II SA/Po 243/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2010 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2010r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Brychcy /-/ M. Kwiecińska /-/ E. Podrazik Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w J. decyzją [...] z dnia [...] 2009 r. powołując się na art. 2, art. 3 ust.4, art.7 i 8 ust.1, art.15 pkt 1, art. 17 ust. 1pkt 5 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 nr 175 poz.1362) rozpoznając wnioski K. K. postanowił w pkt. 1 przyznać zasiłek celowy na dofinansowanie dożywiania sześcioosobowej rodziny w wysokości 100,- zł , w pkt. 2 przyznać zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu obuwia na zimę w wysokości 50,- zł i w pkt. 3 przyznać zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu opału w wysokości 150,- zł. Od tej decyzji K. K. wniosła odwołanie podając, że zapewnienie pełnego dożywiania należy do obowiązków gminy, poddała w wątpliwość czy posiłek, który dzieci dostają w szkole jest zgodny z decyzją administracyjną i dalej, że nie rozumie jakie obuwie można kupić za 50 zł dla sześciu osób. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją nr [...] z dnia [...] 2010 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w punktach 1 i 3 i uchyliło zaskarżoną decyzję w punkcie 2 orzekającym o przyznaniu zasiłku celowego na zakup obuwia w kwocie 50 zł. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono ustalenia odnośnie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawczyni. Wyjaśniono, że łączny dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie trzech wniosków o pomoc finansową wynosił 1.718,34 zł. Dalej wskazano, że sześcioosobowa rodzina w listopadzie skorzystała z zasiłków celowych w łącznej kwocie 267,- zł. z przeznaczeniem na dofinansowanie dożywiania rodziny w kwocie 150,- zł, dofinansowanie do kosztów leczenia sanatoryjnego w kwocie 50,- zł dofinansowanie do opłacenia energii elektrycznej w wysokości 50,- zł i dofinansowanie do zakupu podręczników dla syna D. w kwocie 17,- zł. Poza tym w miesiącu listopadzie rodzina otrzymała zasiłek okresowy w kwocie 247,83 zł. Podano dalej, że we wrześniu rodzina otrzymała pomoc finansową w postaci deputatu węgla w kwocie 561,- zł., natomiast już w grudniu rodzina skorzystała z zasiłków pieniężnych w formie zasiłków celowych w łącznej kwocie 550,- zł., w tym na dofinansowanie dożywiania 150,- zł, na dofinansowanie do zakupu opału w kwocie 350,- zł i dofinansowanie do opłacenia energii elektrycznej w kwocie 50,- zł. Dokonując oceny prawnej decyzji organu pierwszej instancji SKO wskazało na art. 39 ustawy z 12.03.2004 r. o pomocy społecznej zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych może być przyznany zasiłek celowy w tym na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, obuwia i opału. Mając na uwadze argument organu pierwszej instancji, że w sytuacji takiej jak odwołująca, a nawet gorszej jest wiele rodzin na terenie gminy J., a środki finansowe gminy są ograniczone SKO w K. uznało za uzasadnione utrzymać w mocy decyzję odnośnie przyznania zasiłku celowego do dożywiania w kwocie 100,- zł i odnośnie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup opału w kwocie 150,- zł. Wskazując na fakt ,że wnioskiem z 18.12.2009 r. K. K. zwróciła się o pomoc na zakup obuwia dla dzieci na zimę wskazano ,że odwołująca ma czworo dzieci a organ pierwszej instancji nie uzasadnił dlaczego dla czworga dzieci przyznano 50 zł na zakup obuwia. Organ pomocy społecznej nie zawarł w uzasadnieniu rozważań by w niniejszej sprawie przyznanie wyższej kwoty przekroczyło możliwości finansowe organu pomocy społecznej powyższe legło u podstawy przekazania sprawy w przedmiocie zakupu obuwia do ponownego rozpoznania. Powyższa decyzja została zaskarżona do wojewódzkiego sądu administracyjnego przez K. K. W skardze skarżąca podała, że do zadań obowiązkowych gminy należy zapewnienie dożywiania, opału, ciepłej odzieży, schronienia i że taką odpowiedź uzyskała z Departamentu Pomocy i Polityki Społecznej więc nie rozumie orzeczenia. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoja dotychczasową argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jako zasadna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia w tym zakresie całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 150, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako: p.p.s.a., uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ odwoławczy nie zauważył, że w pkt. 1 decyzji organu pierwszej instancji jest poważna rozbieżność w określeniu wysokości kwoty jaką należy przyznać wnioskodawczyni na dofinansowanie dożywienia rodziny. Cyframi arabskimi organ wpisał , że przyznaje 100,- zł , natomiast słownie wpisano stopięćdziesiąt złotych W ocenie Sądu powyższego błędu nie sposób traktować jako oczywistej omyłki pisarskiej. Zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji jest z [...] 2009 r. Z uzasadnienia decyzji (od dołu drugiej strony) wynika, że odwołująca w grudniu skorzystała z zasiłku na dożywianie w kwocie 150,- zł. Tak więc konieczne jest precyzyjne wyjaśnienie czy rozpoznając wniosek z 23 grudnia 2009 r. o dofinansowanie dożywienia organ uznał za uzasadnione przyznanie kwoty 100,- zł czy być może 150, -zł. . Natomiast decyzja SKO nakazująca precyzyjnie wyjaśnić i wskazać przez organ pierwszej instancji dlaczego przyznał 50,- zł na obuwie na zimę dla czworga dzieci jest w pełni uzasadniona . Przedmiotem postępowania administracyjnego były trzy wnioski. Po pierwsze dofinansowanie dożywiania ,po drugie dofinansowanie obuwia na zimę dla dzieci i po trzecie zasiłek celowy na dofinansowanie opału. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej stronie może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, także kosztów pogrzebu. Jednocześnie, stosownie do regulacji zawartej w art. 3 ust. 1 i 4 cytowanej ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy. Istotą więc zasiłku celowego jest zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, występującej u osoby, czy rodziny ubiegającej się o jego przyznanie. Dlatego też organy orzekające w sprawie obowiązane są, ustalić czy zaspokojenie potrzeby bytowej, której sfinansowania żąda wnioskodawca, jest w świetle jego sytuacji życiowej rzeczywiście niezbędne. Organ powinien więc wydając decyzję ocenić całokształt sytuacji rodzinnej i majątkowej strony, mającej niewątpliwie wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb. Dopiero po dokładnym ustaleniu, że występuje zgłoszona potrzeba, która nie może być zaspokojona, w tym w ramach własnych możliwości i z posiadanych środków, czyli wnioskowana pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Podkreślić należy, iż mimo swobody działania organu w ramach tzw. uznania administracyjnego, organ nie jest zwolniony z obowiązku starannego przeprowadzenia postępowania, zgodnego z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia, które nie może nosić cech dowolności. Działanie w ramach tegoż uznania powinno polegać, stosownie do art. 7 k.p.a., na załatwieniu sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem strony, jeżeli jest to możliwe i zgodne z przepisami obowiązującego prawa, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Istotną natomiast kwestię jest odmowa przyznania pomocy ze względu na wysokość środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej przekazanych ośrodkom do rozdysponowania beneficjentom. Ograniczone możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej mogą niewątpliwie, co wynika z treści art. 3 ust. 4 omawianej ustawy, determinować treść rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji jednak organ winien szczegółowo określić jakie w istocie miał środki do dyspozycji na udzielenie pomocy w formie zasiłków celowych, jaka była wówczas liczba osób ubiegających się o taką pomoc i jakie kryteria zostały wypracowane przy jej przyznawaniu, skoro wysokość posiadanych środków nie dawała możliwości przyznania zasiłku uwzględniającego wniosek w całości. W tym miejscu Sąd pragnie wyjaśnić skarżącej, że nie zawsze Gmina musi przeznaczyć na konkretną pomoc dla konkretnej osoby kwotę w wysokości jaką ubiegająca się o pomoc uważa za celową i dla nie potrzebną. Wysokość tej pomocy ograniczona jest możliwością jaką pomoc społeczna dysponuje. Reasumując w niniejszej sprawie organ II instancji wyjaśni i oceni czy istniejąca w pkt. 1 decyzji rozbieżność można wyjaśnić, czy konieczne będzie w tym zakresie jasne rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Niepodjęcie przez organy orzekające czynności zmierzających do należytego wyjaśnienia sprawy w przedstawionym powyżej zakresie, a mającym istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, stanowiło naruszenie przepisów prawa procesowego, co w konsekwencji obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Powyższe oznacza, że organy zobligowane są ponownie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające we wskazanym zakresie. /-/ E.Brychcy /-/ M.Kwiecińska /-/ E.Podrazik MK