II SA/Po 2340/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Beata Sokołowska ( spr.) WSA Maria Kwiecińska Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2006r. sprawy ze skargi R.R. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Kwiecińska /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Burmistrz Miasta Z., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz.U. Nr 87, poz. 960 z 2001 roku ) oraz zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku ( Dz.U. Nr 78, poz. 716 z 2002 roku ) i art. 104 kpa., orzekł o wymeldowaniu R.R.R. z pobytu stałego, w lokalu przy ul. A. w Z. W uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji podał, że Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Z. złożył wniosek o wymeldowanie R.R. z mieszkania przy ul. A. w Z., ponieważ w/w nie mieszka w tym lokalu od kilku lat i nie posiada do niego tytułu prawnego. Ustalono, że głównym najemcą tego komunalnego lokalu mieszkalnego od [...] 1995 roku jest M.H., natomiast R.R. zamieszkuje w nowo wybudowanym przez siebie budynku przy ul. J. M.H. wprowadziła się do lokalu przy ul. A. w [...] 1996 roku. Mieszkanie to było puste i zdewastowane. Ponadto Burmistrz Miasta Z. wskazał, że cofnięto R.R. przydział zastępczego pomieszczenia mieszkalnego położonego w Z. przy ul. A. ( decyzja Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym z dnia [...] roku nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] roku znak [...]). R.R. został też wyeksmitowany z tego lokalu, na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] roku sygn. akt [...], przez Komornika Sądu Rejonowego w Z. w dniu [...] roku. W tej sytuacji organ I instancji uznał, że w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zaistniały podstawy do wymeldowania R.R. z miejsca pobytu stałego. W odwołaniu od powyższej decyzji R.R. nie zgodził się ze stanowiskiem Burmistrza Miasta Z. Wskazał, że główny najemca lokalu przy ul. A. uniemożliwia mu przebywanie w tym mieszkaniu poprzez zajęcie całego lokalu. Ponadto podał, że o postępowaniu, które toczyło się przed Sądem Rejonowym w Z ( sygn. akt [...] ) dowiedział się dopiero z pisma urzędu. W związku z powyższym wniósł pozew o unieważnienie wyroku zaocznego w sprawie [...]. Reasumując odwołujący wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji oraz o nakazanie Burmistrzowi niezwłocznego wydania lokalu zastępczego zgodnie z decyzją [...]. Wojewoda decyzją z dnia [...] roku nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na ustalenia organu I instancji, z których wynika, że w lokalu przy ul. A. w 1996 roku zamieszkała M.H., po uprzednim przeprowadzeniu remontu, albowiem był on zdewastowany przez wcześniejszego najemcę R.R. Odwołujący mieszka natomiast w nowo wybudowanej posesji przy ul. J., gdzie odbiera korespondencję. Domaga się jednak wydania lokalu zastępczego przez Urząd Miasta w Z. i dopiero wtedy dokona wymeldowania, z mieszkania przy ul. A. Ponieważ ewidencja ludności służy wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a odwołujący został wyeksmitowany, to decyzja Burmistrza jest słuszna i zgodna z przepisami prawa. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego R.R., domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody, umożliwienie zamieszkania przy ul. A. poprzez wydzielenie pomieszczenia dla stron, przyznanie skarżącemu prawa do lokalu zastępczego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zostały naruszone przepisy ustawy o najmie lokali, przepisy k.c., oraz prawa konstytucyjne skarżącego. R.R. podniósł też, że lokal przy ul. A. nie został przez niego opuszczony, tylko tymczasowo poza nim przebywał ( praca poza miejscem zameldowania). Nie był zawiadomiony o fakcie procesu ani o zaocznym wyroku eksmisyjnym. Powyższy wyrok zaskarżył. Wbrew twierdzeniu M.H., która uniemożliwia mu zamieszkanie w spornym lokalu, był on po gruntownym remoncie i znajdowały się tam jego rzeczy. Reasumując skarżący stwierdził, że: 1) Wojewoda pominął stanowisko Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym, 2) nie przyznano mu prawa do lokalu zastępczego, 3) naruszono jego prawa procesowe przed Sądem Rejonowym w Z., 4) naruszono konstytucyjne prawo do zamieszkania, 5) naruszono ustawę – "Prawo lokalowe". Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, ale z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego R.R. Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do NSA podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy, ponieważ w myśl art. 3 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie umają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz.U. Nr 87 z 2001r., poz. 960 ze zm. ). Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy, rozpatrywaną w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku ( Sygn. akt K 20/01) orzekającym o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 powyższej ustawy, wystarczającą podstawą do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca pobytu stałego. O takim opuszczeniu można mówić w przypadku trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że decyzją Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] roku – utrzymaną w mocy decyzją Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym z dnia [...] roku cofnięto R.R. przydział zastępczego pomieszczenia mieszkalnego, to jest spornego lokalu. Natomiast na podstawie prawomocnego wyroku sądowego z dnia [...] roku Komornik Sądu Rejonowego w Z. w dniu [...] roku wyeksmitował skarżącego z mieszkania przy ul. A. Z protokołu czynności Komornika w celu dokonania eksmisji, wbrew twierdzeniom R.R. wynika, że mieszkanie było puste, brak mebli i ruchomości przedstawiających jakąkolwiek wartość materialną. Za drzwiami wejściowymi odnaleziono korespondencję ( 10 sztuk). Z zeznań M.H., która zamieszkała przy ul. A. w [...] 1996 roku wynika ponadto, że lokal był zdewastowany ( zniszczone ściany i sufity). Sam skarżący w zasadzie nie zaprzecza, że nie mieszka w tym mieszkaniu. W pismach kierowanych do Urzędu Miejskiego w Z. domagał się natomiast lokalu zastępczego, albowiem dopiero wtedy wymelduje się z mieszkania przy ul. A. Należy też wyraźnie podkreślić, że ewidencja ludności ma za zadanie jedynie rejestrację stanu faktycznego, zaś Sąd administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji nie może orzekać merytorycznie w tej sprawie odnośnie wniosków zawartych w pkt. 2 i 3 skargi. Niezależnie jednak od oceny niniejszej sprawy pod kątem zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa materialnego Sąd dostrzega w działaniu organów obu instancji istotne naruszenie o charakterze procesowym przepisu art. 10 § 1 kpa. Zgodnie z nim organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odstępstwo od wyrażonej powyżej zasady wysłuchania stron może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy załatwienie danej sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną ( art.. 10 § 2 kpa). Zgodnie z poglądem utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie prawo strony do zajęcia stanowiska wobec całości zebranych w sprawie dowodów i żądań koreluje z kategorycznym obowiązkiem leżącym po stronie organu prowadzącego postępowanie i polegającym na konieczności pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia oraz na wstrzymaniu się od wydania decyzji do czasu ( określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia tego oświadczenia. Termin zakreślony stronie do zapoznania się z dowodami winien być przy tym terminem realnym, umożliwiającym danie stronie odpowiedniego czasu do ustosunkowania się do tegoż materiału dowodowego. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu pouczenia strony przez organ o przysługującym jej prawie stanowi zatem o naruszeniu przez ten organ obowiązku ustalonego w art. 10 § 1 kpa ( zob. m.in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 84 – 86, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz , Kraków 2005, s. 163 – 164 i R. Kędziora , kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 56-57 oraz wyrok NSA z 5 kwietnia 2001r., sygn. II S.A. 1095/00, LEX nr 53441, wyrok NSA z 6 października 2000r., V S.A. 316/00, LEX nr 50116 i wyrok NSA z 10 grudnia 1997r., sygn.. akt I S.A./Gd 409/96, Biuletyn Skarbowy 1998/2/16). Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest przy tym uznawane za kwalifikowaną wadę procesową, stanowiącą podstawę wznowienia postępowania – określoną w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa – i to niezależnie od tego, czy takie naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu stwierdzić nie można. Ta okoliczność ma charakter formalny w tym sensie, iż sam fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi dostateczny powód wznowienia. Przepis art. 145 § 1 pkt. 4 kpa nie żąda bowiem stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony, czy stwierdzenia, iż udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy ( zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 647 oraz wyrok NSA z 1 lipca 1997r., sygn. akt S.A. 595/99. LEX nr 47888 i wyrokach NSA z 26 stycznia 1999r., sygn. akt III SA/Po 979/98. LEX nr 39458 ). W niniejszej sprawie Sąd stwierdził brak dowodów o pouczeniu R.R. o jego prawie do wypowiedzenia się w wyznaczonym terminie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszanych żądań. Powyższe dotyczy również wnioskodawcy. Nie rozstrzygając, wobec powyższych rozważań o faktycznym wpływie stwierdzonego naruszenia art. 10 § 1 kpa na treść podjętych decyzji, Sąd uznał, że zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta Z. W związku z tym na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1b ) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ M. Kwiecińska /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska