II SA/Po 236/16

Dnia 20 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2016 roku sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2016r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku szkolnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2016r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2013r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako kpa utrzymało w mocy decyzję Kierownika [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] 2015r. znak: [...] odmawiająca przyznania zasiłku szkolnego dla uczniów: D. M. ur. [...]1997r., K. M. ur. [...]1999r i I. M. ur. [...]2006r. W przedmiotowej sprawie B. M. (dalej: Skarżąca, Wnioskodawczyni, Odwołująca) 3 grudnia 2015r. wniosła o przyznanie zasiłku szkolnego dla trójki swoich uczących się dzieci. Do wniosku dołączyła kartę informacyjną leczenia szpitalnego z Oddziału [...] szpitala w [...], z której wynikało, że [...] K. M. ur. [...]1999r. w okresie od 25.11.2015r. do 30.11.2015r. przebywała w szpitalu z uwagi na zabieg polegający na [...]. W epikryzie podano, że u dziecka stwierdzono [...] związany z [...]. Została przyjęta do szpitala po raz 13 – sty w trybie planowym celem [...]. W trakcie hospitalizacji wykonano zabieg operacyjny, który przebiegł bez powikłań. Dziecko zostało w stanie ogólnym i miejscowo dobrym wypisane do domu z zaleceniami [...]. Organ I instancji uznał, że pobyt szpitalny opisany wyżej nie miał charakteru losowego, był następstwem istniejącej choroby dziecka od urodzenia. Nadto nie wykazano czy i w jaki sposób zdarzenie to wpłynęło na pogorszenie się (przejściowe) sytuacji materialnej rodziny ucznia. W ocenie organu pobyt w szpitalu K. M. nie uzasadniał przyznania wszystkim dzieciom wnioskodawczyni zasiłku szkolnego. Zgodnie bowiem z art. 90 e ust. 1 ustawy z dnia 7.09.1991r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. 2015r.poz. 2156 ze zm.) zasiłek szkolny może być przyznany uczniowi znajdującemu się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego. Organ podał, że w okresie od września 2014r. do grudnia 2015r. wypłacono wnioskodawczyni zasiłki rodzinne wraz z dodatkami na trójkę dzieci, świadczenia pielęgnacyjne, zasiłki pielęgnacyjne oraz zasiłki celowe. Od decyzji tej wnioskodawczyni złożyła w terminie i formie prawem przewidzianej odwołanie, w którym wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podała, że nie zgadza się z uznaniem, że pobyt dziecka w szpitalu nie miał charakteru losowego. [...] nie miała bowiem żadnego wpływu na planowanie zabiegów operacyjnych[...]. Nadto wysokość należnych jej rodzinie zasiłków i świadczeń z pomocy społecznej nie powinien wpływać na zasadność przyznania zasiłku szkolnego, który nie jest uzależniony od dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, ze odwołanie nie zasługuje na odwołanie. Opisane przez odwołującą trudności nie noszą znamion zdarzenia losowego, którym jest nagłe, niespodziewanie, pojedyncze i niezależne od człowieka zdarzenie wywołane przyczynami zewnętrznymi, których nie można przewidzieć. Zdarzenia losowe nie ograniczają się tylko do przypadków siły wyższej oraz do klęsk spowodowanych działaniem żywiołów lub sił przyrody. Działania człowieka mogą być również uznane za zdarzenia losowe innego człowieka. P. M. [...] w szpitalu w dniach 25-30.11.2015r. nie może być uznany za zdarzenie losowe, był on bowiem związany z chorobą dziecka od urodzenia. Nie można również stwierdzić, że z tym pobytem były związane dodatkowe wydatki rodziny o charakterze edukacyjnym. Tym samym, zdaniem organu brak podstaw do przyznania zasiłku szkolnego mającego poprawić sytuację materialną ucznia związaną z wypełnianiem obowiązków edukacyjnych. Ponadto odwołująca nie poparła pogorszenia się sytuacji materialnej żadnymi dowodami. Z uwagi na trudną sytuację odwołująca może skorzystać z innych form pomocy społecznej. W skardze wniesionej w terminie i formie prawem przewidzianej B. M. wnosiła o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji. W uzasadnieniu podniosła argumenty takie jak w odwołaniu. Podkreśliła ciężkie schorzenie dziecka – [...] utrudniające jej normalne funkcjonowanie. Wnosiła o indywidualnie spojrzenie na sprawę nie przez pryzmat regułek. Podała, że sąd w sprawie II SA/Po 399/15 i II SA/Po 400/15 uwzględnił jej stanowisko. Wskazała, że jej rodzina utrzymuje się jedynie z pomocy Państwa, a środki te w większości są przeznaczane na dojazdy do lekarzy leczących córkę i wizyty prywatne u lekarzy i nie wystarczają na zakup butów do szkoły, dresów i przyborów szkolnych oraz na opłaty za mieszkanie. Podała, że co miesiąc ponosi wydatki edukacyjne na opłaty za Internet, dojazdy do szkoły i basen. W odpowiedzi na odwołanie organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r, poz. 1647 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sądy administracyjne nie mają podstaw uwzględniania przy ocenie legalności danego aktu zasad współżycia społecznego ani innych zasad słusznościowych. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Materialnoprawną podstawę wydania przedmiotowych decyzji był art. 90 e ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. 2015.2156). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu zasiłek szkolny może być przyznany uczniowi znajdującemu się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu zasiłek szkolny może być przyznany w formie świadczenia pieniężnego na pokrycie wydatków związanych z procesem edukacyjnym lub w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, raz lub kilka razy w roku, niezależnie od otrzymywanego stypendium szkolnego. Zgodnie z art. 90 e ust. 4 ustawy o systemie oświaty o zasiłek szkolny można się ubiegać w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od wystąpienia zdarzenia uzasadniającego przyznanie tego zasiłku. W przedmiotowej sprawie zdarzeniem takim był wynikający ze złożonej do wniosku z dnia 3 grudnia 2015r. pobyt K. M. w szpitalu w dniach 25 – 30.11.2015r. Organem uprawnionym do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku szkolnego był w niniejszej sprawie Kierownik [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w P. działający w tym zakresie z upoważnienia rady Miejskiej w P. z [...] 2014r., zgodnie z art. 90m ust. 2 ustawy o systemie oświaty. Do przyznania zasiłku szkolnego, jak wynika z w/w art. 90 e ust. 1 i 2 ustawy o systemie oświaty wymagane jest spełnienie łączne następujących przesłanek: wystąpienie zdarzenia losowego, związane z tym wystąpienie przejściowo trudnej sytuacji materialnej ucznia oraz cel świadczenia jakim są wydatki związane z procesem edukacyjnym lub pomoc rzeczowa o charakterze edukacyjnym. Ustawodawca nie wskazał enumeratywnie co winno być uznane za zdarzenie losowe. Z całą jednak pewnością z uwagi na powiązanie tego zdarzenia z przejściowym pogorszeniem sytuacji materialnej ucznia zdarzenie to winno mieć charakter nagły, niespodziewany i przemijający. Winno też przekładać się na przejściowe trudności z zaspokojeniem potrzeb edukacyjnych ucznia. W przedmiotowej sprawie jako zdarzenie losowe Wnioskodawczyni wskazała 13 – ty planowany pięciodniowy pobyt dziecka w szpitalu w [...] celem wykonania kolejnego zabiegu operacyjnego związanego ze schorzeniem na które cierpi ona od urodzenia, jakim jest [...]. Nie wskazała czy i w jaki sposób ten krótkotrwały pobyt w szpitalu przekładał się na przejściowe pogorszenie sytuacji materialnej dziecka i pozostałej dwójki jej rodzeństwa. Trudna sytuacja materialna rodziny Wnioskodawczyni, jak wynika z akt administracyjnych nie ma charakteru przejściowego. Choroba K. M. nie ma charakteru nagłego zachorowania, jej pobyt w szpitalu w dniach 25 – 30.11.2015r. nie był związany z nagłym pogorszeniem zdrowia, niespodziewanymi komplikacjami zdrowotnymi. Nie był również związany z innymi niż dotychczas ponoszonymi w związku z jej leczeniem nakładami finansowymi. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki z art. 90 e ust. 1 ustawy o systemie oświaty do przyznania zasiłku szkolnego na trójkę dzieci Wnioskodawczyni. Nie zostało wykazane przez Wnioskodawczynię, by podane w skardze potrzeby edukacyjne dzieci takie jak opłata za Internet, dojazdy do szkoły czy opłaty za basen nie mogły być zaspokojone przejściowo z uwagi na pobyt [...] K. w szpitalu w dniach 25 – 30.11.2015r. W skardze Wnioskodawczyni podała, że z uwagi na trudną sytuację materialną, utrzymywanie rodziny ze środków pomocy społecznej, wydatki związane z leczeniem K. takie jak prywatne wizyty u lekarzy, dojazdy (których nie udokumentowała) nie wie jak z zasiłków ma kupić dzieciom buty do szkoły, dresy czy przybory szkolne oraz opłacić rachunki za mieszkanie. To wskazuje na trudności materialne rodziny o charakterze trwałym, a nie przejściowym związanym z konkretnym planowanym pobytem [...] K. w szpitalu, pogłębione również utratą pracy przez ojca dzieci. Z akt sprawy nie wynikało, że ten konkretny pobyt w szpitalu miał innych charakter niż dotychczasowe pobyty, by był wynikiem nagłego pogorszenia stanu zdrowia dziecka czy powikłań, by wiązał się z nakładami finansowymi uniemożliwiającymi zaspokojenie potrzeb edukacyjnych K. i jej rodzeństwa. Częstość zabiegów medycznych, jakimi poddawana jest K. M. oraz trudna sytuacja materialna jej rodziny jest również znana sądowi z urzędu (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 września 2015 r., II SA/Po 40/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjny, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 września 2015 r., II SA/Po 403/15, tamże; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 lipca 2015 r., tamże; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 lipca 2015 r., II SA/Po 399/15,, wyrok WSA w Poznaniu w sprawie II SA.PO 135/16, tamże). Sytuacja taka uzasadnia wnioskowanie o pomoc społeczną w formie zasiłków a nie przyznanie zasiłku szkolnego, który przewidziany jest na zaspokojenie przejściowych trudności materialnych będących skutkiem zdarzenia losowego uniemożliwających zaspokojenie potrzeb edukacyjnych. Sądowi z urzędu znane jest również stanowisko zajęte przez sąd w sprawach wskazanych przez Skarżącą w uzasadnieniu skargi. Jakkolwiek z punktu widzenia Skarżącej stan faktyczny przedmiotowej sprawy oraz sprawy II SA/Po 399/15 i II SA/Po 400/15 był tożsamy, to jednak należy zwrócić uwagę, że w tamtych sprawach Sąd wziął pod uwagę [...] charakter operacji K. M. podczas której wykonano u pacjentki [...]. Nadto wziął pod uwagę pobyty w szpitalu w związku [...]. Uznał więc, że mimo trwałego schorzenia te konkretne pobyty w szpitalu nie związane jedynie z planowanymi zabiegami [...] a związane z [...], czy [...] mają charakter zdarzenia losowego. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja miejsca nie miała. Uwzględniając powyższe Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.