II SA/Po 2321/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska /spr./ Sędzia NSA Stanisław Małek Asesor sądowy Edyta Podrazik Protokolant sekr.sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2005 r. sprawy ze skargi I. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie melioracji wodnych; o d d a l a s k a r g ę /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ St.Małek Starosta P. postanowieniem z dnia [...]r. na podstawie art. 123 i art. 125 kpa zobowiązał W. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. do uaktualnienia instrukcji eksploatacji jazu na Kanale M. w miejscowości B. , polegającego na uwzględnieniu zmian związanych z zamontowaniem na przedmiotowym jazie małej elektrowni wodnej. Jednocześnie organ administracji wyznaczył 3 miesięczny termin na wykonanie zobowiązania. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu [...]1999 r. Dyrekcja W. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. zawarła z E. i R. S. umowę użyczenia jazu w km 8 +820 kanału M. w B. celem pobudowania na jednym segmencie małej elektrowni wodnej. Przedmiotowy jaz posiada instrukcję eksploatacji opracowaną w 1995 r., którą [...]1996 r. zaopiniował pozytywnie Kierownik Urzędu Rejonowego w P.. Na wykonanie projektowanej inwestycji został sporządzony operat wodnoprawny. W dniu 17 lutego 2000 r. została przeprowadzona rozprawa wodnoprawna w celu udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie elektrowni wodnej w korpusie jazu. W związku z brakiem istotnych zastrzeżeń Starosta P. decyzją z dnia [...]r. udzielił inwestorom przedmiotowego pozwolenia. Do montażu hydroelektrowni inwestorzy przystąpili w ostatnim kwartale 2002 r., a w grudniu 2002 r. nastąpił rozruch techniczny urządzenia. Na przełomie grudnia 2002 i stycznia 2003 r. zaczęły napływać skargi rolników okolicznych wsi na zbyt wysoki poziom wód w Kanale M. wywołany spiętrzeniem na jazie i związane z tym podtopienia przyległych użytków rolnych. Wobec powyższego uznano, że zmiana dotychczasowego przeznaczenia jazu i związana z tym zmiana sposobu jego eksploatacji winna znaleźć odzwierciedlenie w istniejącej instrukcji. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Wskazał, że jaz na Kanale M. został wybudowany w 1994 r. do celów rolniczych, do nawodnień podsiąkowych na przyległych użytkach rolnych. Na eksploatacje jazu uzyskano decyzję - pozwolenie wodnoprawne wydane przez Starostę P. w dniu [...] r., które zakłada m. in. możliwość maksymalnego piętrzenia wody w okresie wegetacyjnym do rzędnej 63,50 m. n.p.m. Zgodnie z posiadaną "Instrukcją utrzymania i eksploatacji jazu" w okresie pozawegetacyjnym W. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych nie piętrzył wody, regulując jedynie jej przepływ w kanale. Przedmiotowy jaz został w 1999 r. udostępniony R. S. do zainstalowania małej elektrowni wodnej, zgodnie z umową z W. Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych. Elektrownia została zainstalowana jesienią 2002 r. Dnia [...] lutego 2000 r. inwestor uzyskał pozwolenie wodnoprawne, które zakłada m.in. możliwość maksymalnego piętrzenia wody w okresie wegetacyjnym do rzędnej 63,51 m n.p.m. w celu umożliwienia poboru wody do nawodnień podsiąkowych przyległych użytków. Decyzja ta w punkcie 4 pozwala w zasadzie na wysokie piętrzenie wody także w okresie pozawegetacyjnym z jednym warunkiem - by nie przekraczać maksymalnej rzędnej. Ten punkt pozwolenia różni się zasadniczo od prowadzonej dotychczas eksploatacji jazu i ustalonej instrukcji. Właściciel elektrowni zgodnie z treścią decyzji utrzymywał wysoki poziom wody, co w okresie późnojesiennym i zimowym spowodowało podniesienie wód gruntowych na przyległych użytkach rolnych, czyniąc je podmokłymi. Żalący się wskazał, że należy w drodze rozprawy administracyjnej z udziałem inwestora i rolników ustalić wysokość piętrzenia wód oraz instrukcję eksploatacji elektrowni. Te ustalenia winny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji wodnoprawnej. W odpowiedzi na zażalenie Starosta Powiatowy podniósł, że W. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w P. na etapie użyczenia części jazu winien był ustalić czy zmiana dotychczasowego sposobu eksploatacji nie wpłynie negatywnie na stan stosunków wodnych na przyległych gruntach. Wobec czego organ uznał, że zmiana sposobu eksploatacji jazu winna znaleźć odzwierciedlenie w uaktualnionej instrukcji. Wojewoda decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, że wskazana przez organ podstawa prawna postanowienia tj. art. 123 i art. 125 kpa nie dają przesłanki do nałożenia obowiązku uaktualnienia instrukcji eksploatacji jazu na Kanale M.. Uregulowania art. 133 Ustawy Prawo wodne dają natomiast możliwość zmiany pozwolenia wodnoprawnego w czasie jego trwania, jeżeli sposób użytkowania wód narusza interesy osób trzecich lub występują takie okoliczności jak zmiana sposobu użytkowania wód w regionie lub zmiana uprawnień innego zakładu i mają one wpływ na wykonywanie pozwolenia wodnoprawnego. Wówczas organ wydający pozwolenie może je zmienić, a zmiana może polegać na nałożeniu nowych obowiązków wynikających z art. 128 ust. 2 prawa wodnego lub nałożenia obowiązku wykonania ekspertyzy dla ustalenia wpływu nowych okoliczności i ich rozmiarów na wykonanie pozwolenia wodnoprawnego. Na podstawie przeprowadzonej ekspertyzy organ może nakazać wykonanie i utrzymanie urządzeń zapobiegających szkodom. Zmian pozwolenia może też polegać na nakazaniu opracowania lub zaktualizowania instrukcji gospodarowania wodą albo instrukcji utrzymania systemu urządzeń melioracji wodnych. I. L. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek zamiejscowy w Poznaniu skargę na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia. Skarżąca wskazała, że obowiązek uaktualnienia instrukcji eksploatacji jazu winien spoczywać na Zarządzie Melioracji i Urządzeń Wodnych jako regulatorze stosunków wodnych w tym rejonie , a nie na inwestorze, gdyż może to spowodować taką sytuację, że uwzględnione zostaną wyłącznie jego interesy a nie interesy osób trzecich, zwłaszcza, że pozwolenie wodnoprawne zostało wydane tylko na 15 lat. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Przytaczając dotychczasowy przebieg sprawy dodał, że zarówno pozwolenie wodnoprawne jak i instrukcja eksploatacji elektrowni winny określać wysokość piętrzenia wód w okresie wegetacyjnym jak i pozawegetacyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. W istocie bowiem rację miał organ II instancji wywodząc, że przepisy art. 123, 125 § 2 kpa nie stanowią podstawy nałożenia obowiązku uaktualnienie instrukcji jazu na Kanale M.. Przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. 2001 r. Nr 115 poz. 1229 ze zm.) regulują sposób postępowania w wypadku naruszenia interesów osób trzecich, zmiany sposobu użytkowania wód w regionie wodnym. Stanowią materialno-prawną przesłankę rozstrzygnięć organów administracji. W myśl tych przepisów w omawianym wyżej wypadku organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może je odpowiednio zmienić nakładając na zakład obowiązki z art. 128 ust. 2 ustawy Prawo wodne lub obowiązek: 1. wykonania ekspertyzy, 2. opracowania lub zaktualizowania instrukcji gospodarowania wodą albo instrukcji utrzymania systemu urządzeń melioracyjnych, 3. wykonania i utrzymania urządzeń zapobiegających szkodom. W analizowanym wypadku, zatem jak słusznie wywiódł organ II instancji, należało postąpić stosownie do wymogów art. 133 prawa wodnego. Rodzaj rozstrzygnięcia uzależniony będzie od wyników postępowania dowodowego, przeprowadzonego w celu zbadania postawionych zarzutów odnośnie działalności jazu. Zaniechanie postępowania dowodowego nie jest dopuszczalne w świetle fundamentalnych zasad procesu w tym z art. 7 kpa, do przestrzegania, których organ I instancji jest zobowiązany w myśl art. 6 kpa. W ocenie Sądu nie sposób zgodzić się z argumentacją skarżącej, co do konieczności nałożenia obowiązku uaktualnienia instrukcji jazu na W. Zarząd Melioracji. W istocie bowiem ostatnie pozwolenie wodnoprawne udzielono E. i R. S.. Zarzut naruszenia interesów osób trzecich podniesiony został względem funkcjonowania jazu w trakcie obowiązywania tego pozwolenia. W razie potwierdzenia zarzutów, co do wyrządzenia szkód, obowiązki określone przepisem art. 133 można nałożyć jedynie na tego komu udzielono pozwolenie wodno-prawne. W tym stanie rzeczy skoro decyzja organu II instancji nie narusza przepisów prawa materialnego oraz procesowego, skargę należało oddalić (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ St.Małek MK