca 2003r. wystąpił o wypłatę odszkodowania za nakłady poczynione na gruncie. Odwołanie od powyższej decyzji złożył K.B. Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że stronami postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości są, w myśl przepisu art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, właściciel nieruchomości i podmioty, którym do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania o zwrot, przysługują prawa. Skoro umowa dzierżawy z dnia [...] sierpnia 1992r., którą legitymował się K.B., została rozwiązana z dniem [...] maja 1999r., to od tego dnia skarżący nie legitymował się żadnym tytułem prawnym do tej nieruchomości. Z podaniem o wznowienie postępowania może wystąpić tylko strona, a więc osoba, która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną lub która wprawdzie w postępowaniu zwykłym nie uczestniczyła, ale może wykazać istnienie interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 kpa. Skoro zatem wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez osobę nie będącą strona w sprawie, która nie wykazała istnienia interesu prawnego, to niedopuszczalne jest wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych. Powyższa decyzja organu odwoławczego jest przedmiotem skargi K.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko, domagając się wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, wskazując na brak przymiotu strony w postępowaniu wznowieniowym u skarżącego. W piśmie z dnia [...] listopada 2005r. skarżący poinformował, iż w dniu [...] kwietnia 2005r. złożył odwołanie od zaskarżonej decyzji do Ministra Infrastruktury. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a, ogranicza się do badania zgodności decyzji z prawem. Rozstrzygając sprawę w powyższym zakresie Sąd nie jest związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a), co oznacza że może uwzględnić z urzędu inne zarzuty i orzec odmiennie od wniosków skargi. Taka sytuacja ma częściowo miejsce w niniejszej sprawie. Instytucja wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, dotyczy bowiem kontroli prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej. Polega ono na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy jakaś z wad postępowania, wymieniona w art. 145 § 1 kpa i 145a § 1 kpa, nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Celem tego postępowania jest zatem ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym oraz, w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej, doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenia, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 kpa). Decyzje wydane po wznowieniu postępowania dotyczą zatem w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym (patrz: uchwała NSA z 2 grudnia 2002r. OPS 11/02, Prok. i Pr. 2003/2/46). Zgodnie z art. 150 § 1 kpa organem administracji publicznej właściwym w sprawach wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Przeprowadza on zarówno postępowanie, co do przyczyn wznowienia, jak i co do istoty sprawy. Od zasady ustalonej w art. 150 § 1 kpa istnieją jednak wyjątki. Jeden z nich zawarty jest w art. 150 § 2 kpa i powoduje utratę właściwości przez organ, który orzekał w ostatniej instancji, jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność tego organu. Będzie to miało miejsce, gdy na skutek działania lub zaniechania organu nastąpiła wadliwość postępowania wyliczona w art. 145 § 1 kpa. Organ, który wydał decyzję ostateczną, po otrzymaniu żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania lub gdy stwierdza z urzędu podstawy do wznowienia, obowiązany jest z urzędu zbadać swoją właściwość w sprawie (art. 19 kpa) i w razie gdy ustalił, iż w związku z jego działalnością powstały podstawy wznowienia postępowania, winien przekazać sprawę do organu właściwego (art. 65 § 1 kpa) – organu wyższego stopnia (patrz: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz – Małgorzata Jaśkowska i Andrzej Wróbel, Zakamycze 2005, str. 894). Wniosek o wznowienie postępowania dotyczył decyzji ostatecznej z dnia [...], wydanej przez Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "A", działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stanowiła własność Gminy Miasto P. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale 7 sędziów z dnia 19 maja 2003r. OPS 1/3, ONSA 2003/4/115 zajął stanowisko, iż w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Zgodnie zatem z tą uchwała (której stanowisko Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela), decyzja z dnia [...] została wydana przez pracownika podlegającego wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa. Takie postępowanie organu doprowadziło do powstania podstawy wznowienia postępowania określonej art. 145 § 1 pkt 3 kpa. Organ ten winien więc po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania złożonego przez K.B., z urzędu zbadać swoją właściwość w sprawie (art. 19 kpa), ze szczególnym uwzględnieniem, czy nie zachodzą przesłanki z art. 150 § 2 kpa. po stwierdzeniu, że przyczyny wznowienia postępowania powstały w związku z jego działalnością, zobowiązany był przekazać sprawę do organu wyższego stopnia. należy zauważyć, że organ wyższego stopnia decyduje w takiej sytuacji jedynie o dopuszczalności wznowienia oraz wskazuje organ właściwy do prowadzenia sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, iż zarówno decyzja organu I instancji, jak i utrzymująca ją w mocy zaskarżona decyzja organu odwoławczego, zostały wydane z naruszeniem właściwości określonej w art. 150 § 2 kpa i stąd Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b, art. 200 i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. /-/ M.Górecka /-/ B.Drzazga /-/ J.Szaniecka MarK