II SA/Po 24/14

Dnia 29 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 roku sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2013 roku nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zasiłku stałego oddala skargę Decyzją z dnia [...]2013 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) oraz art. 6 pkt 4 i 14, art. 8 ust. 3 i 4, art. 16 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1, 2, 3 i 6, art. 106 ust. 3a i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182), po rozpatrzeniu odwołania W. M. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie zmiany z urzędu decyzji nr [...]z dnia [...]2013 r. przyznającej W. M. zasiłek stały od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2014 r. w kwocie 323,47 zł miesięcznie wraz z opłaceniem składki na ubezpieczenie zdrowotne, w części dotyczącej wysokości świadczenia i czasookresu opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, w ten sposób, że : 1) z dniem 1 października 2013 r. zmienić wysokość zasiłku z kwoty 323,47 zł do kwoty 219,47 zł miesięcznie, 2) z dniem 1 listopada 2013 r. zmienić wysokość zasiłku z kwoty 219,47 zł do kwoty 150,13 zł miesięcznie, 3) ustalić czasookres opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne od 1 lipca 2013 r. do 12 września 2013 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając decyzję SKO w K. wyjaśniło, że decyzją z dnia [...] 2013 r. Prezydent Miasta K. przyznał W. M. zasiłek stały od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości 323,47 zł miesięcznie. Następnie decyzją z dnia [...] 2013 r. ten sam organ zmienił powyższą decyzję w ten sposób, że : 1) z dniem 1 października 2013 r. zmienić wysokość zasiłku z kwoty 323,47 zł do kwoty 219,47 zł miesięcznie, 2) z dniem 1 listopada 2013 r. zmienić wysokość zasiłku z kwoty 219,47 zł do kwoty 150,13 zł miesięcznie, 3) ustalić czasookres opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne od 1 lipca 2013 r. do 12 września 2013 r. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że W. M. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną K. M. i córką A. M.. W okresie pobierania zasiłku stałego zmienił się dochód rodziny, bowiem decyzją z dnia 24 września 2013 r. przyznano K. M.j specjalny zasiłek opiekuńczy od 13 do 30 września 2013 r. w wysokości 213 zł oraz od 1 do 30 października 2013 r. w kwocie 520 zł, a kolejną decyzją z tej samej daty przyznano jej specjalny zasiłek opiekuńczy od 1 listopada 2013 r. do 31 marca 2014 r. w wysokości 520 zł miesięcznie. Ponadto W. M. jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przy specjalnym zasiłku opiekuńczym żony od 13 września 2013 r., a dochód rodziny w miesiącu wrześniu 2013 r. to: zasiłek pielęgnacyjny strony – 153 zł, dodatek mieszkaniowy – 244,60 zł, specjalny zasiłek opiekuńczy – 312 zł, co daje łączny dochód w kwocie 709,60- zł tj. 236,53 zł na osobę w rodzinie, w październiku dochód rodziny sprowadzał się do: zasiłku opiekuńczego strony – 520 zł, dodatku mieszkaniowego – 244,60 zł, specjalnego zasiłku opiekuńczego – 520 zł i wynosił łącznie 917,60 zł, tj. 305,87 zł na osobę w rodzinie. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 8 ust. 1, art. 9 ustawy o pomocy społecznej (dalej: u.p.s.) oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (dalej rozporządzenie) zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od 1 października 2012 r. wynoszą dla osoby w rodzinie – wysokości 456 zł. Ustalony według powyższych zasad dochód uprawniający rodzinę do świadczeń wynosi – 1368 zł. Organ wyjaśnił, że zasiłek stały w przypadku osoby w rodzinie ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Zmiana dochodu rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 106 ust. 3a u.p.s.). W związku z tym wysokość zasiłku stałego przyznanego stronie od 1 października 2013 r. wynosi – 219,47 zł 456-236,53=219,47 zł). Wysokość zaś zasiłku stałego przyznanego stronie od 1 listopada 2013 r. wynosi 150,13 zł miesięcznie (456-305,87=150,13). W odwołaniu od decyzji organu I instancji W. M. podniósł, że Prezydent Miasta K. nie przytoczył żadnego przepisu prawa, z którego wynikała przesłanka do zmiany wcześniej wydanej decyzji, w sytuacji, gdy decyzja ta wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami i stanem faktycznym na dzień wydania. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium przytoczyło przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3, art. 16 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 i 6, art. 6 pkt 4 i 14 u.p.s., a następnie wskazało, że W. M. prowadzi 3-osobowe gospodarstwo domowe wspólnie z żoną K. M. i córką A. M.. Organ wyjaśnił, że w związku z przyznanym K. M.ej od dnia 13 września 2013 r. do 31 marca 2014 r. specjalnym zasiłkiem opiekuńczym na męża W. M. nastąpiła zmiana dochodu rodziny strony – we wrześniu 2013 r. wyniósł on łącznie 709,60 zł (236,53 zł/osobę w rodzinie), a w październiku 2013 r. – 917,60 zł (305,87 zł/osobę w rodzinie). Zważywszy, że zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie trafnie organ I instancji ustalił, że wysokość zasiłku stałego przyznanego stronie od 1 października 2013 r. powinna wynosić 219,47 zł, a od 1 listopada 2013 r. – 150,13 zł. Jak wynika z matematycznego wyliczenia wysokości kwoty zasiłku stałego są prawidłowe i zgodne z art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Kolegium stwierdziło, że również prawidłowo organ I instancji określił datę początkową zmiany wysokości kwoty zasiłku stałego, albowiem zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Organ I instancji prawidłowo też wliczył do dochodu strony dochód z tytułu przyznanego K. M. specjalnego zasiłku opiekuńczego z miesiąca września i października 2013 r., czyli miesięcy poprzedzających miesiąc zmiany wysokości świadczenia. W ocenie Kolegium również trafnie organ I instancji zmienił czasookres opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne od 1 lipca do 12 września 2013 r., bowiem W. M. jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przy specjalnym zasiłku opiekuńczym K. M. od 13 września 2013 r. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że skoro kwota zasiłku stałego jest ściśle związana z wysokością dochodu w rodzinie, a dochód strony się zmienił, trafnie więc organ I instancji z urzędu wszczął postępowanie w sprawie zmiany ostatecznej decyzji ustalającej prawo do tego zasiłku. Kolegium nie podzieliło zarzutu odwołania jakoby Prezydent Miasta K. nie wskazał podstawy zmiany wysokości zasiłku stałego. W decyzji organu I instancji powołano przepis art. 106 ust. 3a u.p.s. i pouczono o treści art. 106 ust. 5 u.p.s. Ustosunkowując się zaś do zarzutu jakoby decyzje zostały wydane przez różne organy (Prezydenta Miasta K. i MOPR w K.) SKO wskazało na zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 1990r . w sprawie utworzenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.. Zgodnie zaś z § 5 ust. 1 statutu Ośrodka przejmuje on z dniem utworzenia zadania z zakresu opieki społecznej realizowane przez Urząd Miejski w K., a na czele Ośrodka – zgodnie z § 3 i 6 statutu stoi jego Dyrektor, który kieruje Ośrodkiem i reprezentuje go na zewnątrz. Dyrektor działa na podstawie pełnomocnictw i upoważnień udzielonych przez Radę Miasta K. lub Prezydenta Miasta K., o ile jest to niezbędne do realizacji statutowych zadań Ośrodka, zgodnie z obowiązującymi przepisami. W. M. wniósł skargę na powyższą decyzję SKO w K., powołując art. 8 ust. 3 u.p.s. i wskazując, że jego żona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej 12 września 2013 r. i w związku z powyższym była objęta za okres prowadzenia tej działalności obowiązkiem opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z wymienionego przepisu wynika, że od dochodu powinna ona zostać odliczona. Z decyzji organów obu instancji wynika, że nie została owa składka odliczona. W rezultacie zdaniem skarżącego dochód przyjęty do zmiany decyzji jest błędnie przyjęty, a co za tym idzie kwota zasiłku stałego błędnie obliczona. W odpowiedzi SKO w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna, albowiem decyzje organów obu instancji zostały wydane zgodnie z prawem. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadminsitracyjnego jest kwestia zmiany wysokości zasiłku stałego przyznanego W. M. oraz zmiany okresu opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne z tego tytułu. Materialnoprawną podstawą decyzji wydanych w sprawie są przepisy ustawy o pomocy społecznej (dalej: u.p.s.). Zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Przepis art. 106 ust. 3a u.p.s. określa zaś, że zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Dochodem – w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. – uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Przy czym, jak stanowi art. 8 ust. 4 u.p.s. do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. W ocenie Sądu w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organy prawidłowo, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami u.p.s. ustaliły, iż stan faktyczny sprawy, a w szczególności dochody skarżącego i jego rodziny wskazują, iż w okresie od września i października 2013 r. doszło do zmiany sytuacji dochodowej, która spowodowała konieczność zmiany kwoty zasiłku stałego. Bezsporne jest, że decyzją z dnia 10 lipca 2013 r. Prezydent Miasta K. przyznał W. M. zasiłek stały od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości 323,47 zł miesięcznie, wraz z opłacaniem składek na ubezpieczenie zdrowotne. Następnie dwoma decyzjami z dnia 24 września 2013 r. ten sam organ (działający z jego upoważnienia Kierownik Sekcji ds. Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych MOPR w K.) przyznał żonie skarżącego K. M. specjalny zasiłek opiekuńczy na jej męża: od 13 września do 30 września 2013 r. w wysokości 312 zł, od 1 października do 31 października 2013 r. w wysokości 520 zł (decyzja nr MOPR-IV.2.4145.223.2013) oraz od 1 listopada 2013 r. do 31 marca 2014 r. w wysokości 520 zł miesięcznie (decyzja nr MOPR-IV.2.4145.224.2013). Jak trafnie uznały organy orzekające, przyznane świadczenia spowodowały zmianę sytuacji dochodowej skarżącego i zrodziły konieczność zmiany otrzymywanego przez skarżącego zasiłku stałego. Przepis art. 6 pkt 4 u.p.s. określa, że za dochód rodziny uznaje się sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Tak więc dochód żony skarżącego, pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym należy uznać za część dochodu rodziny. Specjalny zasiłek rodzinny – zgodnie z powołanymi wyżej przepisami art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. należy zaś zaliczyć do dochodu rodziny. Tak więc uzyskanie przez małżonkę skarżącego od 13 września 2013 r. do 31 marca 2014 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego spowodowało, iż koniecznym stało się – w świetle art. 106 ust. 5 i ust. 3a u.p.s. zbadanie, czy zmiana dochodu rodziny skarżącego była na tyle wysoka (przekraczała 10% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie), że musiała prowadzić do zmiany decyzji o przyznanym skarżącemu zasiłku stałym. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W przypadku osoby w rodzinie zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Działając zgodnie z powołanymi przepisami organy obu instancji ustaliły, że we wrześniu 2013 r., na skutek przyznanego specjalnego świadczenia pielęgnacyjnego dochód rodziny skarżącego zmienił się i wyniósł łącznie 709,60 zł [zasiłek pielęgnacyjny strony – 153 zł, dodatek mieszkaniowy – 244,60 zł, specjalny zasiłek opiekuńczy – 312 zł [, a w październiku 2013 r. – 917,60 zł (305,87 zł/osobę w rodzinie), co oznacza, że dochód ten na osobę w rodzinie wyniósł 236,53 zł miesięcznie, zaś w październiku 2013 r. i kolejnych miesiącach dochód rodziny skarżącego wyniósł łącznie 917,60 (zasiłek opiekuńczy strony – 520 zł, dodatek mieszkaniowy – 244,60 zł, specjalny zasiłek opiekuńczy – 520 zł), a tym samym na osobę w rodzinie przypadała kwota 305,87 zł. Zważywszy na źródła pochodzenia poszczególnych składników dochodu rodziny skarżącego za pozbawiony podstaw należy uznać zarzut jakoby organy nie uwzględniły przy wydaniu decyzji w niniejszej sprawie okoliczności opłacania przez małżonkę skarżącego składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej do 12 września 2013 r. działalności gospodarczej. Wprawdzie, zgodnie z twierdzeniami skarżącego i treścią art. 8 ust. 4 u.p.s. przy obliczaniu dochodu należy sumę miesięcznych przychodów pomniejszyć m.in. o składkę na ubezpieczenie zdrowotne, to należy zwrócić uwagę, że wśród składników dochodu rodziny skarżącego w miesiącu wrześniu i październiku 2013 r. nie znalazły się przychody z działalności gospodarczej K. M. od które należałoby pomniejszyć o tę składkę. W istocie zatem zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s. organy przyjęły, że skoro we wrześniu 2013 r. dochód na osobę w rodzinie skarżącego wyniósł 236,53 zł, to zasiłek stały dla skarżącego winien opiewać na kwotę 219,47 zł. Podobnie skoro w październiku 2013 r. i następnych miesiącach dochód na osobę w rodzinie skarżącego wyniósł 305,87 zł, to zasiłek stały należało ustalić na kwotę 150,13 zł. W ocenie Sądu odpowiada normie zawartej w art. 8 ust. 3 u.p.s. ustalenie organów, iż zmiana przyznanego stronie zasiłku stałego powinna nastąpić odpowiednio od 1 października 2013 r. i od 1 listopada 2013 r. Organy trafnie bowiem przyjęły, że dochód uzyskany w miesiącu poprzedzającym (we wrześniu 2013 r. i październiku 2013 r.) wpływa na wysokość świadczenia w miesiącu kolejnym. Odnosząc się zaś do kwestii ustalenia okresu opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne od 1 lipca 2013 r. do 12 września 2013 r. zważyć należy, co słusznie podkreślił w uzasadnieniu decyzji organ I instancji, że stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego obejmuje okres od dnia przyznania zasiłku do dnia utraty prawa do zasiłku. Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne jest kwota odpowiadająca wysokości przyznanego zasiłku stałego z pomocy społecznej (art. 73 pkt 9, art. 81 ust. 8 pkt 7 powyższej ustawy). Przy czym zważywszy, że W. M. został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przy specjalnym zasiłku opiekuńczym od 13 września 2013 r. (art. 66 ust. 1 pkt 28 ustawy), a w przypadku zbiegu tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o których mowa w art. 66 ust. 1, składka finansowana z budżetu państwa jest opłacana tylko wtedy, gdy nie ma innego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego (art. 82 ust. 6 ustawy), organy prawidłowo ustaliły czasookres opłacania składki z tego tytułu od 1 lipca 2013 r. do 12 września 2013 r. Wobec powyższego, uznając, że tak zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane zgodnie z prawem, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.