II SA/Po 242/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu -Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 marca 2014r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego z dnia [...] stycznia 2014r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz - Grochowska Skarżący J. D. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. We wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w wysokości [...] zł miesięcznie (skarżącego) i [...] zł miesięcznie (jego żony). Nadto skarżący wskazał, że posiada dom o powierzchni [...] m² oraz udział 5/8 we własności gospodarstwo rolnego o powierzchni [...] ha. Oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Nadto podał, że choruje przewlekle, jest osobą uznaną za niezdolną do samodzielnej egzystencji, żona również choruje. Koszty leczenia to około [...] zł miesięcznie. Skarżący wezwany do uzupełnienia swojego wniosku o prawo pomocy podał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, otrzymują emerytury z ZUS w wysokości [...] zł netto miesięcznie (skarżący) i [...] zł netto miesięcznie (żona). Nadto skarżący otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie (PIT-y oraz decyzja Ośrodka Pomocy Społecznej). Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne nastawione na produkcję roślinną. Podał, że uzyskiwany dochód, według danych statystycznych, wynosi [...] zł rocznie (zaświadczenie z Urzędu Gminy). Oświadczył, że ponosi koszty jego prowadzenia w łącznej wysokości [...] zł rocznie (wynajem sprzętu rolnego – [...] zł, nawozy środki ochrony roślin – [...] zł, prace polowe, wynajem sprzętu i ludzi – [...] zł). Dopłaty w 2013r. wyniosły łącznie [...] zł (decyzje ARiMR). Skarżący wskazał, że posiada samochód osobowy marki Audi 80 z 1991r. Oświadczył, że razem z żoną chorują i skarżący z uwagi na pogarszający się stan zdrowia został uznany w grudniu 2013r. za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności. Rachunek bankowy posiada tylko żona skarżącego, z wyciągów z tego rachunku za okres od września 2013r. do marca 2014r. wynika, że salda miesięczne są dodatnie i na koniec września wynosiły [...] zł, października – [...] zł, listopada – [...] zł, grudnia – [...] zł, stycznia – [...] zł, lutego – [...] zł. (wyciągi z rachunku bankowego w PKO BP). Dodatkowo skarżący przedstawił szczegółowy spis kosztów koniecznego utrzymania rodziny, gdzie koszty utrzymania mieszkania wynoszą [...] zł miesięcznie, podatek rolny i od nieruchomości, opał i obsługa samochodu wynosi łącznie [...] zł rocznie, co daje [...] miesięcznie, koszty leczenia i leków – [...] zł rocznie ([...] zł miesięcznie) oraz koszt żywności, środków czystości i odzieży – [...] zł miesięcznie. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm. dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego bieżącego utrzymania jego i rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić wszystkich należności sądowych. Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca powinien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach oraz z jego uzupełnienia wynika, że sytuacja wnioskodawcy pozwala na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie w całości (aktualnie wymagany wpis od skargi to 200 zł, dalsze ewentualne koszty, co do zasady, - 200 zł rozłożonych w czasie). Skarżący wraz z żoną utrzymują się ze stałego miesięcznego dochodu z emerytur ZUS wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym oraz z działalności rolniczej. Z przedstawionych oświadczeń skarżącego, wynika, że dochody z emerytur pokrywają wszystkie koszty koniecznego utrzymania rodziny, wraz z kosztami leczenia. Ustalenie to potwierdza bowiem oświadczenie skarżącego, że nie ma żadnych zaległości w płatnościach, nie prowadzi się w stosunku do niego żadnych postępowań egzekucyjnych, nie korzysta także z żadnych kredytów, czy pożyczek. Nadto, z wyciągów z jedynego rachunku bankowego jaki posiadają wynika, że miesięczne salda są dodatnie i na rachunku pozostają wolne środki w wysokości wystarczającej na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Na dzień wniesienia wniosku o prawo pomocy na rachunku bankowym dysponowali kwotą [...] zł. Koszty sądowe mają bowiem charakter należności publicznoprawnych, zatem powinny być ponoszone przez skarżącego w pierwszej kolejności, zaraz po uiszczeniu koniecznych i niezbędnych kosztów utrzymania skarżącego i rodziny, a nie wszystkich możliwych kosztów, kute skarżący uważa za uzasadnione. Uwzględniono przy tym stan zdrowia skarżącego i żony oraz jego finansowe możliwości opłacenia kosztów leków, leczenia, a także pomocy osób trzecich (skarżący oświadczył, że opłaca pracę ludzi w gospodarstwie). Z zebranego materiału w sprawie wynika również, że prowadzona działalność rolnicza nie przynosi strat. Osiągane z niej przychody pokrywają koszty jej prowadzenia. Nadto skarżący uzyskuje dopłaty unijne (około [...] zł) w wysokości, która w istotny sposób może pokrywać koszty prowadzenia gospodarstwa (według oświadczenia skarżącego to [...] zł). Sam skarżący wskazał, że działalność rolnicza jest dochodowa - argumentował, że dochód z użytkowanego gospodarstwa rolnego według danych statystycznych wynosi [...] zł rocznie. Zaznaczyć przy tym należy, że podany przez skarżącego dochód statystyczny nie odzwierciedla rzeczywistych dochodów, jakie może osiągać z tej działalności, gdyż dochód ten ustala się dla celów statystycznych. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że skarżący ma możliwości by wygospodarować środki na poniesienia kosztów sądowych niniejszego postępowania, tym bardziej że będą one rozłożone w czasie. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 i art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz - Grochowska