II SA/Po 244/12

WyrokWSA w Poznaniu2012-05-15

Skład orzekający: Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Jolanta Szaniecka, Jakub Zieliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy szkody powstałe w gospodarstwie rolnym w wyniku deszczów nawalnych, które doprowadziły do wezbrania rowu i zalania pól, mogą zostać zakwalifikowane jako powódź w rozumieniu przepisów dotyczących pomocy dla rodzin rolniczych poszkodowanych przez powódź w 2010 r.?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zakwalifikowały szkody jako wynik deszczów nawalnych, a nie powodzi. Definicja powodzi zawarta w prawie wodnym i ustawie o usuwaniu skutków powodzi w 2010 r. wskazuje na zalanie terenów wodami śródlądowymi w następstwie opadów atmosferycznych. W przypadku wezbrania rowu i zalania pól sąsiadujących z ciekiem wodnym, należy zbadać, czy doszło do powodzi. Organy naruszyły przepisy proceduralne, nie przeprowadzając wystarczającego postępowania dowodowego, w tym nie dopuszczając dowodu z zeznań świadków i opinii biegłego, co uniemożliwiło prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
Stan faktyczny
R. B. wystąpił o zasiłek celowy dla rodzin rolniczych poszkodowanych przez powódź w 2010 r. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że szkody powstały w wyniku deszczów nawalnych, a nie powodzi. Po uchyleniu wcześniejszych decyzji przez WSA i ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy ponownie odmówiły przyznania pomocy. Skarżący zarzucił naruszenie zaleceń sądu i brak zbadania, czy przyczyną szkód było wylewanie wód śródlądowych. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na błędy w ustaleniu stanu faktycznego i naruszenia proceduralne.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] 2011 r. Orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2012 r. sprawy ze skargi R.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2012r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] 2011r. Nr [...] II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W dniu 29 września 2010r. R. B. prowadzący gospodarstwo rolne w gminie R. wystąpił z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsuniecie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889). Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działający na podstawie upoważnienia Wójta Gminy R., decyzją z dnia [...] 2010r., nr [...] , na podstawie art. 18 ust. 1 pkt. 4, art. 40 ust. 2 i 3 oraz art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz §1 i §2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwa rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 132, poz. 889, dalej: rozporządzenie z dnia 13 lipca 2010 r.) odmówił R. B. udzielenia pomocy finansowej w formie jednorazowego zasiłku celowego – dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie ziemi lub huragan w 2010 r. Na skutek wniesionego przez R. B. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia w składzie jednoosobowym 2010 r., nr w składzie jednoosobowym , uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. decyzją z dnia [...] 2010 r., nr [...] , odmówił R. B. udzielenia pomocy finansowej w formie jednorazowego zasiłku celowego – dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie ziemi lub huragan w 2010 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. B.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2011r., nr [...] , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R.. Rozpoznając skargę wniesioną przez R. B. na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 lipca 2011r. (sygn. akt II SA/Po 336/11) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W opinii Sądu kluczowe znaczenie dla zakwalifikowania danego stanu faktycznego jako powodzi, miało ustalenie, czy doszło do zalania wodami śródlądowymi, a więc, czy doszło do wezbrania wody w naturalnych ciekach lub zbiornikach, skutkującym czasowym pokryciem wodą terenów z nim sąsiadującym. Rozpoznając przedmiotową sprawę organy zaniechały dokonania powyższych ustaleń koncentrując się jedynie na uznaniu, że na terenie gospodarstwa skarżącego powstały straty spowodowane deszczem nawalnym. Pomimo podnoszenia przez skarżącego już na etapie postępowania odwoławczego, że stwierdzone deszcze nawalne przyczyniły się do wylewania wody przez rzekę C. W., organy nie podjęły działań zmierzających do ustalenia, czy przyczyną strat było wylewania się wód śródlądowych. Działanie powyższe stanowiło naruszenia nadrzędnych zasad postępowania administracyjnego wyartykułowanych wprost w przepisie art. 7 kpa, art. 77 §1 kpa, uniemożliwiające w istocie stwierdzenie, czy w odniesieniu do gospodarstwa skarżącego zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie mu wnioskowanej pomocy. Sąd wskazał ponadto, iż ustalenie organów administracji, że nie doszło do powodzi nie znajduje pełnego uzasadnienia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Przedłożona w postępowaniu odwoławczym dokumentacja zdjęciowa oraz opinia Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Poznaniu mogą prowadzić do odmiennych ustaleń, mianowicie, że szkody powstałe na skutek deszczów nawalnych mogły przybrały postać powodzi (k. 14 i poprzednie akt adm. II instancji). Rozpoznając po raz kolejny sprawę organ I instancji, decyzją z dnia [...] 2011r. nr [...] odmówił udzielania pomocy w formie jednorazowego zasiłku celowego dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r. W uzasadnieniu wskazano, iż organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w wyniku którego stwierdził, iż straty które poniósł wnioskodawca były wynikiem deszczy nawalnych, które miały miejsce w maju 2010 r. (dowód – protokół sporządzony przez Komisję powołaną zarządzeniem Wojewody Wielkopolskiego nr 256/10 z dnia 16 czerwca 2010 r.). Organ wskazał ponadto, iż z dokumentów nadesłanych przez IMiGW nie wynika, aby na terenie na którym znajdują się pola wnioskodawcy wystąpiła powódź. Również z informacji Komendanta Powiatowego Straży Pożarnej w K. wynikało, iż w przedmiotowym okresie miało miejsce 8 interwencji związanych z podtopieniami. Wypompowywanie wody z pomieszczeń piwnicznych i z podtopionych posesji nie stanowiło zagrożenia dla ludzi i mienia. Od powyższej decyzji wnioskodawca wniósł odwołanie wskazując m. in. iż błędnie ustalono stan faktyczny, poprzez przyjęcie, iż występujące w maju 2010 r. deszcze w szczególności deszcze nawalne nie wywołały skutku w postaci powodzi, o której mowa w rozporządzeniu z 2010r. Zarzucił, iż w protokole sporządzonym przez Komisję pojawiły się nieścisłości co do przyczyn strat w uprawach rolnych. Nadto Komisja oceniając przyczyny wystąpienia strat nie miała wiedzy w zakresie definicji powodzi, a żaden z członków Komisji naocznie nie stwierdził jak wyglądał pola R. B. w okresie sporządzania protokołów. Decyzją z dnia [...] 2012r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO, bądź Kolegium) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium stwierdziło, iż rolnicy w gminie R. w protokołach szkodowych jako przyczynę szkód wskazali deszcze nawalne, a nie powódź. Zdaniem organu do stwierdzenia powodzi musiałoby nastąpić zalanie terenów o masowym charakterze na danym obszarze, np sołectwie, a stwierdzone w 2010r. zjawiska wodno błotne tego warunku nie spełniają. Organ odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, stwierdzając, że wnioskujący o to R. B. nie uzasadnił tego wniosku. Organ odwoławczy odmówił również przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego uznając, że ocena przez biegłego czy w 2010r doszło do powodzi byłaby prawdopodobnie niemożliwa. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł R. B., zarzucając, iż orzekające w sprawie organy, wbrew zaleceniom Sądu nie zbadały i nie wyjaśniły podstawowego zagadnienia, czy przyczyną szkód zaistniałych w uprawach były "wylewania się wód śródlądowych". Wbrew zaleceniom Sądu organy oparły się w istocie na tych samych dowodach – zeznaniach członków Komisji. Skarżący zarzucił, iż wszystkie należące do niego pola są położone w sąsiedztwie cieków wodnych, nadto wbrew przeciwnym ustaleniom organów, w miejscowości T. znajdują się trzy mosty, co stanowi dowód istnienia takich cieków. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, który rozpatruje niniejsza sprawę, związany jest oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA z dnia z dnia 26 lipca 2011r. sygn. akt II SA/Po 336/11, (art. 153 ppsa) Przedmiotem kontroli pod względem zgodności z prawem w niniejszej sprawie była decyzja SKO z dnia [...] 2012r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] 2011r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez powódź, obsuniecie się ziemi lub huragan w 2010 r. Dyspozycja przepisu art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, iż Rada Ministrów może przyjąć rządowy program pomocy społecznej mający na celu ochronę poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia, będąc jednocześnie na podstawie ust. 2 tegoż artykułu uprawnioną do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków realizacji takowego programu, przy uwzględnieniu potrzeby zapewnienia efektywności rządowego programu pomocy społecznej. Realizując powyższą delegację ustawową Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. Zgodnie z §3 rozporządzenia z 2010 r. pomoc jest udzielana jednorazowo, w formie zasiłku celowego przyznawanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. W świetle §2 rozporządzenia z 2010 r. pomocy takiej udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników; 2) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich, budynkach inwentarskich, magazynowo-składowych, szklarniach, innych budynkach i budowlach służących do produkcji rolniczej, ciągnikach, maszynach i urządzeniach rolniczych zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód; 3) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich wynoszą średnio powyżej 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji w gospodarstwie rolnym - w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, lub dziale specjalnym produkcji rolnej - w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Podkreślenia wymaga, że analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że dla uzyskania wnioskowanej pomocy muszą zaistnieć wszystkie przesłanki wskazane w punktach 1 do 3 powyższego przepisu. Brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość udzielania przez właściwy organ pomocy rodzinie rolniczej. Przechodząc do rozważań w niniejszej sprawie wskazać należy, że podstawą wydania decyzji odmownej przez organy administracji było uznanie, iż w świetle ustalonego stanu faktycznego, w szczególności protokołu z dnia 16 czerwca 2010r. sporządzonego przez Komisję powołaną zarządzeniem Wojewody Wielkopolskiego oraz pisma Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia 4 sierpnia 2010r., szkody powstałe w gospodarstwie skarżącego były wynikiem deszczy nawalnych, a nie powodzi, o której mowa w ustawie o szczegółowych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi w 2010 r. Stanowisko powyższe uznać należy jednakże za błędne. W związku z powyższym konieczne staje się zinterpretowanie pojęcia powodzi. I tak w ustawie prawo wodne w art. 9 pkt 10, wskazuje się, że przez powódź rozumie się czasowe pokrycie przez wodę terenu, który w normalnych warunkach nie jest pokryty wodą, powstałe na skutek wezbrania wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanałach oraz od strony morza, powodujące zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej. Z definicją powyższą koresponduje definicja zawarta w art. 3 pkt 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi w 2010 r., w której wskazuje się, że powódź to zalanie wodami śródlądowymi lub morskimi wodami wewnętrznymi w następstwie opadów atmosferycznych, które miały miejsce w 2010 r. Z kolei przez cieki naturalne rozumie się rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy, naturalnymi lub uregulowanymi korytami (art. 9 ust. 1 pkt 1c prawa wodnego) a przez pojęcie rowu rozumie się sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dnia mniejszej niż 1,5 m przy ich ujściu (art. 9 ust. 1 pkt 13 prawa wodnego). Natomiast zgodnie art. 5 ust. 3 pkt 1 pkt a śródlądowe wody powierzchniowe dzielą się na płynące, do których zalicza się wody w ciekach naturalnych, kanałach oraz w źródłach, w których cieki biorą początek oraz na stojące, do których zalicza się wody znajdujące się w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych niezwiązanych bezpośrednio, w sposób naturalny, z powierzchniowymi wodami płynącym (art. 5 ust. 3 pkt 2 prawa wodnego) W opinii Sądu definicja powodzi zawarta w powyższych przepisach jasno i precyzyjnie wskazuje, co należy rozumieć pod pojęciem powodzi, jakie powoduje skutki i jakie niesie ze sobą zagrożenia. Zestawienie powyższych definicji pozwala przyjąć, że kluczowe znaczenie dla zakwalifikowania danego stanu faktycznego jako powodzi, ma ustalenie, czy doszło do zalania wodami śródlądowymi, a więc, czy doszło do wezbrania wody w naturalnych ciekach lub zbiornikach, skutkującym czasowym pokryciem wodą terenów z nim sąsiadującym. Rozpoznając przedmiotową sprawę, pomimo prawidłowego ustalenia stanu faktycznego wskazującego, iż doszło do wezbrania Rowu R., a co za tym idzie zalania w jego sąsiedztwie pół i łąk, organy błędnie przyjęły, iż straty w gospodarstwie rolnym skarżącego powstały na skutek deszczy nawalnych, a nie powodzi. Na obecnym etapie postępowania takie kategoryczne stwierdzenie jest – co najmniej przedwczesne. Jak wynika z akt sprawy, w szczególności z mapy gminy R. i pisma Wielkopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu Rejonowy Oddział w O. z dnia 14 marca 2012r. na terenie gminy R. przepływa ciek podstawowy o nazwie Rów R. kwalifikowany jako powierzchniowe wody płynące istotne dla regulacji stosunków wodnych dla potrzeb rolnictwa. Jest to ciek nieuregulowany. Parametry techniczne Rowu R. mieszczą się w przedziale: szerokość dnia 0,80-1,80 m, głębokość 1,0-2,0 m, nachylenie skarp 1:1-1,5. Przepis art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o ubezpieczeniu upraw rolnych i zwierząt gospodarskich stanowi, że deszcz nawalny oznacza szkody powstałe wskutek deszczu o współczynniku wydajności o wartości co najmniej 4; w przypadku braku możliwości ustalenia tego współczynnika bierze się pod uwagę stan faktyczny i rozmiar szkód w miejscu ich powstania, świadczące wyraźnie o działaniach deszczu nawalnego. Z opinii Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej z dnia 4 sierpnia 2010r. wynika wprost, że w dniu 12 maja 2010r. na obszarze gminy R. wystąpiły opady o wartości "5", co pozwala zakwalifikować te opady jako deszcze nawalne, a w kolejnych dniach wystąpiły opady o wartości "4". Natomiast przepis art. 3 ust. 2 pkt 3b powyższej ustawy stanowi, że powódź oznaczają w szczególności szkody powstałe wskutek zalania terenów wskutek deszczu nawalnego. Bezsprzecznie przy tym komisja szacująca wielkość szkód ustaliła straty w gospodarstwie rolnym w uprawach rolnych na poziomie 43,1 % średniej rocznej produkcji. Z kolei z protokołów zeznań członków Komisji wynika, iż występowały zastoiska wodno-błotne, a w wyniku małych rozlewisk wodnych powstały podtopienia upraw. Jednak jak przyznali sami członkowi Komisji szacunku dokonano na podstawie ogólnego rozeznania na terenie gminy, ponieważ Komisja miała zbyt dużą ilość przyjętych zgłoszeń i zbyt krótki termin szacowania pół. Mając do oszacowania około 3 tysięcy działek nie była w stanie udać się na pole każdego rolnika, dlatego też mając na uwadze zjawiska, które wystąpiły na obszarze gminy uznała, iż wodno-błotne zastoiska mogły mieć miejsce. Skoro członkowie Komisji nie byli naocznymi świadkami szkód jaki wystąpiły w gospodarstwie skarżącego w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, to trudno uznać dokonane przez nich ustalenia za kluczowy dowód w sprawie, który pozwolił na podjecie przez organy administracji decyzji o odmowie przyznania przedmiotowego zasiłku. Z protokołu Komisji oraz z zeznań jej członków wynika, iż posiadali oni wyłącznie ogólną wiedzę w zakresie wielkości zjawisk wodnych zaistniałych wiosną 2010r w Gminie R.. Naruszeniem obowiązujących reguł dowodowych wyrażonych w art. 75 i art. 77 k.p.a. było więc oparcie się wyłącznie na tak mało precyzyjnych dowodach i uznanie przez organy za niewiarygodne przeciwnych twierdzeń skarżącego. Organy błędnie ograniczyły materiał dowodowy do protokołu Komisji i zeznań jej członków. Skoro z materiału dowodowego wynika, iż członkowie Komisji nie byli na polach skarżącego bezpośrednio po wystąpieniu zjawisk wodnych w 2010r. oczywistym jest, iż mało przydatne są ww. zeznania dla oceny wielkości podtopień na polach R. B., a w szczególności oceny czy doszło na tych polach do wystąpienia powodzi. Zdaniem Sądu szczególnie istotne mogą być w tym zakresie zeznania właścicieli sąsiednich pól w stosunku do pól skarżącego. Uzasadnienie odmowy przeprowadzenia takich dowodów zawarte w zaskarżonej decyzji cechuje się zbytnim formalizmem i narusza art. 7 i art. 8 k.p.a. Oczywistą jest okoliczność na którą mieliby złożyć zeznania sąsiedzi skarżącego – jedyne osoby, które mogą dysponować wiedzą w zakresie rzeczywistych rozmiarów podtopień (ewentualnej powodzi) na polach R. B. Organ II instancji naruszył przepis art. 77, art. 78 i art. 84 § 1 k.p.a. odmawiając dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia czy na polach skarżącego mogło dojść do wystąpienia powodzi. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż Kolegium nie miało pewności czy taki dowód mógłby doprowadzić do ustalenia powyższej okoliczności, czy też nie. W tym miejscu podkreślić należy, iż tylko wobec jednoznacznego stwierdzenia, że środek dowodowy w postaci opinii biegłego byłby nieprzydatny do udzielenia odpowiedzi na pytanie zawarte w tezie dowodowej, organ może zrezygnować z przeprowadzenia dowodu. Skoro w przedmiotowej sprawie organ takiej pewności nie miał, winien był dowód ten przeprowadzić. Sąd zważył, iż istnieje duże prawdopodobieństwo, iż biegły byłby w stanie ocenić czy w okolicznościach sprawy, na gruntach skarżącego doszło do powodzi (według wskazanej powyżej definicji) czy też wyłącznie do lokalnych podtopień, które jako powodzi zakwalifikować nie można. W szczególności zauważyć należy, iż znana jest konfiguracja terenu, rodzaj gleby, jej przepuszczalność, parametry cieków naturalnych przepływających w pobliżu pól skarżącego oraz wielkość opadu jaki miał miejsce w przedmiotowym okresie. Realnym jest zatem ustalenie czy doszło do powodzi, jeżeli tak, to co powódź spowodowało: sam deszcz nawalny, czy też wystąpienie wody z ww. cieków. Tym samym organy nie wypełniły zawartego w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Po 336/11, nakazu przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w celu ustalenia czy szkody na gruntach skarżącego spowodowała powódź czy też deszcz nawalny. W tym miejscu przytoczyć należy stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2009r. (sygn. akt I OSK 928/08), z którego wynika, że brak jest przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010r. ograniczających możliwość udowodnienia szkód w oparciu o inne dowody, tylko do protokołu oszacowania szkód. Zatem w przypadku gdy, istnieją wątpliwości co do przyczyny powstałych szkód w gospodarstwie rolnym i ich rozmiaru organ administracji winien skorzystać z innych środków dowodowych prowadzących do wyjaśnienia wątpliwości w tym zakresie. Nieprzeprowadzenie ww. dowodów stanowiło naruszenie w szczególności art. 7 i art. 77 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny ustalony przez organy administracji w przedmiotowej sprawie bezspornie wskazuje, iż na terenie gminy R. doszło do wezbrania Rowu R. , który klasyfikowany jako powierzchniowe wody płynące, jest ciekiem naturalnym w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1c prawa wodnego, w następstwie opadów atmosferycznych (deszczy nawalnych) co spowodowało powódź, która doprowadziła do uszkodzenia niektórych dróg, zalania pól i łąk znajdujących się w jego sąsiedztwie w tym należących również do skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sad działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 30 stycznia 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia 15 grudnia 2011r. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji winien uwzględnić rozważania poczynione przez Sąd dotyczące wykładni przepisów prawa materialnego odnoszących się do pojęcia powodzi. Organ winien rozważyć uzupełnienie materiału dowodowego i dopuszczenie dowodów: z zeznań świadków – właścicieli pół sąsiadujących z uprawami skarżącego oraz z opinii biegłego na okoliczność oceny zjawisk wodnych zaistniałych na polach skarżącego w 2010r., w szczególności ustalenia czy doszło do wystąpienia powodzi, a następnie wydać stosowne rozstrzygniecie odpowiadające wymogom art. 107 § 3 kpa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło