II SA/Po 2337/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus ( spr ) Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant referent-stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby o d d a l a s k a r g ę /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ B.Popowska /-/ E.Makosz-Frymus Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art.25 ust.1 pkt 8 a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. nr 72 poz.802 ze zm. ), zwolnił J [...] Z [...] ze służby z dniem [...] r. W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z art.25 ust.1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. W dniu [...] r. Prokuratura [...] skierował do Sądu Rejonowego w [...] akt oskarżenia ([...]) przeciwko J [...] Z [...] o czyn z art. 271 § 3 kk. We wniosku o ponowne rozpatrzenie skargi J [...] Z [...] podniosła, że pkt 8 "a" art.25 ust.1 ustawy o Służbie Celnej został dodany na mocy art.2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej ( Dz. U. nr 120, poz.1122 ) i wszedł w życie z dniem 10 sierpnia 2003 r. Zgodnie z art.3 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej postępowania wszczęte i nie zakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie tej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych. Akt oskarżenia przeciwko J [...] Z [...] został wniesiony do Sądu dnia [...] r., a zatem , jak twierdzi odwołująca się, postępowanie przeciwko niej zostało wszczęte przed wejściem w życie przepisów ustawy o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej i nie zostało ostatecznie zakończone. W związku z powyższym, zdaniem J [...] Z [...], przepis art.25 ust.1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej nie ma zastosowania w stosunku do niej. Dyrektor Izby Celnej w [...], decyzją z dnia [...] r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że regulacja zawarta w art.25 ust.1 pkt 8 "a" ustawy o Służbie Celnej została wprowadzona przez art.2 ustawy z 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, która weszła w życie 10 sierpnia 2003 r. Z tą datą postanowienia znowelizowanego art.25 ust.1 pkt 8 "a" dotyczą wszystkich funkcjonariuszy celnych, niezależnie od daty wniesienia aktu oskarżenia. Art.3 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie, gdyż postępowanie w sprawie zwolnienia J [...] Z [...] ze Służby Celnej zostało wszczęte z dniem wydania decyzji nr [...], tj. [...] r., a więc po dacie wejścia w życie znowelizowanych przepisów. Wnosząc skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego J [...] Z [...] zarzuciła, że decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] r. została wydana z naruszeniem przepisów art.25 ust.1 pkt 8 "a" ustawy o Służbie Celnej, po nowelizacji, przez przyjęcie, że wniesiono przeciwko niej akt oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z urzędu. Ponadto skarżąca zarzuciła, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem art.42 ust.3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz generalnie obowiązujących w polskim prawodawstwie zasad "lex retro non agit" i "lex severior non agit". W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji i przywrócenie jej do pracy do czasu zakończenia postępowania karnego prawomocnym wyrokiem sądu. Dyrektor Izby Celnej w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest bezzasadna. Zarzuty skargi dotycząc regulacji art.25 ust.1 pkt 8 "a" ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. nr 72, poz.802 ze zm. ) w brzmieniu nadanym przez art.2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej ( Dz. U. nr 120 poz.1122 ). Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby, między innymi, w wypadku wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. Użycie w tym przepisie zwrotu "zwalnia się" oznacza, że zwolnienie funkcjonariusza w oparciu o tę podstawę prawną ma charakter obligatoryjny i nie zależy od uznania organu administracyjnego ; w przypadku wniesienia takiego aktu oskarżenia organ ma obowiązek zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Akt oskarżenia przeciwko J [...] Z [...] wniesiony została przez Prokuraturę [...]. do Sądu Rejonowego w [...] w dniu [...]r. Skarżącej zarzucono popełnienie przestępstwa umyślnego z art.271 § 1 i 3 Kodeksu karnego , a więc przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. W dniu wydania zaskarżonej decyzji sprawa karna nie została prawomocnie zaskarżona. W zaistniałym stanie faktycznym organ był zobligowany do zastosowania wobec skarżącej sankcji polegającej na zwolnieniu jej ze służby. Skarżąca zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i w skardze podniosła, że zastosowanie wobec niej przepisu art.25 ust.1 pkt 8 "a" ustawy o Służbie Celnej narusza generalnie obowiązującą w polskim prawodawstwie zasadę "Lex retro non agit". W związku z podniesionym przez skarżącą zarzutem nasuwa się pytanie czy zastosowanie w sprawie skarżącej art.25 ust.1 pkt 8 "a" ustawy o Służbie Celnej naruszyło zasadę "lex retro non agit-, tzn. zakaz działania prawa wstecz. Wskutek wprowadzenia do ustawy o Służbie Celnej przepisu art.25 ust.1 pkt 8 "a " stary fakt prawny, jakim było wniesienie przeciwko funkcjonariuszowi Służby Celnej publicznego aktu oskarżenia o przestępstwo umyślne ( które przed 10 sierpnia 2003 r. nie wywoływały skutków prawnych ) , jest oceniany po tej dacie już według przepisów wprowadzonych nowelą. Dokonując oceny sytuacji prawnej funkcjonariusza celnego organ celny nie cofa się w czasie do chwili, gdy wystąpiło zdarzenie, o którym mówi art.25 ust.1 pkt 8 "a", ale ocenia je na dzień wydania decyzji i obowiązywania nowych przepisów, a te kształtują także fakt prawny, który zaistniał przed dniem 10 sierpnia 2003 r. Z retroakcją ( działaniem wstecz ) mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby ustawodawca nakazał wydawać decyzję o zwolnieniu na dzień złożenia aktu oskarżenia. W sytuacji gdy stary fakt prawny ( wniesiony w [...] r. akt oskarżenia ) jest oceniany według nowego aktu prawnego ( obowiązującego po dniu 10 sierpnia 2003 r. ) ,wówczas jest to retrospektywność. W związku z tym ani przepis art.25 ust.1 pkt 8 "a" ustawy o Służbie Celnej, ani zastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie nie naruszyło zasady "lex retro non agit" ( por. P.Szustakiewicz " Retrakcja w prawie administracyjnym" Radca Prawny 2005/3/54 ). Wykładnia art.25 ust.1 pkt 8 "a" ustawy o Służbie Celnej nakazująca stosować ten przepis tylko do faktów prawnych zaistniałych po 10 sierpnia 2003 r. prowadziłaby do, pozbawionego podstawy prawnej, różnicowania sytuacji prawnej funkcjonariuszy , wobec których akty oskarżenia zostały wniesione po 10 sierpnia 2003 r., a to naruszałoby zasadę równości wobec prawa zawartą w art.32 Konstytucji RP. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że nowe regulacje były przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, że regulacje te nie naruszają Konstytucji RP, w tym jej art.42. W uzasadnieniu wyroku z dnia 19 kwietnia 2004 r. sygn. K 1/04 Trybunał powołał się na swoje dotychczasowe orzecznictwo i stwierdził, że "karnoprawna zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana tak szeroko, aby stanowiła usprawiedliwienie czy formę zabezpieczenia obiektywnych naruszeń prawa, zwłaszcza wtedy, gdy od adresata normy prawnej wymaga się zawodowych zachowań, zarówno w sferze ekonomicznej , jak i prawnej. Zdaniem Trybunału konstytucyjna zasada domniemania niewinności musi być rozumiana jako wykluczająca uznanie winy i odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem karnym, nie może być jednak rozumiana w taki sposób, który wykluczałby wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziaływujących na sytuację podejrzanego lub oskarżonego, a troska o dobro służby publicznej, w tym Służby Celnej, usprawiedliwia zastosowanie indywidualnych rygorów prawnych zdeterminowanych jej specyfiką, nawet jeżeli cechować je będzie duży stopień represywności". Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, a uchybienie formalne dotyczące braku uzasadnienia zastosowanego rygoru natychmiastowej wykonalności nie ma, w ocenie Sądu, wpływu na wynik sprawy. Z tych względów Sąd, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm. ) w związku z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) , oddalił skargę. /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ B.Popowska /-/ E.Makosz-Frymus jf