II SA/Po 235/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 500 zł (słownie: pięćset złotych). D. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. W zakresie objętym regulacją powołanego przepisu stan powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje w warunkach tożsamości przedmiotu postępowania oraz tożsamości jego stron. Innymi słowy przy ustalaniu tożsamości sprawy należy brać pod uwagę element podmiotowy i przedmiotowy, przy czym tożsamość podmiotowa, to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Stąd badając, czy wskazana zasada została naruszona, sąd administracyjny analizuje: co jest przedmiotem sprawy i jakie występują strony. Jeżeli dojdzie do przekonania, że sprawa "o to samo" między tymi samymi stronami została już rozstrzygnięta, zobowiązany jest do odrzucenia skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 387/11; dostępny w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż wyrokiem z dnia 31 lipca 2025 r., sygn.. akt II SA/Po 846/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 października 2024 r., nr [...]. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie niewątpliwie zachodzi tożsamość sprawy z uwagi na fakt, iż mamy do czynienia z jednym aktem gdzie adresat i zakres uprawnień w niej określony jest identyczny. Należy mieć w tym względzie na uwadze, iż nie można po raz drugi dokonać oceny tej samej decyzji. Ponadto w niniejszej sprawie skarga została wniesiona z uchybieniem terminu. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie skarżącej rozstrzygnięcia w sprawie za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W niniejszej sprawie dodatkowo wskazać należy, iż w przypadku podmiotów, którym nie doręczono decyzji mogą oni, jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wnieść skargę do sądu administracyjnego wyłącznie w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji. Termin ów rozpoczyna w stosunku do nich swój bieg od najpóźniejszego doręczenia zaskarżonego aktu innym stronom (por. postanowienie WSA w Warszawie z 23 listopada 2011 r. IV SA/Wa 1690/11). Jeżeli zatem nie skorzystają oni z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem trzydziestu dni od daty doręczenia decyzji stronom postępowania, nie mogą skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej (por. postanowienie NSA z 18 października 2017 r. II OZ 1214/17). W niniejszej sprawie Sąd nie dysponuje aktami administracyjnymi, to jednakże przyjmując najbardziej korzystną dla Skarżącej wersję uznać należało, że decyzja była najpóźniej doręczona stronom postępowania w dniu zarejestrowania skargi w sprawie II SA/Po 846/24 r., co miało miejsce przed 16 grudnia 2024 r.. Tym samym wniesienie skargi w dniu 17 lutego 2026 r. niewątpliwie nastąpiło z uchybieniem ustawowego 30 dniowego terminu. W tym miejscu odnosząc się do okoliczności doręczenia Skarżącej w dniu 28 stycznia 2026 r. decyzji, która to okoliczność nie jest kwestionowana przez organ, wskazać należy, że powyższe nie miało znaczenia w sprawie, a takie doręczenie traktować należy jako dokonane wyłącznie w celach informacyjnych. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż zgodnie na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Z kolei decyzja jest prawomocna jeżeli nie można jej zaskarżyć do sądu przy czy należy tu również rozumieć upływ terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu dopuszczenie możliwości pozbawienia decyzji uzyskanego przez nią uprzednio waloru prawomocności - na skutek późniejszego doręczenia decyzji wydanej w sprawie podmiotowi, który nie był traktowany wówczas jako strona postępowania - byłoby sprzeczne z proklamowaną w art. 16 § 1 i 3 k.p.a. zasadą trwałości decyzji. Przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby w istocie nieograniczoną czasowo, niepewność dla innych stron postępowania (adresatów decyzji), szczególnie zaś dla wnioskodawcy danego postępowania, co do okoliczności prawomocności rozstrzygnięcia. Warto w tym miejscu wskazać, iż w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., w przypadku naruszenia przez organ prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, Sąd administracyjny zobligowany jest do uchylenia zaskarżonego aktu bez konieczności dokonywania oceny, czy stwierdzone uchybienie miało i ewentualnie jaki wpływ na wynik postępowania administracyjnego. Tym samym w przypadku dopuszczenia możliwości zaskarżenia decyzji prawomocnych do sądu administracyjnego z uwagi na fakt późniejszego doręczenia decyzji osobie, która została pominięta musiałoby skutkować uchyleniem decyzji bez względu na to czy pozbawienie możliwości działania miało lub nie wpływ na rozstrzygnięcie. Natomiast zgodnie z regulacjami k.p.a. we wznowionym postepowaniu organ może odmówić uchylenia decyzji jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Z tych też względów skoro decyzja jest ostateczna i prawomocna to późniejsze jej doręczenia, nie powoduje otwarcia biegu nowego terminu do wniesienia od niej skargi. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy ta była już ostateczna i prawomocna, przysługuje prawo złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jak wynika z treści skargi Skarżąca z takiej możliwości skorzystała. Natomiast sam brak reakcji organu na ten wniosek nie może być przedmiotem oceny w niniejszej sprawie. Przy czym Sąd w tym miejscu zaznacza, iż oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie oznacza w żadnym wypadku niedopuszczalności żądania wznowienia postępowania nadzwyczajnego z takiego powodu, że decyzja objęta wnioskiem stała się ostateczna i prawomocna. Trwałość decyzji (postanowień) ostatecznych i prawomocnych oznacza, że nie poddają się zaskarżeniu w trybie zwykłym, instancyjnym, co jednak nie wyklucza ich weryfikacji w trybach nadzwyczajnych, w tym trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 k.p.a.). Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i 4 oraz § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 232 § 2 P.p.s.a.